schrijft voor de Volkskrant over literatuur, non-fictie en onderwijs.
Jongeren bestieren geen megastallen. Ze zijn geen manager, hebben geen vermogen of aandelenportefeuille, bezitten geen vastgoed en krijgen geen hypotheekrenteaftrek – doorgaans dan. Over hun pensioen denken ze nog niet na.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Niet zo gek. Ze hebben andere zorgen: hoe ze het eind van de maand halen met een mager minimumjeugdloon. Of ze willen doorgaan met hun weinig inspirerende studie. Of ze binnenkort, later, ooit, aan een betaalbare woning komen en aan hun leven kunnen beginnen. Of het allerzwartste scenario: een planeet waar straks niet meer te leven valt als klimaatrampen steeds verwoestender worden, en een wereld waarin gruwelijke oorlogen woeden en dictators in democratieën de macht grijpen.
Ik zou, als ik nu een jaar of 20 was, ook zwelgend luisteren naar depressieve liedjes. Ook ik zou samenklitten met somberende zielsverwanten op sociale media, om ons psychische leed en de kwalen die ons uniek maken te bespreken. En soms boos naar buiten stormen, demonstreren tegen het oorlogsgeweld in Gaza, de fossiele industrie, het uitgeklede hoger onderwijs, de potdichte woningmarkt. Sterker nog, dat deed ik indertijd ook, maar zonder sociale media: demonstreren tegen de oorlog in Vietnam, tegen de atoombom, tegen milieuvervuiling en zure regen, tegen de huizenspeculanten en vóór democratisering van de universiteit.
Maar er is een opmerkelijk verschil. In de jaren zeventig werd er soms wél geluisterd naar jongeren. De universiteiten gaven studenten inspraak, studeren werd betaalbaar en voor meer jongeren bereikbaar, het milieu kwam op de politieke agenda, krakers werd na uitzetting een woning aangeboden, jonge huizenkopers kregen voordelige hypotheken. En: linkse politieke partijen beseften dat ze jongeren de koers mee moesten laten bepalen. Zo werden ook de PvdA en de PPR partijen waarop je als jongere kon stemmen zonder de ‘regenten’ in het zadel te houden. In de afgelopen decennia van rechtse kabinetten is stelselmatig gekozen voor gevestigde belangen, maar ook links heeft zich te weinig om jongeren bekommerd. Alles om de kiezer niet te mishagen, want de niet-jongeren zijn altijd in de meerderheid.
Nee, deze generatie is niet lui en verwend, bestaat niet uit ontevreden zeurkousen, jankepietjes en snel gekwetste sneeuwvlokjes – dat kennelijk aantrekkelijke frame is al zo oud als de mensheid en klopte nooit. Misschien zijn jongeren overbeschermd opgevoed, maar dat is niet hun schuld. Door diezelfde ouders zijn ze onder druk gezet om te presteren. Jongeren werken meer dan ooit. Maar ze hebben, blijkt uit recent onderzoek, vaak weinig plezier in hun werk; ze ervaren weinig zingeving, autonomie en flexibiliteit.
Of jongeren zich nu massaal depressief voelen door de toestand in de wereld, de woningnood, het doorgeslagen rendementsdenken, de eis tot excellentie, dwingende groepsnormen op sociale media, of een combinatie hiervan – ik waag me niet aan harde verklaringen. Ik weet wel: jongeren hebben het nu niet goed getroffen en hun zorgen en verlangens klinken amper door in het beleid.
Dat zullen ze zelf moeten organiseren, in de politiek waarin ze zich niet gehoord en vertegenwoordigd voelen. Politieke partijen moeten dan wel de deuren wijd voor hen openzetten, en hun noden en wensen voorrang durven geven op de kiezersgunst. De huidige coalitiepartijen zullen dat nooit doen, maar ook in het nieuwe GroenLinks-PvdA, tot stand gekomen dankzij jonge leden, kan het beter. Een mastodont uit de gevestigde partijmacht, een 64-jarige die hun vader of zelfs opa had kunnen zijn en geen benul heeft van de gedachtewereld van jongeren, is geen stemmenmagneet. Kies een jonge, felle linkse lijsttrekker, die een tegenmacht aanvoert. Het kan nog. Een land dat niet voluit kiest voor de nieuwe generatie, heeft geen toekomst.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns