De oproep van GroenLinks-PvdA tot een verbod op wapenexport naar Israël ontlokte woede van de rechterflank in de Tweede Kamer. Met het standpunt kiest de partij bewust voor de aanval. Dat sommige leden zich mogelijk niet in de nieuwe, offensieve koers kunnen vinden, is ingecalculeerd.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Een ‘tijdelijk volledig wapenexportverbod’ naar Israël, ook voor de levering van onderdelen die gebruikt worden voor verdedigingswapens als de Iron Dome, die de Israëlische bevolking beschermt tegen inkomende raketten van Hamas, Hezbollah en Iran. Na de aanval op Iran ziet de GroenLinks-PvdA-fractie de Israëlische premier Benjamin Netanyahu als ‘een gek’ die ‘het hele Midden-Oosten in de fik zet’, zoals Kamerlid Kati Piri het donderdag in in de Tweede Kamer verwoordde.
Met het luchtafweersysteem waant Israël zich onaantastbaar en voelt het zich vrij aanvallen in de regio uit te voeren, zo luidt de redenering. Daarmee maakt de Iron Dome nu deel uit van Israëls aanvalsstrategie.
Nadat andere pogingen om de regering-Netanyahu tot de orde te roepen niets hebben uitgehaald, meent GroenLinks-PvdA dat het tijd is andere ‘drukmiddelen’ in te zetten. Het is een gewaagd nieuw standpunt van de fractie, waarmee zij de toorn van de rechterzijde van de Kamer over zich heen kreeg, van PVV tot BBB en VVD tot SGP.
PVV-leider Wilders betichtte de partij van ‘Jodenhaat’, Dilan Yesilgöz (VVD) sprak van een ‘bizar, onverdedigbaar standpunt’. Aan de talkshowtafels schoven de bekende rechtse talking heads aan om hun afschuw uit te spreken. Israël-kritische partijen CDA, D66 en Volt distantieerden zich van de motie.
Vooralsnog lijkt de storm van kritiek geen indruk te maken. Niet op de fractie en ook niet op partijleider Frans Timmermans. Het verwijt dat zijn partij nu een wel heel radicaal standpunt inneemt en het voor zichzelf mogelijk moeilijker maakt om als een serieuze formatiepartner gezien te worden, wuift hij weg. ‘Dit is niet de eerste keer dat ze mij radicaal noemen, en dat mogen ze nog tienduizend keer doen.’
Voor de buitenwacht kan de stap van GroenLinks-PvdA als een ongemakkelijke verrassing komen. Maar de houding past binnen de koers die GroenLinks en PvdA voor zich zien in de nog op te richten fusiepartij, waar de leden vorige week massaal hun ja-woord aan gaven. Timmermans zette in april in een essay uiteen dat de nieuwe fusiepartij een radicaal eigen geluid moet laten horen.
De afgelopen decennia hebben progressieve partijen geprobeerd recht te doen aan het veronderstelde onbehagen in de samenleving na de Fortuyn-revolte, zonder succes. Volgens Timmermans is het politieke midden door de dominantie van de VVD en PVV te ver naar rechts opgeschoven.
Alleen met een duidelijk links geluid kan volgens hem de balans hersteld worden. ‘Hoe fermer wij voor onze linkse standpunten staan, hoe groter de kans is dat partijen die naar rechts zijn opgeschoven weer terugkomen naar het midden’, zei hij vorige week tijdens een campagnebijeenkomst in Eindhoven.
De analyse is door de wetenschappelijke bureaus van GroenLinks en PvdA verder uitgewerkt in een document dat moet dienen als een eerste voorzet voor een beginselenprogramma van de nieuwe fusiepartij. Daarin wordt een beeld geschetst van progressieve partijen die vanaf de jaren tachtig zijn meegegaan in de rechts-kapitalistische maatschappijvisie dat succes een eigen keuze is, en dat wie niet meekomt dat aan zichzelf te danken heeft. ‘Erin meegaan was een vergissing.’
De bureaus nemen nadrukkelijk afstand van de door rechtse partijen gedomineerde toon van het publieke debat. Asiel en migratie zijn nauwelijks een thema in het document. De focus ligt op de groeiende vermogenskloof en op de werkende middenklasse, die niet rondkomt en publieke voorzieningen ziet wegkwijnen terwijl ‘economisch bevoorrechten’ hun kinderen verzekeren van gedegen onderwijs met peperdure privéscholen en bijlessen.
‘Gefrustreerd door een politiek systeem dat niet levert en niet representatief is, verliezen mensen het vertrouwen in democratische instituties en partijen’, staat in het stuk.
Het nieuwe Israël-standpunt past binnen de nieuwe koers van de fusiepartij. Timmermans ziet dat GroenLinks-PvdA met het wapenembargo voor het eerst in jaren weer in het centrum van de politieke belangstelling staat. Zoals oud-VVD-leider Mark Rutte de hoon van het midden en links over zich heen kreeg toen hij verregaande uitlatingen in campagnes deed (dat Syriëgangers mogen sterven in de woestijn en ‘pleur op’-uitspraken richting Turkse Nederlanders), zo staan rechtse partijen nu in de rij om GroenLinks-PvdA aan te vallen.
Het is voor het eerst in jaren dat in de verkiezingscampagne GroenLinks-PvdA niet reageert op campagnetrucs van de VVD of PVV, maar zelf de agenda bepaalt.
Zonder risico is het nieuwe Israël-standpunt niet. De vraag is hoe de meer gematigde vleugel gaat reageren. Dat de beweging leden zal kwijtraken met de nieuwe koers, is ingecalculeerd. Uiteindelijk zal zwaarder hebben gewogen dat tot tweemaal toe meer dan honderdduizend mensen zich in de Rode Lijn-demonstratie tegen het Israël-beleid van het kabinet keerden.
GroenLinks-PvdA meent dat de onvoorwaardelijke steun en het Pro-Israëlische sentiment in de Kamer niet representatief is voor wat er in de samenleving speelt. Steeds minder Nederlanders steunen het huidige Israël-beleid, bleek onlangs uit een peiling van Ipsos.
Zaterdag op het partijcongres moet blijken of de leden van GroenLinks-PvdA geloven in de nieuwe offensieve koers of dat de eerste interne schermutselingen binnen de fusiepartij aan de oppervlakte komen. Frans Timmermans weet alle ogen op zich gericht.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant