Deze week is Nederland gastland voor de Navo-top. De voorbereidingen zijn in volle gang. Hoe ziet het programma er de komende dagen precies uit? En slaapt Trump inderdaad in Noordwijk en zijn er demonstraties? Zes vragen.
is redacteur van de Volkskrant.
Wanneer is de Navo-top precies en wie komen er dineren bij de koning?
Het officiële programma begint dinsdagavond met een diner op Paleis Huis ten Bosch. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima hebben naast de regeringsleiders van de Navo-landen de Oekraïense president Volodymyr Zelensky uitgenodigd. Bovendien zijn de regeringsleiders van Australië, Nieuw-Zeeland, Japan en Zuid-Korea aanwezig. Deze ‘Indo-Pacific Four’ zijn geen Navo-lid, maar wel partners. Ook voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie schuift aan en Mark Rutte, secretaris-generaal van de Navo. De koning zal de gasten toespreken.
Op woensdagochtend is de feitelijke Navo-top van de 32 lidstaten, in het World Forum in Den Haag. Die duurt naar verwachting maar een paar uur, met rond 2 uur ’s middags een afsluitende persconferentie van Rutte. Hij is de officiële gastheer in Den Haag.
Rondom het officiële programma vinden talloze andere evenementen plaats, zoals een internationale conferentie over het opschalen van de defensie-industrie en het Nato Public Forum, met politici, experts, opiniemakers en academici. Den Haag verwacht duizenden diplomaten, adviseurs, ambtenaren en journalisten.
Wie een glimp wil opvangen van de regeringsleiders, kan vermoedelijk beter tv-kijken dan ergens gaan posten langs de routes, die deels hermetisch zijn afgesloten.
Waar gaat de Navo-top inhoudelijk over?
Het belangrijkste onderwerp is de verhoging van de defensie-uitgaven tot 5 procent van het bruto binnenlands product. Dat is een eis van president Donald Trump. In Nederland is dat 19 miljard euro per jaar extra. De Tweede Kamer heeft ingestemd met deze verhoging, maar Spanje niet: het land vindt de eis onredelijk en contraproductief.
Rutte heeft het percentage opgeknipt in 3,5 procent harde defensie-uitgaven plus 1,5 procent aan bredere investeringen in veiligheid. Daaronder vallen bijvoorbeeld cybersecurity en versterking van bruggen en snelwegen om de tanks te kunnen dragen die mogelijk nodig zijn bij oorlogsdreiging.
De Navo-leiders praten verder over de veiligheidssituatie in Europa en de militaire steun aan Oekraïne. Formeel staan Israël, Gaza en Iran niet op de agenda, maar het komt ongetwijfeld voorbij in de wandelgangen en bilateraaljes (onderonsjes).
Komt president Trump inderdaad en logeert hij in Noordwijk?
Er wordt alleen gezegd dat ‘een delegatie’ het complete Grand Hotel Huis ter Duin heeft afgehuurd. Tijdens de nucleaire top in 2014, ook in het World Forum, sliep president Barack Obama eveneens in dat hotel in Noordwijk. Het is een publiek geheim dat Trump in de badplaats verblijft.
De escalerende crisis rond Iran zou zijn komst nog kunnen dwarsbomen. Daardoor kan het ‘soms van uur tot uur’ veranderen of Trump inderdaad komt, aldus Washington. Ook de ministers Marco Rubio (Buitenlandse Zaken) en Pete Hegseth (Defensie) worden verwacht.
Een Amerikaanse president komt nooit alleen, zo bleek ook in 2014 toen Obama naar Den Haag kwam. In zijn kielzog komen special forces, gepantserde voertuigen, vliegtuigen en militaire helikopters met anti-tankwagens mee. Trump kan zich verplaatsen in The Beast, de presidentiële limousine, of per helikopter. Als hij vliegt, dan zijn er altijd drie identieke helikopters in de lucht, zodat niet duidelijk is in welke heli de president zit.
Welke veiligheidsmaatregelen zijn er getroffen?
Operatie Orange Shield (oranje schild) is voor Nederlandse begrippen van ongekende omvang. Er zijn 27 duizend politieagenten op de been, tienduizend militairen, negenduizend extra diensten bij de marechaussee. Op een aantal locaties wordt afweergeschut neergezet. De kosten, door Nederland opgebracht, lopen op tot 183 miljoen euro, bijna twee keer zo veel als eerder beraamd.
Naast de zichtbare politie-inzet zijn er strenge toegangscontroles rond belangrijke locaties, surveillance door undercoveragenten en digitale monitoring. Ook worden drones en helikopters ingezet om de situatie continu te observeren en in te grijpen bij mogelijke incidenten. Om hacks te voorkomen, is een apart communicatienetwerk aangelegd in het World Forum, want wifi is te kwetsbaar.
Zijn demonstraties toegestaan in Den Haag?
In het weekend voor de Navo-top en tijdens de top zelf zijn demonstraties toegestaan. Er vinden tientallen acties, lawaaiprotesten en vredesmanifestaties plaats. Dicht bij de top zijn echter maar twee locaties beschikbaar waar maximaal honderd mensen passen binnen zicht- en gehoorafstand van de regeringsleiders. De verwachting, ook van organisatoren zelf, is dat demonstraties kleinschalig en minder zichtbaar zullen zijn dan bij eerdere Navo-toppen elders in Europa, waar tienduizenden deelnemers op de been waren.
Hoe zit het met de (verkeers)hinder?
Delen van Den Haag zijn al in de aanloop naar de top een vesting geworden met noodverordeningen en afgesloten wegen. Rijkswaterstaat waarschuwt voor ernstige verkeershinder in de Randstad van zondag 22 tot en met donderdag 26 juni. Op de A4, A44, N44 en A5, en op lokale wegen rond Den Haag, Wassenaar, Katwijk, Noordwijk en Leiden zijn er volledige of gedeeltelijke afsluitingen en afzettingen voor het veilige vervoer van de delegaties. Treinen rijden wel volgens de reguliere dienstregeling.
De Air Force One van president Trump en andere regeringsvliegtuigen zullen parkeren, maar niet landen, op de Polderbaan van Schiphol. Uit voorzorg is de A5 afgesloten tussen de knooppunten De Hoek en Raasdorp. Schiphol verwacht rond de top een kwart minder reguliere vluchten, om ruimte te maken voor de officiële delegaties.
In Den Haag zijn noodverordeningen van kracht en diverse doorgaande wegen afgesloten, zoals de Hubertustunnel richting Wassenaar. Op de Johan de Wittlaan moet het verkeer in totaal vier maanden omrijden, tot begin augustus, omdat er tijdelijke kantoren op de weg zijn gebouwd.
Enkele basisscholen in de directe omgeving zijn dicht, omdat ze nauwelijks bereikbaar zijn. Pakketjes en post worden in sommige wijken niet of met vertraging bezorgd, net zoals kranten of pizza’s. Om de overlast te beperken, moeten rijksambtenaren komende week zo veel mogelijk thuiswerken en heeft de Tweede Kamer geen debatten gepland.
Meer over de Navo-top?
Al het nieuws, reportages en meer vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant