Partijleider Frans Timmermans heeft zaterdagochtend een ingelaste toespraak op het PvdA-congres gehouden om de gemoederen in zijn eigen achterban over Israël te bedaren. Hij staat achter het volledige wapenembargo tegen dat land, maar zegt begrip te hebben voor ‘het verdriet’ dat dit veroorzaakt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
‘Hou elkaar vast, ook al zijn de meningsverschillen groot!’, roept Frans Timmermans zaterdagmorgen vanaf het podium van het PvdA-congres in Nieuwegein. GroenLinks houdt daar in de ochtend ook een partijcongres. Pas na de lunch begint het gezamenlijke partijcongres van beide partijen.
Eigenlijk was het niet de bedoeling dat Timmermans zaterdagochtend exclusief zou spreken tot zijn eigen achterban. Zijn bijdrage zou beperkt blijven tot een feestelijke speech in de middag, over de op handen zijnde fusie tussen beide partijen. Maar een dreigende uitslaande brand in zijn PvdA over een nieuw Israël-standpunt van de partij dwingt hem de microfoon eerder op te pakken.
De avond vóór het congres hebben acht partijprominenten geëist dat het bestuur afstand neemt van het nieuwe standpunt van de Tweede Kamerfractie om een geheel wapenembargo in te stellen tegen Israël – inclusief een stop op het leveren van onderdelen voor het defensieve luchtverdedigingssysteem Iron Dome. Het stoppen van wapenleveranties kan volgens de PvdA-prominenten leiden tot veel extra burgerslachtoffers onder meerdere bevolkingsgroepen die in Israël wonen – onder wie Joden, maar ook christenen en Arabieren.
De oproep om tot inkeer te komen, komt onder anderen van de drie voormalige partijleiders Ad Melkert, Job Cohen en Lodewijk Asscher. Zij hebben een tegen-motie ingediend waarover de PvdA-leden later zaterdagmiddag nog moeten stemmen. Dat gebeurt ergens tussen 15.00 en 17.00 uur.
In een ordevoorstel is zaterdagochtend bepaald dat GroenLinksers dan ook over deze tegen-motie stemmen. Dat vergroot de kans dat de motie wordt verworpen en dat de PvdA en GroenLinks samen doorgaan met hun Israël-koers.
Timmermans schaarde zich zaterdagmorgen nogmaals achter de motie van Piri, die oproept tot een volledig wapenembargo tegen Israël. Hij begrijpt dat het mogelijk gevolg is dat Israël dan (in theorie) geen onderdelen meer krijgt voor het luchtverdedigingssysteem waarmee het de eigen burgers beschermt.
Timmermans redeneert echter dat een ‘tijdelijk’ wapenembargo de druk op de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zal opvoeren om ‘naar de onderhandelingstafel te gaan en te stoppen met bombarderen’. Hij hoopt dat Netanyahu door het embargo gaat voelen dat hij zelf ‘niet onkwetsbaar is’. ‘Die redenering is in mijn ogen sluitend,’ aldus Timmermans.
Tegelijkertijd zegt Timmermans begrip te hebben voor ‘de pijn en het verdriet’ dat hierover is ontstaan onder een deel van de achterban – ‘zeker bij mensen in de Joodse gemeenschap’ in Nederland. ‘Hun redenering is: de Iron Dome betekent dat er geen onschuldige slachtoffers kunnen vallen als er raketten worden afgeschoten op Israël. Ook die redenering is sluitend’, vindt Timmermans.
Deze laatste redenering was tot voor kort ook de mening van het GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kati Piri zelf. Een maand geleden vond zij dat Nederland wel defensieve wapens mocht leveren aan Israël, want: ‘De consequentie van het niet langer functioneren van de Iron Dome is dat tienduizenden joden, Palestijnen, druzen en christenen in Israël zouden worden gedood’, schreef Piri toen op sociale media. Inmiddels heeft Piri haar mening dus bijgesteld.
Timmermans benadrukte zaterdag dat er in de partij ruimte moet zijn voor meerdere standpunten. ‘Waar we zeggen: jouw redenering is niet minder waard dan mijn redenering. We zijn het alleen niet eens. En dan gaan we het gesprek samen aan.’
Die gedachte past bij de koers van de nieuwe fusiepartij. GroenLinks-PvdA wil een brede linkse volksbeweging zijn waarin ruimte is voor uiteenlopende meningen, ook als die botsen.
Asscher, Cohen en Melkert roepen het partijbestuur met hun tegen-motie echter op het nieuwe Israël-standpunt te heroverwegen, zodat de ‘eenheid binnen de PvdA wordt hersteld’. De drie doen een oproep aan het ‘beginsel van solidariteit’ van de PvdA, die de partij ertoe bracht om zich ‘altijd achter onschuldige burgers te scahren wanneer die het slachtoffer dreigen te worden van geweld’. Dat betekent in hun ogen dus ook het beschermen van Israëlische burgers.
Partijprominenten vrezen dat de nieuwe fusiepartij met het nieuwe Israël standpunt niet alleen de solidaiteitsbeginselen verkwanselt, maar ook geen aansluiting meer zal vinden bij kiezers in het politieke midden. Oud-partijleider Ad Melkert zei op het congres dat hij de redenering van Timmermans ‘totaal niet kan volgen en velen met mij niet’. ‘Dit soort wapensystemen zijn voor de verdediging van burgers, om te voorkomen dat burgers worden geraakt.’
Volgens hem riskeert de fusiepartij met dit standpunt de mogelijkheid om straks bij de verkiezingen de grootste te kunnen worden en een coalitie te smeden met middenpartijen. ‘Linkse machtsvorming doe je niet alleen in je eigen hoekje.’
Vanuit het rechter en christelijke deel van de Kamer wordt ondertussen ook vol ongeloof gereageerd op het nieuwe Israël-standpunt van de linkse beweging. VVD, NSC en ChristenUnie vinden de motie van Piri te veel ver gaan. ‘U zegt dus dat de bevolking van Israël het recht heeft verspeeld om zich te verdedigen, omdat hun regeringsleider iets doet?’, vroeg Eric van der Burg (VVD) afgelopen donderdag. Het nieuwe Israël-standpunt zal de toch al niet grote animo van de VVD om na de verkiezingen in zee te gaan met GroenLinks-PvdA, verder doen afnemen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant