Premier Benjamin Netanyahu begon de aanval op Iran volgens vertrouwd recept: hij gaat er met gestrekt been in en hoopt dat anderen het uiteindelijk zullen oplossen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden en het Midden-Oosten.
Hij heeft het vaker verkondigd: de belofte dat meer oorlog en meer chaos uiteindelijk leiden tot veiligheid en vrede. En zo zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu ook afgelopen zondag, staand tussen de rokende puinhopen van een appartementencomplex in Bat Yam, dat Israël ‘op weg is naar de overwinning’.
Netanyahu roept al jaren dat Iran alleen met geweld van de ontwikkeling van een atoombom kan worden afgehouden, en dit was voor hem hét moment om toe te slaan. Enerzijds omdat het misschien tot een akkoord zou komen tussen Teheran en Washington, waarop de sancties tegen Iran zouden worden opgeheven – iets wat Netanyahu te allen tijde wil voorkomen. Anderzijds omdat Iran er economisch zeer slecht voor staat, het regime uitermate impopulair is bij de eigen bevolking en Irans bondgenoten verzwakt zijn.
Er is voor Netanyahu bovendien sprake van een aardige bijvangst. Vorige week wankelde zijn regering omdat de ene helft van Netanyahu’s coalitie wil dat de ultra-orthodoxe gemeenschap ook haar dienstplicht gaat vervullen, en de andere helft dat juist wil voorkomen – een probleem waar niemand in Israël nu nog over spreekt. Bovendien leidt het conflict de aandacht af van de oorlog in Gaza. Allemaal zaken die Netanyahu’s eigen politieke overlevingskansen vergroten.
Op dit moment wordt de premier door de meeste Israëliërs gesteund, en zegt ook de oppositie vierkant achter de aanval op Iran te staan. Maar de strijd moet zich niet ontwikkelen tot een langdurig conflict, waarbij Israëliërs constant de schuilkelders worden ingejaagd. In dat geval zullen de filmpjes die legerwoordvoerders laten zien van de precisiebombardementen op Teheran geen indruk meer maken op de eigen bevolking en zullen Israëli zich afvragen waarom ze nog steeds zelf onder vuur liggen.
Of dat gaat gebeuren, is echter niet iets dat Netanyahu in eigen hand heeft. Vorige week is hij het conflict begonnen volgens vertrouwd recept: Israël gaat er met gestrekt been in, maar heeft geen strategisch plan klaarliggen voor de afwikkeling ervan.
Netanyahu lijkt erop te rekenen dat anderen de klus voor hem afmaken. Zo suggereerde hij tijdens een interview op de Amerikaanse nieuwszender Fox News dat deze militaire campagne kan leiden tot een opstand in Iran, en de mullahs door de eigen bevolking worden afgezet. ‘Het regime is erg zwak’, zei hij hoopvol.
Een ander scenario is dat Teheran uithaalt naar Amerikaanse doelwitten in de regio of probeert de scheepvaart in de Perzische Golf stil te leggen: een escalatie die de Verenigde Staten en andere partners in de regio zouden meesleuren in deze oorlog. Netanyahu hoopt ongetwijfeld dat de Verenigde Staten dan hun bunkerbusterbommen tevoorschijn haalt om de ondergrondse nucleaire faciliteiten te vernietigen waar het Israëlische leger zelf niet bij kan.
‘Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 wacht onze samenleving op verlossing van buitenaf’, schrijft Etan Nechin, correspondent in de Verenigde Staten voor de Israëlische krant Haaretz. ‘Trump (de Amerikaanse president, red.) zal de gijzelaars terugbrengen, Iran zal instorten en de Palestijnen vertrekken uit Gaza naar Libië of Finland. Maar zolang wij zelf niet veranderen, als we geen vrede sluiten met onze buren, zal er geen overwinning zijn.’
Orly Noy schrijft iets soortgelijks op de Israëlische nieuwssite +972. ‘Bijna tachtig jaar lang horen we dat de totale overwinning nabij is: we moeten de Palestijnen verslaan, Hamas elimineren, Libanon verpletteren en het Iraanse nucleaire programma vernietigen. Ondertussen veranderen we in een mondiale paria en graven ons steeds dieper in oorlogen, zonder te weten hoe we er ooit weer uit moeten komen.’
Het probleem van een oorlog is dat deze zich lastig laat voorspellen en dat de strijd een heel eigen dynamiek kan krijgen, die ook in het nadeel van Israël kan werken en de hele regio, of zelfs de hele wereld, in gevaar kan brengen. Vorige maand zei Donald Trump tijdens zijn bezoek aan het Midden-Oosten, dat de wereld deze regio ‘voor het eerst in duizend jaar niet langer zal zien als een gebied van onrust, strijd, oorlog en dood, maar als één van mogelijkheden en hoop’. Deze woorden waren op zijn zachtst gezegd uiterst voorbarig.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant