Jong Oranje speelt woensdagavond op het EK in Slowakije een ‘allesbeslissende’ wedstrijd tegen Jong Oekraïne voor doorgang naar de kwartfinale. Wat zegt zo’n toernooi over de toekomst van het Nederlandse voetbal?
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Het wurgtouw hangt om de nek van Jong Oranje. Winst op de leeftijdsgenoten van Oekraïne woensdagavond is noodzakelijk geworden om de kwartfinale van het EK voor spelers tot 21 jaar te bereiken na de remise tegen Finland (2-2) en het verlies tegen Denemarken (2-1). Uitschakeling in de poulefase dreigt en volgens velen zou dat schandalig zijn. Ook de spelers zelf roepen dat.
Ja, het land, althans het voetbalminnende deel ervan, is behoorlijk in rep en roer door de slechte start van het team op het toernooi in Slowakije. Bondscoach Michael Reiziger werd gelanceerd als nieuwe kroonprins van het trainersgilde na de kwalificatiereeks waarin alles gewonnen werd.
Hij krijgt nu bakken kritiek. Vooral het thuislaten van AZ-spits Mexx Meerdink wordt hem ernstig kwalijk genomen. Want ja, Nederland creëert kansen bij de vleet, maar scoorde pas drie keer. Noah Ohio deed een aandoenlijke openbare boetedoening. De reservespits van FC Utrecht miste een aantal van die kansen.
Meerdink was plots in vorm geraakt bij AZ de laatste maanden. Reiziger hield vast aan de spelers waar hij al langer mee werkt, aan onder meer Ohio dus. Maar aan hun kwaliteit en/of instelling wordt ernstig getwijfeld.
Reiziger helpt zijn ploeg momenteel niet. Hij stelt linksbacks op als middenvelder, en hij wisselt te veel, zo luidt de aanzwellende kritiek op velerlei (voetbal-)platforms. Verdedigend worden er te veel fouten gemaakt. Analyticus en oud-international Khalid Boulahrouz stelde bij Ziggo Sport voor dat linksback Ian Maatsen na het verlies tegen Denemarken zonder eten naar bed moest. ‘Hij heeft de bondscoach verraden.’
Is de toekomst van het Nederlands voetbal nu in zwarte nevel gehuld? Hangt alles af van die wedstrijd woensdagavond in de Futbol Tatran Arena in Presov (capaciteit 5.410)?
‘Je gaat het bijna geloven’, zegt Foppe de Haan grinnikend. De Haan is de meest succesvolle bondscoach van Jong Oranje, met twee EK-zeges in 2006 en 2007. De Haan komt nauwelijks toe aan zijn klusje van vandaag, het wegbrengen van rotzooi op last van zijn vrouw. Hij wordt voortdurend gebeld om zijn mening over Jong Oranje.
Maar voordat hij die geeft, zegt hij dat je eigenlijk niet te veel waarde moet hechten aan het toernooi an sich. ‘De nationale voetbalbonden, ook de KNVB, doen veel moeite om er aandacht voor te vragen, want dan kunnen ze laten zien dat ze heel goed aan het opleiden zijn. De Uefa is er ook druk mee, zeker als er die zomer geen ander groot Europees toernooi is.’
Wat onderbelicht blijft, is dat de beste Europese spelers van deze lichting (geboren na 1 januari 2002) helemaal niet meedoen. Geen Lamine Yamal, Jude Bellingham, Desiré Doué, Bukayo Saka, Pedri, Florian Wirtz, Jamal Musiala, Cole Palmer, Ryan Gravenberch en Xavi Simons. Zij zitten al bij het A-elftal van hun voetbalbond.
De Haan: ‘Je moet dit toernooi zien als een springplank voor spelers die net iets minder talent hebben of nog moeten doorgroeien. Velen van hen zullen nooit permanente A-internationals worden.’
De Haan neemt het Jong Oranje dat in 2007 het EK won als voorbeeld. ‘Dat was vooral een goed team dat veel voor elkaar over had, dat groeide in het toernooi. Maar daar zaten geen toptalenten tussen.’
Allen Ryan Babel maakte drie jaar later deel uit van het ‘grote’ Nederlands elftal dat op het WK in Zuid-Afrika de finale haalde. Hij speelde echter geen minuut.
De zomer van 2007 was wel het moment waarop de liefde voor EK’s waaraan Jong Oranje deelneemt, oversloeg in Nederland. Een jaar eerder, toen het EK onder 21 in Portugal werd gehouden, lag de focus van de Nederlandse media meer op het WK voor het grote Oranje in Duitsland dat erna plaatsvond.
Er kon veel. Een aantal naar Portugal afgereisde journalisten speelde latje trap met Klaas-Jan Huntelaar. De Haan: ‘Jong Portugal lag er zelf al snel uit, daardoor leefde het toernooi daar niet echt. De finale speelden we in het stadionnetje van Boavista, dat zat maar halfvol.’
Maar een jaar later, toen het toernooi in Nederland plaatsvond en concurrentie van een landentoernooi voor A-elftallen ontbrak, ontstond er een soort hype, met een dagelijks tv-programma en een karrenvracht aan media die in het kielzog van ‘Foppes favorieten’ doken. Zelfs Johan Cruijff bemoeide zich met de opstelling en tactiek. De Haan: ‘Dat was een aardig gekkenhuis, je moest echt goede afspraken maken met de pers, anders werd het te druk rond de ploeg.’
Sinds een paar jaar maakt de KNVB zelf een achter-de-schermen-programma All Access Jong Oranje dat ook uitgezonden wordt door ESPN. Het huidige team wordt sinds november 2023 gevolgd. De aankondiging was ronkend. ‘Er blijft geen deur voor jou gesloten!’
Het EK wordt uitgezonden op Ziggo Sport, dat rond de wedstrijden een studio heeft ingericht met publiek dat luistert naar de gepeperde opvattingen van twee analisten. Ziggo heeft ook een camerateam, interviewer en analist naar Slowakije gestuurd.
Kranten als het AD en De Telegraaf zijn er druk mee, net als voetbaltijdschrift Voetbal International dat een heel oranjegekleurd blokje heeft op de website, met artikelen over de laatste wedstrijd plus een bloedserieuze tactische analyse. In Slowakije zijn videoreporters van VI en de KNVB aanwezig, alsmede verslaggevers van het AD en de websites Voetbalprimeur en Meemetoranje.
‘Geest van Mexx Meerdink waart boven Oranje’ luidt een artikel van het AD op de website. Op de webpagina wordt doorgelinkt naar een poll en een podcast over het thema. Het bestgelezen artikel op VI.nl een dag voor de ‘allesbeslissende’ wedstrijd tegen Oekraïne: ‘Jong Oranje heeft een groot probleem en de oplossing zit thuis’.
De Haan vreest overigens dat het snel gedaan kan zijn met Jong Oranje als Reiziger op deze voet verder gaat. ‘Als je eraan begint, moet je een opstelling in je hoofd hebben en daar niet teveel van afwijken. Spelers willen altijd vastigheid, weten waar ze aan toe zijn. Zet je ze op een positie waar ze normaal niet spelen, dan krijg je onrust. Ik zou ook kiezen voor jongens die al veel gespeeld hebben en in een ritme zitten.’
Misschien is dat een egoïstische keuze van een coach. Overbelasting ligt op de loer. De 19-jarige Ajacied Jorrel Hato speelde tegen Denemarken al zijn 57ste wedstrijd van het seizoen.
Deelnemers aan het EK 2006 als Stijn Schaars, Ron Vlaar en Gijs Luirink hadden vermoedelijk veel meer interlands gespeeld als ze later niet zoveel geblesseerd waren geweest.
De Haan: ‘Coaches moeten opletten, maar coaches staan onder druk om te presteren, zelfs coaches van jeugdteams. Spelers moeten zelf ook durven zeggen dat ze er doorheen zitten. Maar ga dat maar doen als die jeugdtoernooien toch groot worden gemaakt. Ook Onder 16, Onder 17 en Onder 19 spelen toernooien met prestige op het spel. Waarom moet dat allemaal? De echte talenten komen vanzelf wel door.’
Tegelijkertijd kan zo’n toernooi een speler veel brengen. Maceo Rigters maakte een transfer van NAC naar Blackburn Rovers nadat hij topscorer was geworden op het EK onder 21 jaar in 2007. De Haan: ‘Dat ging om een miljoenencontract, dat was prachtig voor die jongen.’
Een vervolg voor Jong Oranje op het toernooi acht De Haan overigens niet uitgesloten. ‘Ze creëerden echt veel kansen, het moet soms net goed vallen. Je kunt best een beetje groeien in zo’n toernooi. Wij begonnen destijds ook niet al te best. Maar ze moeten nu wel opschieten.’
De gewonnen EK’s onder 21 jaar in 2006 en 2007 leverden uiteindelijk vijf spelers op die met regelmaat voor het grote Oranje uitkwamen. Klaas-Jan Huntelaar speelde van hen de meeste A-interlands en de meeste grote toernooien. Alleen Ron Vlaar was op een eindtoernooi, WK 2014, een onbetwiste, belangrijke basisspeler voor het grote Oranje.
Klaas-Jan Huntelaar: 76 interlands (aanwezig op EK 2008, WK 2010, EK 2012, WK 2014)
Ryan Babel: 69 interlands (WK 2006, WK 2010)
Ron Vlaar: 32 interlands (EK 2012, WK 2014)
Demy de Zeeuw: 27 interlands (EK 2008, WK 2010)
Stijn Schaars: 24 interlands (WK 2010)
In een eerdere versie van dit artikel werd geschreven over een lichting Europese spelers geboren na 1 januari 2012, dat moest zijn ‘geboren na 2002’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant