Ministers die van hun eigen ambtenaren zo’n duidelijk rood sein krijgen als Femke Wiersma, doen doorgaans ten minste een poging om hun plannen bij te sturen.
Het ministerie van Landbouw heeft niet de reputatie dat het natuurbescherming hoog op de prioriteitenlijst heeft staan. De banden met de sector zijn van oudsher nauw, lobbyisten van landbouworganisatie LTO zijn er kind aan huis.
Maar kijk nou wat ambtenaren op 30 mei schreven aan hun eigen minister, Femke Wiersma, toen die het voornemen had bekendgemaakt om de rekenkundige ondergrens voor de stikstofuitstoot aanmerkelijk te verhogen.
Dat is de door de BBB gekoesterde oplossing voor de stikstofcrisis, met de charme van eenvoud: verhoog de grens en opeens komen veel natuurvergunningen er wel. Maar de Raad van State waarschuwde in niet mis te verstane bewoordingen dat de kans groot is dat het juridisch niet kan als er niet tegelijkertijd aantoonbaar natuurbeschermingsbeleid wordt gevoerd.
Die boodschap ging niet aan het departement voorbij. ‘Wij adviseren u de rekenkundige ondergrens nu niet in te voeren’, schreef het directoraat-generaal Landelijk Gebied en Stikstof aan de minister, in een deze week door Wiersma vrijgegeven brief.
‘Er is een niet gering risico dat de ondergrens niet standhoudt bij de bestuursrechter (...) Dan ontstaat er een nieuwe groep van activiteiten die ten onrechte geen natuurvergunning hebben, vergelijkbaar met de PAS-melders (de duizenden veehouderijen die van de overheid geen vergunning hoefden aan te vragen totdat de Raad van State oordeelde dat dat wel moest, red.). Deze groep heeft dan de ondergrens ingezet omdat de overheid dit verantwoord vond en is vervolgens illegaal buiten eigen toedoen.’
De ambtenaren adviseren Wiersma, ‘als het toch uw wens blijft de ondergrens in te voeren’, dit pas te doen ná een succesvol proefproces bij de Raad van State. ‘Dat is de enige wijze waarop het verantwoord kan.’
Dan is het overigens wel verstandig eerst ‘de wetenschappelijke onderbouwing onder de rekenkundige ondergrens te verstevigen’. Voorts suggereren zij dat het zeer behulpzaam kan zijn om dan ook eerst een ‘robuust, geloofwaardig en effectief’ natuurbeleid te gaan voeren, omdat Wiersma juridisch zeer kwetsbaar is zolang Nederland zich niet houdt aan de Europese natuurbeschermingsafspraken.
Ministers die van hun eigen ambtenaren zo’n duidelijk rood sein krijgen, doen doorgaans ten minste een poging om hun plannen wat bij te sturen. Wiersma echter kondigde vol bravoure aan dat de ondergrens er komt, zonder proefproces vooraf en zonder dat iemand zicht heeft op duidelijk natuurbeleid.
‘Mijn ambtenaren wijzen natuurlijk op risico’s, want daar zijn ze voor, maar uiteindelijk is het aan mij om de afweging te maken’, zei ze woensdagavond in de Kamer.
Dat zou waar zijn als het alleen om een politiek risico ging voor haarzelf. In dit geval speelt ze met de bestaanszekerheid van duizenden mensen.
De dolenthousiaste reactie van haar partijleider (‘De BBB trekt het stikstofbeleid los!’) doet bovendien vermoeden dat Wiersma, met verkiezingen op komst, inmiddels geheel in de ban is van politiek effectbejag op de korte termijn. Tegen de tijd dat de Raad van State de nieuwe ondergrens beoordeelt, zit er allang weer een andere minister die de schuld kan krijgen als het misgaat.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant