Volkswagen presenteert, tamelijk onverwacht, een elektrisch busje dat geheel zelfstandig door een oude, Europese binnenstad rijdt – iets wat volgens experts voorlopig onhaalbaar zou zijn. Binnenkort gaat de taxidienst van start. De Volkskrant reed mee in Hamburg.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
De verkeerslichten springen op geel, maar toch rijdt het busje door. ‘Zag je dat?’, zegt Christian Senger. ‘Hij had kunnen stoppen, maar dan had hij vol op de rem gemoeten.’ Dat was misschien gevaarlijk geweest, omdat een achterligger niet verwacht dat een auto een noodstop maakt voor geel.
Senger, bij automaker Volkswagen verantwoordelijk voor zelfrijdende voertuigen, is trots. ‘Een menselijke bestuurder zou hier ook niet hebben geremd.’ Zo laat het bijna door rood rijden zien hoe goed zijn zelfrijdende software is.
Deze ochtend rijdt het elektrische Volkswagenbusje door het centrum van Hamburg. Het is druk in de havenstad. Desondanks manoeuvreert de wagen een half uur lang soepel tussen auto’s, vrachtwagens, fietsers en wandelaars. Op de bestuurdersstoel zit voor de veiligheid een menselijke chauffeur, maar die houdt zijn handen van het stuur.
De inzittenden (naast Senger drie journalisten) zijn getuige van een klein wonder: een robotauto die geheel zelfstandig zijn weg vindt. Zulke auto’s bestaan al: in diverse steden in de Verenigde Staten en China rijden andere merken er al mee rond. Maar dit is geen Amerikaanse stad met kaarsrechte straten en weinig fietsers. We zijn in Hamburg, het type Europese stad waarvan experts stelden dat autonoom rijden er nog jaren op zich zou laten wachten, als het ooit al mogelijk wordt.
En nu, bijna als een duveltje uit een doosje, komt VW met de zelfrijdende taxibus, die bijna achteloos zijn weg vindt op onmogelijk geacht terrein. Hoewel het voertuig een Volkswagen is, is het systeem ontwikkeld door Moia, een dochteronderneming. Volkswagen bouwt de bus vanaf volgend jaar in serie, ook een noviteit. Tot nu toe zijn alle robotauto’s omgebouwde ‘gewone’ auto’s.
De auto begint zijn gedroomde opmars bovendien op een hoog niveau: level 4 van autonoom rijden, wat betekent dat het onder alle omstandigheden zelf zijn weg vindt – ook bij sneeuw, mist, regen en in het donker. Op het hoogste niveau, level 5, kunnen het stuur en de pedalen weg.
Dat juist Volkswagen dit kunstje zegt te hebben geflikt is opmerkelijk, het concern heeft bepaald geen goede reputatie als het op software aankomt. Denk aan het dieselschandaal, waarbij dieselauto’s softwarematig werden gemanipuleerd om ze schoner te laten lijken dan ze in werkelijkheid zijn. En van recenter datum het uitstel van diverse nieuwe VW-modellen, omdat het de benodigde software niet op tijd gereed kreeg.
De ambities zijn niettemin torenhoog: Moia zegt dat het een principeakkoord heeft gesloten met taxidienst Uber voor de levering van tienduizend voertuigen de komende jaren. De eerste kleine vijfhonderd robottaxi’s zullen binnenkort in Los Angeles ritjes gaan rijden. Andere steden in Europa en de VS zullen vanaf 2026 volgen.
Volgens Senger is het belangrijk dat de auto oogt als een gewoon personenbusje, omdat andere verkeersdeelnemers er dan niet anders op reageren. Daarom is niet alleen het uiterlijk onopvallend, ook de elektronische chauffeur probeert zich te gedragen als zijn menselijke tegenhanger. En rijdt dus soms door geel, als het kan.
Marieke Kuijpers, sectormanager mobiliteit en logistiek bij de Rabobank, reageert verrast: ‘Ik wist niet dat ze al zo ver waren.’ Zij ziet drie uitdagingen voordat autonoom rijden in Europa succesvol kan worden: de technische haalbaarheid, de aansprakelijkheid en wetgeving. Met name verzekeraars zijn niet erg happig op zelfrijdende auto’s, bleek uit onderzoek dat Kuijpers een jaar geleden deed.
Senger zegt daarover dat zijn bedrijf zich aansprakelijk houdt voor ongevallen en dat hij de komende tijd zo veel gegevens hoopt te verzamelen dat verzekeraars snel overtuigd raken van de veiligheid.
Het in 2016 opgerichte Moia (draai het logo om en er staat VW met daartussen een 0 en een 1, die binaire computercode moeten verbeelden) is zelf ook lange tijd onzichtbaar gebleven. Dat de robottaxi er nu ‘opeens’ is, is volgens Senger een bewuste keuze. ‘Vroeger deden we bij Volkswagen soms grote beloften over software, die we vervolgens niet waarmaakten. Dat wilden we nu voorkomen en een dienst leveren die in één keer goed is.’
Dat lijkt gelukt. Moia, dat sinds 2018 samenwerkt met het Israëlische softwarebedrijf Mobileye, levert niet alleen de software en zelfrijdende auto, maar ook een complete dienst waarmee taxi- en OV-bedrijven hun robotauto’s kunnen beheren. Het is de bedoeling dat klanten ritten delen met anderen, zodat de verkeersdrukte niet toeneemt. Of dit idee werkt moet in de praktijk nog blijken.
Eenmaal ingestapt heeft elke passagier zijn eigen infoschermpje, dat bijvoorbeeld waarschuwt als de gordel niet is vastgemaakt. Er is ook een camera die de inzittenden in de gaten houdt en kijkt of er niet iemand in slaap is gevallen of wellicht (bijvoorbeeld tijdens een uitgaansnacht) heeft overgegeven.
Er is ook een noodknop die passagiers in contact brengt met een soort dronepiloot op afstand, die kan meekijken en eventueel de auto uit een lastige situatie kan manoeuvreren.
Wereldwijd zijn er hooguit vijf spelers serieus bezig met autonoom rijden, zegt Senger, vooral in de VS en in China. Europa speelde tot nu toe geen rol. Lang werd dat gezien als een nadeel, maar in tijden van geopolitieke spanningen kan het nu een voordeel blijken.
Als Volkswagen de auto’s en de software bouwt en de data hier op Europese datacenters worden verwerkt, betekent dit dat Europa wat zelfrijdende auto’s betreft nu eens niet afhankelijk is van de grote Amerikaanse techbedrijven, beaamt Kuijpers.
De dienst moet maatschappelijke problemen aanpakken, zoals het tekort aan chauffeurs en mobiliteit op het platteland helpen te verbeteren. En het moet een positieve impuls geven aan het veelgeplaagde Volkswagen.
Hoe groot de markt voor het autonome busje precies is, weet niemand, zegt Kuijpers. ‘Mobiliteit verandert continu. De demografische samenstelling verandert, Europa vergrijst en groeit, terwijl de zorg steeds meer gedecentraliseerd is.’
Senioren krijgen dus meer behoefte aan mobiliteit, terwijl er een tekort aan rijdend personeel is. Daar kan dit initiatief een oplossing voor zijn, zegt ze. De Hamburgers krijgen de primeur: vanaf volgende maand kunnen ze tijdelijk gratis meerijden.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant