Overname US Steel Het Japanse staalconcern Nippon Steel mag na zeventien maanden gekonkel tot op het hoogste Amerikaanse politieke niveau toch US Steel overnemen. Wel onder de voorwaarde dat de Amerikaanse president een ‘gouden aandeel’ krijgt.
Op 30 mei bezocht president Donald Trump de staalfabriek US Steel in West Mifflin, Pennsylvania, nadat hij groen licht had gegeven voor de fusie tussen US Steel en het Japanse Nippon Steel.
Na zeventien maanden gedoe, waarbij zowel Joe Biden, Kamala Harris als Donald Trump zich tegen de deal uitsprak, is het Nippon Steel toch gelukt: het mag tegen 15 miljard dollar US Steel overnemen.
De overeenkomst, die vrijdagavond laat bekend werd, betekent het einde van een slepend overnameproces dat simpel leek te gaan worden, maar compleet vastliep in de Amerikaanse politiek. Na een draai van president Trump ontstaat nu toch nog een wereldwijde staalgigant.
Gedurende het weekend kwamen meer details naar buiten over de overname, waarbij een aantal opmerkelijke afspraken zijn gemaakt. Zo krijgt de Amerikaanse regering vergaande zeggenschap over het bedrijf.
1. US Steel, hoe zat het ook alweer?
In december 2023 maakte het Japanse Nippon Steel bekend dat het de Amerikaanse concurrent wilde overnemen. Met US Steel ging het niet goed, het was bekend dat het een grotere eigenaar zocht. Gezamenlijk zouden de twee een van de grootste staalbedrijven ter wereld worden, met een capaciteit van 86 miljoen ton staal per jaar en meer dan 100.000 werknemers. Ter vergelijking: de fabriek in IJmuiden van Tata Steel, onderdeel van het grotere Tata-concern, produceert jaarlijks ongeveer 7 miljoen ton staal.
Toen kwam de verrassing. In januari 2024 blokkeerde toenmalig president Joe Biden de overname. Officieel vanwege de ‘nationale veiligheid’, in de praktijk omdat in verkiezingstijd een Amerikaans industrieel icoon in buitenlandse handen laten vallen, te politiek gevoelig was. Presidentskandidaat Trump sprak zich vervolgens ook uit tegen de deal, evenals zijn tegenstrever Kamala Harris. Voor Nippon leken de kansen opeens verkeken. Media verklaarden de deal dood.
2. Waarom is er nu dan toch nog een deal?
Nippon heeft nooit willen opgeven en begon zelfs een juridische strijd. Daarbij speelde vermoedelijk ook mee dat het bedrijf een onkostenvergoeding van 565 miljoen dollar aan US Steel zou moeten betalen als de deal zou sneuvelen. Het Japanse bedrijf beloofde ook miljardeninvesteringen in US Steel, in een poging steun te winnen voor de deal.
Volgens The New York Times bleef Trump lange tijd een tegenstander van de overname. Maar recent zou hij geïnteresseerd zijn geraakt in het idee van een ‘gouden aandeel’, een oplossing die uiteindelijk ook is toegepast.
3. Een... wat?
Bij dingen van goud lijkt de aandacht van Trump doorgaans snel gewekt, dat is bekend. Zo ook nu: een gouden aandeel is een term voor een overheidsaandeel in een bedrijf dat gepaard gaat met vergaande invloed, groter dan die van gewone aandelenbezitters.
In uitgebreide onderhandelingen met Nippon Steel heeft handelsminister Howard Lutnick woensdag en donderdag hierop aangestuurd. Concreet betekent dit volgens The New York Times, die details van de deal vernam, dat de Amerikaanse president onder meer fabriekssluitingen in de Verenigde Staten kan blokkeren en een lid van de raad van commissarissen van US Steel mag benoemen.
Volgens de Amerikaanse krant zouden de Japanners hebben voorgesteld dat deze voorwaarden slechts enkele jaren zouden gelden. Lutnick drong er echter op aan dat de Amerikaanse president dit recht tot in de eeuwigheid behoudt – wie de president ook is.
Voor de technisch geïnteresseerden: de Amerikaanse regering krijgt één aandeel, van de speciale klasse G – oftewel ‘gold’. Dividenden zullen niet worden uitbetaald.
4. Hoe historisch is dit?
Best historisch. Het komt voor dat de Amerikaanse staat aandelen neemt in bedrijven, zoals bij autofabrikant General Motors. Die werd zwaar getroffen door de financiële crisis van 2008, waarna de regering instapte. Maar een voorbeeld van een gouden aandeel, met extra zeggenschap, is in de recente geschiedenis in de VS niet te vinden. Dat past ook bij de Amerikaanse politieke en economische cultuur, waarbij sterk ingrijpen in de bedrijfsvoering van een onderneming niet gebruikelijk is. De stap van Trump wordt door velen dan ook gezien als een zeer onconventionele vorm van politieke inmenging.
In andere landen bestaan wel enkele voorbeelden van gouden aandelen. Zo heeft de Britse regering een speciaal belang in defensiegigant BAE, en de Braziliaanse regering in vliegtuigbouwer Embraer.
Trump tijdens het bezoek aan US Steel, eind mei dit jaar.
5. Hoe is gereageerd op de deal?
In Amerikaanse media klonk meteen speculatie over de vraag of Trump dit model ook wil inzetten bij andere bedrijven, zoals wellicht bij TikTok: die app is in handen van het Chinese ByteDance, iets waar Trump zeer op tegen is. Tegelijkertijd kan voortdurende inmenging in overnames het imago schaden van de VS als stabiel land om in te investeren. Je weet immers nooit wat de president van jouw overname denkt.
Staalvakbond United Steelworkers liet zich boos uit over de afspraken. De club was altijd al tegen de deal, omdat ze banenverlies en fabriekssluitingen vreesde onder een buitenlandse eigenaar. De vakbond is „teleurgesteld” dat Trump van mening veranderde, zei voorzitter David McCall zaterdag in een statement, „ofschoon hij zich er al meer dan een jaar krachtig tegen uitspreekt”.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC