Terwijl de wereld de ogen richt op de escalatie van het conflict tussen Israël en Iran, ziet hulporganisatie UNICEF hoe de situatie in Gaza met de dag verslechtert. James Elder trok twee weken door de Gazastrook en vertelt NU.nl wat hij zag.
Waarschuwing: dit artikel bevat details en beelden die als schokkend kunnen worden ervaren.
Elder, internationaal woordvoerder van UNICEF, kwam vier keer eerder in Gaza. Dit was zijn vijfde bezoek aan het gebied sinds de oorlog uitbrak. In de afgelopen twintig maanden zag hij de situatie steeds verder verslechteren. Ook zijn recentste bezoek werd gekenmerkt door nieuwe "gruwelijke en dodelijke dieptepunten".
"Iemand zei tegen me: 'We hebben geleerd om te leven zonder onze huizen, die zijn verwoest. We hebben geleerd te leven zonder onze geliefden, onze veiligheid. We hebben zelfs geleerd om te leven zonder eten, wetende dat dat een aantal dagen kan. Maar we kunnen niet leven zonder water'", vertelt Elder aan NU.nl. De tekorten aan water, voedsel en medicijnen hebben een nieuw dieptepunt bereikt, en dat heeft het leven in Gaza nóg ondraaglijker gemaakt, ziet hij.
Hoe ziet een gemiddelde dag voor een kind in Gaza er nu uit? "Die begint al vroeg in de ochtend, wanneer het nog donker is", zegt hij. "Dat komt doordat er onophoudelijk drones overvliegen en regelmatig luchtaanvallen plaatsvinden." Huizen zijn er amper nog en verkoeling is vrijwel nergens te vinden, dus kinderen slapen tegenwoordig in overvolle, hete tenten.
Wanneer het dag wordt, begint de zoektocht naar water, vervolgt Elder. Er is amper elektriciteit in Gaza. En geen elektriciteit betekent geen schoon drinkwater, omdat zuiveringsinstallaties niet kunnen draaien. Daardoor zijn Palestijnen nu afhankelijk van drinkwater dat via vrachtwagens wordt uitgedeeld.
Maar er is ook een tekort aan brandstof, zegt Elder. "Dus we zijn nu op het punt aangekomen dat mensen brak water (water dat zouter is dan zoet water, maar niet zo zout als zeewater, red.) moeten drinken." Als je daar te veel van drinkt, kan je door het hoge zoutgehalte uitgedroogd raken.
En er is honger. De VN bestempelde Gaza onlangs als de "hongerigste plek op aarde", waardoor ondervoeding een van de grootste bedreigingen voor Palestijnse kinderen is. Elder vertelt dat Gaza telkens op het randje van een officieel vastgestelde hongersnood balanceert voordat Israël mondjesmaat weer wat hulp toelaat in Gaza.
"Hongersnood betekent massale dood", zegt hij. "Maar uithongering - de langzame ineenstorting van het immuunsysteem - begint al lang voordat er officiële grenzen worden overschreden."
Een van de nieuwe dieptepunten die Elder tijdens zijn recentste bezoek zag, was de impact van de oorlog op de mentale gezondheid van kinderen. "In Gaza betreden we op dat gebied nu onbekend terrein", vertelt hij. UNICEF helpt kinderen met het verwerken van de dingen die ze hebben meegemaakt. "Maar om trauma's te kunnen verwerken, is het van belang dat psychologische steun niet wordt gegeven op een plek die nog steeds onder vuur ligt."
Daardoor is het dweilen met de kraan open, legt Elder uit. "Psychologen praten met Palestijnse kinderen over hun stress en angsten. Maar op het moment dat ze daarover praten, vindt de volgende luchtaanval alweer plaats." Bijna geen enkele plek is veilig, en er is geen veilig huis meer om naar terug te keren.
Elder ontmoette in Gaza de zesjarige Dana. Zij verloor in 2023 haar hele gezin bij een aanval op haar huis. "Het duurde een half jaar voordat ze voor het eerst weer een woord sprak", zegt Elder. Langzaam krabbelde ze op. Maar onlangs lag ze weer in het ziekenhuis, nadat het huis van familie bij wie ze verbleef door een raket was geraakt. Opnieuw verloor ze zeker zes familieleden.
Elder schat dat UNICEF nu ongeveer 20 tot 30 procent van de hulp kan geven die nodig is in Gaza. Dat komt volgens hem vooral door beperkingen die Israël aan de noodhulp oplegt. Wat daarbij niet helpt, is de komst van de Gaza Humanitarian Foundation (GHF), het omstreden Israëlisch-Amerikaanse initiatief dat een groot deel van de noodhulp opeist.
Er is maar een "handjevol" locaties waar GHF hulp uitdeelt, zegt Elder. Op deze hulplocaties geldt het recht van de sterkste, waardoor er regelmatig chaos uitbreekt. Het gebeurt regelmatig dat drones het vuur openen op de menigte, zegt hij. Israël ontkent mensenmassa's onder vuur te nemen en zegt alleen waarschuwingsschoten te lossen.
"Ik ontmoette een dertienjarige jongen in het ziekenhuis", zegt Elder. "Hij was gewond geraakt op een GHF-locatie door de scherf van een tankgranaat die zijn maag en alvleesklier doorscheurde." Door een tekort aan pijnstillers verging de jongen van de pijn.
"Op de dag dat ik Gaza verliet, hoorde ik dat de jongen aan zijn verwondingen was overleden. Gedood terwijl hij voedsel voor zijn familie wilde halen: dat is wat die GHF-locaties zijn." In onderstaand artikel lees je meer over hoe Israël de GHF inzet als oorlogstactiek.
Elder bezocht een aantal ziekenhuizen tijdens zijn reis door Gaza. "Ik zag in ziekenhuizen tientallen kinderen met scherfwonden, schotwonden, brandwonden. Ik wist niet eens dat er zoiets als een vierdegraads brandwond was", zegt hij. "Wat me tijdens dit bezoek aan Gaza opviel, is dat je de wonden niet alleen ziet. Je hoort ze ook, doordat kinderen kermen van de pijn. Er is namelijk een ernstig tekort aan pijnstillers."
Elder zegt soms last te hebben van een schuldgevoel. "Er is een mate van schuld die je voelt bij het eten van een fatsoenlijke maaltijd", zegt hij. "Ik voel me schuldig wanneer ik mijn hoofd wegstop in een kussen om het geluid van luchtaanvallen te dempen, terwijl ik weet dat even verderop kinderen niet kunnen slapen omdat ze in tenten liggen."
Aan de andere kant van de lijn is verslagenheid en verdriet in zijn stem te horen. Op bepaalde momenten tijdens het interview nemen de emoties de overhand. In Gaza is de dood overal.
Source: Nu.nl algemeen