Het aantal Nederlanders met interesse en vertrouwen in het nieuws bevindt zich op het laagste punt sinds de eerste metingen ervan in 2018. Daardoor kunnen media hun democratische functie minder goed vervullen, waarschuwt het Commissariaat voor de Media na onderzoek.
is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Dat blijkt uit het Digital News Report, een jaarlijks onderzoek van persbureau Reuters en het Commissariaat voor de Media. De mediawaakhond omschrijft de ontwikkelingen als zorgelijk. ‘Media informeren, duiden, controleren de macht en bieden ruimte voor het maatschappelijke debat’, schrijft Amma Asante, voorzitter van het Commissariaat, in het rapport. ‘Maar door dalend nieuwsgebruik, interesse en vertrouwen kunnen media mogelijk deze democratische functie minder goed of niet meer vervullen.’
In 2021 was bijna twee derde van de Nederlanders nog erg geïnteresseerd in nieuws. Inmiddels is dat minder dan de helft: 46 procent. Vooral onder jonge vrouwen (18 tot 34 jaar) is de daling enorm: van 58 procent in 2021 naar 22 procent nu.
Een van de verklaringen is dat in 2021 het nieuws, dat toen beheerst werd door de coronapandemie, veel impact had op het dagelijks leven. ‘Als je jongeren bij het nieuws wil betrekken, moet het nieuws relevant voor hen zijn’, aldus het onderzoek.
Ook het nieuwsgebruik neemt af. Het aantal Nederlanders dat minimaal één keer per dag nieuws raadpleegt, was de afgelopen vijf jaar minimaal 82 procent. Nu is dat 79 procent. Onder 18- tot 24-jarigen is dit 57 procent. Veel nieuwsmijders zeggen dat nieuws een slechte invloed heeft op hun humeur.
De aanname dat jongeren later in hun leven trouwe nieuwsconsumenten worden die ’s ochtends de krant lezen en ’s avonds het journaal kijken, klopt niet. ‘Sterker nog’, stelt het rapport, ‘in de laatste tien jaar maakten Nederlanders naarmate ze ouder worden alleen maar minder gebruik van alle mediatypes voor nieuws: print, televisie, radio, online en sociale media.’
Vergeleken met andere landen hadden Nederlanders altijd veel vertrouwen in het nieuws, maar ook dat begint af te kalven. Het aantal Nederlanders dat er geen vertrouwen in heeft, is sinds 2018 bijna verdubbeld naar 20 procent.
Dit hoeft niet onterecht te zijn. Het vertrouwen is vooral laag onder degenen voor wie sociale media de voornaamste nieuwsbron zijn – en daar komt nepnieuws relatief vaak voor.
Maar ook het vertrouwen in traditionele nieuwsmedia is flink afgenomen. Voor alle media geldt dat er nooit een lagere score is gemeten. De NOS bijvoorbeeld ging in een jaar van een 7,4 naar een 7,1, de Volkskrant van een 6,6 naar een 6,4.
Dat Nederlanders minder tv-kijken is ook een belangrijke oorzaak voor het dalende vertrouwen. ‘Op televisie komt nieuws tussen amusement vanzelf voorbij’, aldus het rapport. ‘Je kunt het niet makkelijk ontwijken, waardoor het gebruik van nieuws automatisch toeneemt en daarmee ook het vertrouwen.’
Rechtsgeoriënteerde stemmers zijn relatief wantrouwend. Ruim een kwart van hen vertrouwt het merendeel van het nieuws niet. Bij linksgeoriënteerde stemmers is dit iets minder dan een vijfde.
Bigtechplatforms krijgen onder jongeren een steeds sterkere poortwachtersfunctie. Van de 18- tot 34-jarigen komt 60 procent voornamelijk aan nieuws via bedrijven als Alphabet (Google) en Meta (Facebook, Instagram). In 2018 was dit nog 47 procent. Een op de tien mensen binnen deze leeftijdsgroep gebruikt een AI-chatbot als ChatGPT om zich over het nieuws te laten informeren.
Het rapport doet drie aanbevelingen. Bigtechbedrijven moeten gereguleerd worden zodat betrouwbaar nieuws daar een prominentere plek krijgt. Daarnaast moeten moeten nieuwsmedia experimenteren en een langetermijnvisie ontwikkelen om relevant te blijven. En de interesse in nieuws moet aangewakkerd worden, onder meer door onderwijs in nieuwswijsheid.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant