is kunstredacteur van de Volkskrant.
In de bioscoop draait nu de film Niki over de Franse kunstenaar Niki de Saint Phalle. Terwijl Saint Phalle bekend is van haar felgekleurde popartachtige vrouwensculpturen heeft deze film een romantisch nostalgisch Amélie-filter.
De filmtrailer zorgde voor een kleine kortsluiting in mijn hoofd: hoe was deze beeldtaal te rijmen met haar kunst? Het antwoord is simpel. De kunst van De Saint Phalle is in de film helemaal niet te zien. Jammer natuurlijk, maar de rechthebbenden gaven geen toestemming.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Copyright is iets mafs. Via Google Images kan ik gratis honderden plaatjes van kunstwerken van De Saint Phalle bekijken, maar in de film moest men zich behelpen met bijvoorbeeld de achterkanten van het schilderslinnen.
Ook rond de beeldrechten van de bekende kunstenaar en graficus M.C. Escher speelt iets. Ik las dat in Amsterdam een zogenoemde Escher Experience zal verrijzen, vol projecties en mogelijk ook kunstwerken van de bekende kunstenaar. Kort daarna vond ik in mijn postvak een uitvoerig nieuw boek over Escher vol met mooie afbeeldingen. De vraag die meteen bij me opkwam: is hij zeventig jaar dood of zo?
Kunstwerken van M.C. Escher afbeelden is geen sinecure, weet ik van de beeldredacteuren van de Volkskrant. Micky Piller, die tot haar pensionering in 2015 conservator was bij museum Escher in Het Paleis kan erover meepraten. Als ik haar opbel vertelt ze over de ‘donderende e-mail’ die ze eens kreeg van de M.C. Escher Foundation toen een krant (of eerlijk gezegd de Volkskrant) een foto van een kunstwerk uit de museumcollectie had gepubliceerd buiten de afspraken om. De rechthebbenden waren ‘heel streng’.
Zeventig jaar na het overlijden van een kunstenaar vervalt het auteursrecht, vandaar dat ik het sterfjaar van Escher nog eens nazocht. Er is bij Escher nog geen sprake van, hij leefde van 1898 tot 1972. Wel waait er sinds 2023 een nieuwe wind bij de M.C. Escher Foundation onder leiding van de Italiaanse zakenman Federico Giudiceandrea (70). Die zag een Escher Experience wel zitten: de anonieme investeerder die dat wilde opzetten, kreeg een licentie.
Piller wilde al heel lang een boek over Escher maken. Maar vanuit de Escher Foundation was er ‘geen interesse’. Dat wil zeggen: geen toestemming. Het was dus een grote verrassing dat de nieuwe eigenaren van de Foundation haar vrijwel meteen na de overname vroegen of ze een boek over Escher wilde maken.
Met het resultaat, het boek M.C. Escher – Anders bekeken, hoopt Piller naast een breed publiek ook jonge kunsthistorici te interesseren om onderzoek aan Escher te wijden. Dat zou een mooi effect kunnen zijn van het lossere beleid. Het is zonde als rechthebbenden te streng zijn: hoe zorg je voor de nalatenschap van de kunstenaar als niemand de kunstwerken mag zien?
Er is ook een verliezer. Museum Escher in Het Paleis zou verhuizen naar een nieuwe, grotere locatie, de voormalige Amerikaanse ambassade in Den Haag. Maar nu de Amsterdamse Escher Experience is aangekondigd, durft het college van Den Haag de verhuizing en uitbreiding niet aan. De angst is dat het Amsterdamse initiatief een negatief gevolg heeft op de bezoekersaantallen in Den Haag.
Hopelijk vindt het museum nog een manier om een positieve draai te geven aan de draai die de Escher Foundation heeft gemaakt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns