Het gezamenlijke GroenLinks-PvdA-congres, bedoeld als feestje voor de aanstaande fusie, werd zaterdag overheerst door de aangekondigde strengere Israël-koers van de partij. De meeste leden zijn daarover in jubestemming, evenals partijleider Timmermans. ‘Wij laten ons niet vertellen dat we gekkies zijn.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
PvdA-prominent Gerdi Verbeet zit zaterdag huilend op de eerste rij van het gezamenlijke GroenLinks-PvdA congres. Zojuist heeft ruim 83 procent van de leden ingestemd met een voorstel om geen wapens meer te leveren aan Israël, ook niet als die bedoeld zijn ter verdediging van Israëlische burgers tegen raketaanvallen. Verbeet wordt getroost door PvdA’er Rob Oudkerk, die een arm om haar heen slaat.
Hoewel de wens tot een ‘volledig en onmiddellijk wapenembargo tegen Israël’ geen steun zal krijgen van de Nederlandse regering, lopen de gemoederen hierover zaterdag hoog op bij de linkse fusiepartij.
Tegenstanders van de strengere Israël-koers, zoals oud-wethouder Reshma Roopram, worden uitgejouwd als zij hun punt proberen te maken op het podium van het congres. Ze zegt even later haar lidmaatschap op.
Een andere man krijgt een fel ‘hou toch op!’ naar zijn hoofd geslingerd als hij op het podium probeert uit te leggen dat het volledige wapenembargo bijdraagt aan een gevoel van ‘onveiligheid die Israëlische burgers in schuilkelders ervaren’. De zaal begint ook te joelen van afkeuring als PvdA’er Oudkerk 30 seconden extra tijd krijgt om eenzelfde punt te maken.
De sfeer is bij tijd en wijlen zo grimmig dat de moderator – GroenLinkser Ineke van Gent – de zaal meerdere keren moet oproepen om zich te beheersen. ‘Zorg dat iedereen zich veilig kan voelen’, zegt ze streng. Kati Piri, het Kamerlid dat donderdag de motie indiende waarmee de nieuwe koers een feit werd, zegt ‘de emoties te begrijpen’, maar maant eveneens tot kalmte. Dat lukt nauwelijks.
Bij het overgrote deel van de aanwezige leden overheerst een jubelstemming over wat zij zien als overwinning. Vooral jongeren hopen op nieuw electoraal succes door een veel strengere Israël-koers te varen.
Nasreddin Taibi (23) vertelt bijvoorbeeld dat de motie die Kati Piri donderdag indiende over een wapenembargo ‘misschien wel geëxplodeerd is in de Tweede Kamer en op Twitter, maar in mijn eigen omgeving, of bubbel zou je kunnen zeggen, ervaar ik dat mensen nu toch overwegen om op GroenLinks-PvdA te stemmen’.
Volgens Taibi hebben die mensen het gevoel dat er nu wél naar hun stem wordt geluisterd. Hij denkt zelfs dat GroenLinks-PvdA hierdoor ‘misschien wel de grootste kan worden’.
Om hem heen is de stemming al net zo optimistisch. Veel leden vallen elkaar lachend in de armen, er is aanstekelijke gitaarmuziek en bij vrijwel elk sta-tafeltje schatten de leden de kans hoog in dat het nieuwe Israël-standpunt kan leiden tot méér electoraal succes. Dat er onderweg een paar leden afvallen die het Israël-standpunt veel te ver vinden gaan, is dan maar zo.
Partijleider Frans Timmermans is ook blij met de overweldigende steun die het congres zaterdag heeft uitgesproken om ‘niet langer steun te geven aan Netanyahu en zijn oorlogsmisdaden’. Hij krijgt zaterdagochtend een staande ovatie als hij vanaf het podium vertelt dat hij achter de oproep van de Kamerfractie blijft staan om ‘tijdelijk’ geen wapens te leveren aan Israël. Hij hoopt de Israëlische premier Netanyahu zo naar de onderhandelingstafel te dwingen. ‘Die redenering is sluitend’, zegt Timmermans.
Tegelijkertijd heeft hij ‘gezien wat dit aan pijn en verdriet heeft veroorzaakt, zeker bij mensen in de Joodse gemeenschap in Nederland’, zegt hij als de juichende menigte even is gaan zitten. Hun redenering is juist dat het Israëlische luchtverdedigingssysteem onschuldige burgers beschermt tegen raketten ‘Ook die redenering is sluitend’, vindt hij.
Volgens de linkse partijleider is het belangrijk dat dit soort meningsverschillen binnen de partij worden besproken. ‘Hou elkaar vast!’. We gaan het gesprek aan en we komen er samen uit!’ roept Timmermans luidt de zaal in.
Even later in gesprek met de pers noemt hij het ‘heel verdrietig voor Gerdi dat ze moest huilen’ en joelen vindt hij al zeker niet op zijn plaats. Maar het is volgens Timmermans ‘niet zo dat dit een standpunt is dat door maar een klein deel van de aanwezigen is gedeeld: meer dan 80 procent van de leden is het hiermee eens.’
Timmermans zegt niet bezorgd te zijn hoe er buiten de partij op de strengere Israël-koers van zijn partij wordt gereageerd. ‘Ik denk dat het standpunt dat wij vertolken het standpunt is dat door grote delen van de Nederlandse bevolking wordt gevoeld.’
Mochten andere partijen, zoals de VVD, hierdoor moeite hebben om met de linkse fusiepartij in zee te gaan in een toekomstige coalitie, is dat hun probleem. Timmermans raakt geïrriteerd bij vragen daarover: ‘Denkt u nou werkelijk dat bij ons de overweging is geweest bij het zien van het risico van het ontploffen van het Midden-Oosten, dat we dan gaan denken: Oh, ons standpunt moet wel zo zijn dat we de VVD niet te veel van ons vervreemden? Absoluut niet.’
Tegelijkertijd waarschuwt Timmermans in zijn toespraak voor krachten – aan de rechterzijde van de Kamer, maar ook in eigen kring – die partijleden proberen wijs te maken dat ze het verkeerde pad inslaan. ‘Wij laten ons niet vertellen dat we gekkies zijn’, zegt Timmermans. ‘Wij laten ons niet vertellen dat we achter radicalen aanlopen. Wij zijn mensen die strijden voor vrede, voor medemenselijkheid, voor het einde van de oorlog. Laat niemand je iets anders wijsmaken.’
Slechts een enkeling vindt de strengere Israël-koers als een riskante electoral keuze. ‘Was dit nou handig zo vlak voor de verkiezingen?’, vraagt een vrouw aan haar buurman als Timmermans bezig is met zijn gloedvolle betoog.
Arnold van Kalken (80), die zich veertig jaar heeft ingezet voor GroenLinks (en de voorlopers van die partij) ziet ook een risico, maar dat hoeft niet per se erg te zijn. ‘Zo’n motie over Israël helpt natuurlijk niet om kiezers in het midden aan te spreken’, zegt hij. ‘Maar als je alsmaar in het midden blijft zitten, ben je niet eerlijk.’
Hij is het avontuur van de PvdA met de VVD in kabinet-Rutte II nog niet vergeten. ‘Daar heeft links niet zoveel aan gehad.’
Dus als de VVD suggereert dat het animo flink is gedaald om na de verkiezingen samen in een coalitie te stappen met een linkse partij die zo’n scherpe Israël-koers vaart, zegt Van Kalken: ‘Yesilgöz zei toch al dat ze niet met ons wilde. Dus dan kun je maar beter jezelf zijn.’
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant