Lekker, zo’n vers glaasje sinaasappelsap bij de supermarkt, maar wat gebeurt er met die tonnen aan schillen die overblijven? Een groot deel gaat naar PeelPioneers, dat er ingrediënten voor nieuwe producten uithaalt: van snoep tot bier.
is economieredacteur. Hij is specialist duurzaamheid en circulaire economie.
Sytze van Stempvoort (30) houdt een stuk sinaasappelschil omhoog en knijpt hem samen, zodat er dunne straaltjes vloeistof uit de poriën sproeien. ‘Dat is onze omzet die wegspuit’, zegt de medeoprichter en technisch directeur van PeelPioneers.
Schillen als deze komen met vrachtwagenladingen tegelijk binnen bij het bedrijf in Den Bosch. Ze zijn afkomstig van supermarkten en grote horecaketens. Die persen sinaasappels voor vers sap en blijven met de schillen zitten. Ze zijn te taai voor composteerinstallaties. Zou je ze vergisten om er biogas van te maken, dan krijgt dat gas een ongewenste sinaasappelgeur, zegt Van Stempvoort. Dus werden de schillen verbrand.
Daar heeft PeelPioneers verandering in gebracht. Weggegooide sinaasappelschillen zitten barstensvol nuttige stoffen, ontdekte Van Stempvoort tijdens zijn studie scheikunde. Je moet ze er alleen uit weten te halen.
Dat is precies wat er gebeurt in de sterk naar sinaasappel geurende fabriekshal waar Van Stempvoort staat. Medewerkers, gehuld in blauwe overalls en getooid met haarnetjes, rijden met vorkheftrucks af en aan om nieuwe plastic kratten naar binnen te brengen. Elke krat bevat zo’n 200 kilo aan uitgeperste vruchten.
Een lopende band leidt de schillen eerst door een reinigingsbad met water dat in vrolijke fonteintjes omhoog spuit. Dan volgt een machine die de witte laag verwijdert met een mes, waarna een versnipperaar de leeggeschraapte schillen in fijne blokjes hakt. Ze zijn bestemd voor etenswaren als marmelade, vruchtenbroden of kerststollen.
Dit is een van de drie productielijnen in de fabriek. Ernaast staat een ander stelsel van lopende banden en machines, dat donkerrode sinaasappelolie uit de schillen perst: het spul dat Van Stempvoort zojuist de lucht in liet sproeien. Deze olie is bruikbaar als aroma voor snoepjes, sinaasappelyoghurt, fruitig speciaalbier en sinas, of als geurstof voor schoonmaakmiddelen en zeep.
De verwijderde witte vliesjes (bij PeelPioneers spreken ze van ‘witcake’) worden in de ruimte ernaast gezuiverd en met een oplosmiddel ontdaan van ieder smaak- en geurstofje. Zo blijven plantaardige vezeltjes over voor vleesvervangers en veganistische mayonaise. De reactorvaten en droogtrommels staan op dit moment stil voor onderhoud.
Van Stempvoort loopt naar buiten, het fabrieksterrein over, richting een groene zeecontainer. ‘Dit was een paar jaar geleden ons kantoor.’
De kaal ingerichte container, voorzien van een tafel en een paar stoelen, toont de snelheid waarmee de onderneming is gegroeid. Hij stond in 2018 in het Brabantse dorp Son, waar PeelPioneers een paar jaar gevestigd was op het terrein van afvalverwerker Renewi. In 2021 verhuisde het bedrijf naar de huidige locatie in Den Bosch, maar Renewi voorziet de verwerkers nog altijd van sinaasappelschillen.
‘Toen hadden we een paar honderd vierkante meter tot onze beschikking, nu een paar duizend. Maar in dit kantoortje, dat ik zelf heb geschilderd aan de binnenkant en waar het plafond nu begint los te laten, is het echt begonnen’, zegt Van Stempvoort.
Buiten komt net een Renewi-vrachtwagen het terrein op rijden, met een nieuwe zoetgeurende lading. Dagelijks arriveert hier 50 duizend kilo aan sinaasappelschillen. PeelPioneers hoeft ze niet eens te kopen: het bedrijf krijgt betaald om ze in te nemen. Verbranden zou duurder zijn voor de supermarkten en horecabedrijven waar ze vandaan komen.
Toch is zijn onderneming niet winstgevend, zegt Van Stempvoort: samen met investeerders steekt hij veel geld in uitbreidingen en verbeteringen. De fabriek – die 10 à 15 miljoen euro heeft gekost – staat vol zelfontwikkelde machines die volgens de technisch directeur op allerlei manieren beter kunnen werken. Zodat de kwaliteit van de producten ook verder verbetert: denk aan vezels die beter vocht vasthouden, zodat de mayonaise waar ze in verwerkt zitten minder snel gaat schiften.
In een laboratorium naast de fabriek werkt zijn bedrijf intussen aan compleet nieuwe producten. ‘We zijn bezig met het maken van natuurlijke kleurstoffen uit de sinaasappelschil. Bijvoorbeeld voor het kleuren van margarine. Dat werkt nu alleen op labschaal.’
Bovendien zijn er concrete plannen voor een uitbreiding in Spanje, het citrusland bij uitstek. ‘In Nederland krijgen we schillen die relatief oud zijn, ze zijn maximaal 72 uur geleden in de supermarkt geperst. Dat doet wat met de kwaliteit van de vezel: die droogt een beetje uit, enzymen beginnen af te breken.’
In Spanje zou PeelPioneers zich naast een grote sapfabriek kunnen vestigen om schillen te krijgen die letterlijk vers van de pers komen. ‘We hebben al uitgebreide tests gedaan in de buurt van de stad Murcia en dat leverde een superieure vezel op’, zegt Van Stempvoort. ‘Onze klanten zijn er lyrisch over.’
Maar het zal zeker een paar jaar duren voor de Spaanse fabriek er staat. Tot die tijd is het zaak om nieuwe klanten te vinden voor de producten uit Nederlandse schillen. Dat is niet zo eenvoudig, moet hij toegeven.
Het duurt al gauw anderhalf jaar voordat een levensmiddelenbedrijf een aangepast product op de markt brengt. ‘Ze moeten het product ontwikkelen, de labels aanpassen, kwaliteitsdocumentatie indienen bij toezichthouders. Daar lopen we wel tegenaan.’
Op dit moment zijn er meer producten met sinaasappelvezels in de ontwikkelfase dan er in de winkel liggen, terwijl het bedrijf er de hoogste verwachtingen heeft. En dus zijn labmedewerkers van PeelPioneers druk in de weer om op eigen houtje tal van nieuwe producten met sinaasappelingrediënten te maken, van pastasauzen tot sorbetijs.
Zo willen ze bewijzen dat de vezels prima werken als bind- of verdikkingsmiddel. ‘Vorige week hebben we glutenvrije muffins gebakken’, zegt Van Stempvoort. ‘Het is moeilijk die lekker luchtig te krijgen. Daar kunnen onze sinaasappelvezels bij helpen.’
De Onderneming
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: PeelPioneers, opgericht in 2017, met 50 werknemers en een omzet van meer dan 2 miljoen euro in 2024.
Source: Volkskrant