Kysia Hekster
Correspondent NAVO
Chris Ostendorf
redacteur Bureau Brussel
Kysia Hekster
Correspondent NAVO
Chris Ostendorf
redacteur Bureau Brussel
NAVO-ambassadeurs zijn op dit moment in een ingelaste spoedvergadering bij elkaar in Brussel. Aanleiding is de brief van de Spaanse premier Sánchez van gisteren, waarin hij NAVO-baas Rutte liet weten niet te kunnen instemmen met de verhoging van de NAVO-norm naar 5 procent. Het was een onverwachte wending in de aanloop naar de NAVO-top van volgende week.
En dat terwijl eigenlijk gisteravond alles al vastlag, zeggen diplomaten tegen de NOS. De slotconclusies zijn al grotendeels afgehamerd, hoewel het nog vijf dagen duurt voordat Rutte de NAVO-top zal afsluiten met een persconferentie in het World Forum in Den Haag. De NAVO-landen beloven fors meer geld te gaan investeren in defensie, en de NAVO belooft Oekraïne te blijven steunen in de toekomst.
Na het bezwaar van Spanje is het de vraag of die conclusies in zijn geheel overeind blijven.
Vanmiddag om 12.00 uur verliep de deadline voor de 32 NAVO-landen om bezwaar te maken tegen de tekst die secretaris-generaal Rutte heeft voorgelegd.
Alleen Spanje deed dat, met de brief van gisteren. Dat betekent dus dat de overige 31 lidstaten hebben ingestemd met een verklaring van in totaal vijf paragrafen.
De belangrijkste paragraaf gaat over het geld. En die belofte zal verwoord worden in wat in NAVO-kringen het 'Den Haag Plan' is gaan heten. "We zullen ten minste 3,5 procent van het bruto binnenlands product besteden aan defensie", staat nu in de tekst. De landen moeten die verhoging "stapsgewijs" realiseren en ieder jaar over de voortgang rapporteren aan de NAVO.
Daarbovenop beloven landen 1,5 procent van het bbp uit te geven aan defensiegerelateerde zaken. Aanvankelijk wilde Rutte dat de landen uiterlijk in 2032 aan die nieuwe norm zouden voldoen, maar dat vonden veel landen te snel. In de slotverklaring staat nu 2035 als streefdatum.
Het was lang onzeker of de dreiging van Rusland benoemd zou worden in de slotverklaring. Voor de meeste landen was dat belangrijk, ook om de bevolking te kunnen uitleggen waarom er zo massaal geïnvesteerd zal moeten worden in defensie.
In de verklaring komt nu te staan dat Rusland een langetermijnbedreiging vormt. Dat is een afzwakking ten opzichte van de slotverklaring vorig jaar in Washington. Toen noemde de NAVO Rusland nog "de meest significante en directe bedreiging".
Dat de VS hiermee akkoord gaat is toch winst, zeggen diplomaten. Want door te accepteren dat Rusland als dreiging wordt gezien, toont president Trump dat hij niet alleen maar vriendjes wil zijn met president Poetin, oordelen bronnen binnen de NAVO.
In de tekst staat ook dat de NAVO langdurige steun toezegt aan Oekraïne. Maar over het eerder beloofde toekomstige lidmaatschap van de NAVO komt niets in de slotverklaring te staan.
In de conclusies van de NAVO-top vorig jaar in Washington was nog te lezen dat Oekraïne een onomkeerbaar pad naar lidmaatschap was ingeslagen. Diplomaten benadrukken nu dat teksten uit eerdere slotverklaringen blijven gelden, zolang die niet worden weersproken. Een toekomstig NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne is daarmee dus niet van tafel.
Toch roept het wel de vraag op waarom die tekst dan niet opnieuw in de conclusies is opgenomen. Diplomaten verwachten dat Rutte deze belofte wel mondeling zal herhalen op zijn persconferentie woensdag aan het einde van de top in Den Haag.
Rest de vraag of het Rutte gaat lukken om de Spaanse premier Sánchez te laten tekenen. De tactiek richting Spanje zal zijn: duidelijk maken dat het land volledig geïsoleerd staat.
Alle overige 31 lidstaten zullen tegen Spanje zeggen: kom aan boord, draag bij aan de eenheid van de alliantie en zorg dat deze top een succes wordt. Een opt-out voor Spanje lijkt heel onwaarschijnlijk. Als Spanje een uitzondering krijgt, zullen andere landen die ook alsnog willen.
Of diplomatieke druk alleen voldoende zal zijn om Spanje over te halen, is onzeker. Het gaat een bumpy ride worden, voorspellen betrokkenen.
Buitenland
Deel artikel:
Advertentie via Ster.nl
Source: NOS nieuws