Donald Trump lijkt ervan overtuigd dat Iran een kernwapen ontwikkelt. Tegenspraak daarover, ook uit eigen gelederen, duldt hij niet. Het blijft alleen de vraag welke conclusie hij daaraan verbindt.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
De doden vallen in het Midden-Oosten, maar de ogen zijn deze week gericht op Washington. Gaat de Amerikaanse president Donald Trump overstag? Stuurt hij bommen om de grootste nucleaire basis van Iran weg te vagen? Of houdt hij het bij dreigementen, uit vrees voor meer onrust in een regio die rust kan gebruiken?
Wie naar zijn woorden luistert, denkt dat Trump elk moment kan toeslaan. ‘Misschien doe ik het wel, misschien doe ik het niet’, zei Trump over een mogelijke Amerikaanse interventie. ‘Niemand weet wat ik ga doen.’ Donderdag zei hij dat hij ‘binnen twee weken’ tot een beslissing komt. Ondertussen stomen de oorlogsschepen op richting het Midden-Oosten.
Eerder deze week eiste hij al de ‘onvoorwaardelijke overgave’ van Iran en dreigde hij zelfs openlijk Irans hoogste leider, ayatollah Ali Khamenei, te laten doden. Khamenei waarschuwde op zijn beurt voor ‘onherstelbare schade’ aan degene die Iran zou aanvallen.
Zonder hulp kunnen de Israëliërs de nucleaire programma van Iran niet met de grond gelijkmaken. Alleen de Verenigde Staten hebben bommen die ondergrondse installaties kunnen treffen. Maar die explosieven sturen betekent voor Trump een harde breuk met zijn eigen ‘America First’-doctrine, en daarmee met een flink deel van zijn achterban.
Trump voerde het afgelopen jaar campagne voor het presidentschap met de belofte ‘geen oorlogen meer’. Hij viel zijn Democratische én Republikeinse voorgangers aan vanwege allerlei militaire interventies in het verleden. ‘Het Midden-Oosten binnenvallen was de slechtste beslissing ooit’, zei Trump.
Aanvankelijk verzette hij zich daarom tegen de plannen van Israël om Iran aan te vallen. De Amerikaanse regering wil de verhoudingen met het Midden-Oosten verbeteren en onderhandelt juist met Teheran over een nucleair akkoord. Maar een week nadat het offensief was losgebarsten, houdt hij de optie om militair in te grijpen expliciet open.
Het Witte Huis zegt dit keer niet uit te zijn op regime change, maar een reeks tactische aanvallen te willen uitvoeren op specifieke nucleaire installaties. ‘Het zou gaan om het uitschakelen van hun kernwapens’, zegt een regeringsfunctionaris hierover tegen nieuwssite Politico.
Zo worden Amerikanen deze week herinnerd aan die beruchte lente van 2003, toen president George Bush Irak binnenviel vanwege het vermeende bezit massavernietigingswapens, waar achteraf geen bewijs voor bleek te bestaan. Honderden miljarden dollars werden uitgegeven, duizenden Amerikaanse levens geofferd en desondanks lukte het niet een stabiele, bevriende democratische regering te installeren. Trumps achterban is daar nog altijd woest over – over de honderdduizenden Iraakse doden gaat het overigens nooit.
Nu de isolationistische Trump toch meer de trekken van een interventionist aanneemt, vallen de Republikeinen voor het eerst in lange tijd niet de Democraten aan, maar elkaar.
‘Ik wil niet dat de Verenigde Staten opnieuw betrokken raken bij een oorlog in het Midden-Oosten’, zei de conservatieve commentator Tucker Carlson deze week in een radiogesprek met de uiterst-rechtse ideoloog Steve Bannon. Beiden speelden een grote rol in het succes van Trump. Carlson vreest dat Israël de Amerikaanse president meesleurt in wat kan uitmonden in een wereldoorlog. ‘Hier is niet over nagedacht’, beaamt Bannon. ‘Dit heeft niet de steun van het Amerikaanse volk.’
Daar hebben ze vermoedelijk gelijk in. Uit een recente peiling van YouGov en The Economist blijkt dat 60 procent van de Amerikanen vindt dat het Amerikaanse leger zich niet moet bemoeien met het conflict tussen Israël en Iran. Slechts 16 procent is voor militair ingrijpen.
Aan de andere kant staan Republikeinen als senator Ted Cruz, die betrokkenheid met Israël aanmoedigen vanwege hun Bijbelse liefde voor dat land. Zij denken dat militair ingrijpen het islamitische bewind in Teheran ten val kan brengen. In een podcast vraagt Carlson aan Cruz wat hij eigenlijk weet over Iran. Als blijkt dat de senator geen idee heeft wat het inwonertal van Iran is, trekt Carlson zijn wenkbrauwen op: ‘Jij weet niet hoeveel mensen er wonen in het land dat je ten val wilt brengen?’
‘Iemand moet die gekke Tucker Carlson uitleggen dat IRAN GEEN KERNWAPEN MAG HEBBEN!’, reageerde Trump op zijn platform Truth Social.
Ondertussen sluiten progressieve politici als Alexandria Ocasio-Cortez zeldzame allianties met Republikeinen die ook tegen militair ingrijpen zijn. Democraten vrezen dat Trump, als hij besluit zich in de strijd te werpen, het Huis van Afgevaardigden omzeilt. Met zoveel ontevreden Congresleden, ook aan Republikeinse kant, is het immers de vraag of een meerderheid een interventie steunt.
Waar Trump met de Republikeinse verdeeldheid in zijn maag zit, lijkt hij niet gevoelig voor de directe risico’s voor de VS. Er zijn Amerikaanse doelen in het Midden-Oosten zoals legerbases die kwetsbaar kunnen zijn voor Iraanse tegenaanvallen. Ook zouden spionnen als tegenreactie aanslagen kunnen plegen en zijn er zorgen over een gijzeling van Amerikanen in Iran, zoals in 1979 ook al gebeurde.
Uiteindelijk lijkt Trump naar niemand te luisteren. Zijn inlichtingenchef Tulsi Gabbard zei in maart nog dat de Iraniërs überhaupt geen atoombom ontwikkelen. Als hij daaraan wordt herinnerd, zegt Trump dat het hem ‘niets kan schelen wat zij heeft gezegd’. Volgens hem zijn de Iraniërs echt ‘héél dicht bij zo’n wapen’.
Maar welke conclusie hij daar aan verbindt blijft onduidelijk, wellicht ook voor hemzelf. Naar eigen zeggen neemt de president ‘een definitief besluit één seconde voordat het zover is’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant