Peter Middendorp is schrijver en columnist van de Volkskrant. Van zijn hand verschenen onder meer de romans Vertrouwd voordelig en Jij bent van mij.
Eerst was het suiker, toen een speelautomaat en vervolgens een tijdlang sport. Daarna ging het op dezelfde manier verder, van de ene verslaving rolde ik zo in de volgende. Toen ik een jaar of vijftien geleden eens het testament opmaakte van mijn leven, was het goede nieuws dat er bijna niets meer over was waar ik nog een tijdje verslaafd aan zou kunnen zijn.
Maar nu is er de telefoon. Vorige week heb ik 4,5 uur per dag op dat ding zitten kijken, een nieuw, persoonlijk record. Het maakt vast niet zoveel uit waar je precies naar kijkt, maar in mijn geval was het vooral naar nieuws, het middel van mijn voorkeur.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ik stond eens te roken toen ik plotseling dacht: ik was toch gestopt, wie heeft dat ding in mijn mond gestopt? Nu heeft de verslaving de besturing van mijn handen opnieuw overgenomen. Ik hoef niet te denken of te kiezen – tegen de tijd dat ik daaraan toekom, hebben mijn handen de telefoon al lang zelfstandig voor mijn neus gehangen.
Nu zie ik eigenlijk ook pas goed hoe vreselijk verslaafd de halve bevolking is. Overal zit iedereen te loeren, een wijkende, halfvoldane grijns op het gezicht. Schoolpleinen vol wachtende ouders, gezinnen in huiskamers of restaurants, vrienden op straat. In de trein, de sportschool, de buggy en de kinderwagen. In het café dwingt een vader de blik van zijn baby van dichtbij in zijn telefoon, zodra het een geluidje maakt.
Het nieuws volgt de weg van de verslaving – steeds een beetje meer, steeds een beetje heftiger en erger. Je merkt het vooral op nieuwsluwe dagen, als er even niets onvoorstelbaars is gebeurd. Ineens moet je al die uren op je telefoon zien door te komen zonder angst, verontwaardiging, adrenaline en dopamine. Het voelt leeg, kaal, doelloos – alsof je door recreatief gebruik je hele maandvoorraad geluk erdoorheen hebt gejaagd.
Ergens in de hersenen moet zich het beloningssysteem bevinden, een ballonnetje met dopamine, stel ik me voor. Het is ontworpen om het geluk gelijkmatig over de dagen te verdelen, en soms een beetje extra te geven, bijvoorbeeld bij de glimlach van een kind. Niet om elke dag urenlang volkomen leeg te worden getrokken door een telefoon. Na een paar jaar ligt het arme orgaantje op zijn rug, helemaal uitgeput en uitgewoond, en moet er echt iets gebeuren voordat het nog in de benen komt.
Sommige mensen stoppen met nieuws om hun levenslust te beschermen. Ze zetten hun telefoon op zwart-wit, zodat het ballonnetje niet merkt wat je doet. Of ze stellen limieten aan hun gebruik, zoals je met alcohol doet: alleen in het weekend en zomers telt het niet. Goed voor lijf en leden, zoiets. Het is dat ik me beroepshalve elke dag moet bedrinken, anders was ik vast ook op nieuwsdieet gegaan.
Ik volg de oorlog in het Midden-Oosten op de voet, maar vlak, zonder veel gevoelens. We zijn Gaza gewend, Oekraïne, uitgehongerde kinderen. Ik word niet meer warm of koud van een oorlog waarvan de winnaar al bekend is. Als de kranten dan ook nog eens schrijven dat er bijna geen kans op een wereldoorlog bestaat, houd je deze jongen niet geboeid.
Verslaving is een langzame vorm van zelfvernietiging, dat weet iedereen. Op het laatst kan alleen de ondergang je nog bevredigen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant