Het komende congres op 21 juni draait om één vraag: durft GroenLinks-PvdA de toekomst van de nieuwe linkse volkspartij aan jonge generaties te laten?
Met ondubbelzinnige meerderheden hebben de leden vorige week besloten dat PvdA en GroenLinks in 2026 opgaan in een nieuwe volkspartij en dat ze de komende verkiezingen (wederom) zullen ingaan met één lijst. En binnenkort zal ongetwijfeld blijken dat Frans Timmermans lijsttrekker is. Geen nieuws, gezien eerdere ledenraadplegingen en het groeiende ongeduld van leden en (linkse) kiezers: wanneer gaan we nu eens meters maken op de inhoud en profilering naar de kiezer toe?
Aldus kan het partijcongres op 21 juni zich eindelijk buigen over het hoe, wat en waartoe van de nieuwe linkse volkspartij. Dat moet een partij worden die gewone mensen aanspreekt. Een echte volkspartij die brede lagen van de bevolking, jong en oud, aan zich kan binden door een praktische en radicaal-bevlogen politiek. Een partij die menselijkheid vooropzet en eerlijk delen weet te verbinden met grote investeringen in een beter klimaat en een betere toekomst. Geen voortzetting van de vergrijsde bestuurderspartij die de afgelopen decennia het beeld van linkse politiek heeft bepaald.
Het congres zal veel vragen oproepen. Komt er een nieuw beginselprogramma waarin klimaatdoelen en sociale rechtvaardigheid overtuigend gekoppeld worden? Hoe zien de tien punten van het nieuwe politieke programma eruit? Krijgen de leden weer stem in belangrijke politieke issues? Gaat de partij zich sterker verbinden met maatschappelijke organisaties, burgerinitiatieven en, actiegroepen om de parlementaire politiek te wortelen in wat in de samenleving leeft? Komt er weer meer invloed van de gewone leden in afdelingen en gewesten op de keuze van de landelijke politici?
Kortom: wat voor partij gaan GroenLinks-PvdA eigenlijk volgend jaar oprichten? En ook: wie gaan dat bepalen?
Over de auteur
Frans Leijnse is oud-parlementariër en kabinetsinformateur, ruim vijftig jaar sociaaldemocraat en PvdA-lid.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Er hebben zich in de afgelopen jaren twee bewegingen van jonge GroenLinks- en PvdA-leden gevormd buiten de vertrouwde partijkanalen. Dat waren allereerst de twintigers en dertigers van RoodGroen die elkaar na de (wederom) teleurstellende verkiezingen van 2021 vonden in een Manifest van Eenheid. Dit kreeg in korte tijd duizendvoudig steun uit alle hoeken van de twee partijen. De RoodGroen-groep heeft een gevoelige snaar geraakt bij het trouwe kader van beide partijen: we moeten samen optrekken om links uit het slop te halen.
Na de verkiezingen van november 2023 ontstond een tweede beweging onder de naam De Partij is Van Ons. De initiatiefnemers zijn gemiddeld nog wat jonger dan die van RoodGroen, actief in raadsfracties en afdelingen, en hebben banden met maatschappelijke organisaties, zoals de vakbeweging. Van Ons wil meer directe invloed van leden op de politieke opstelling en kandidaatstelling, meer ruimte voor praktisch opgeleiden in de partij, en meer regionale binding van de politici. De groep pleit ook voor nieuwe verbindingen tussen politici en maatschappelijke organisaties, zoals vakbeweging, en woningbouwverenigingen. Van Ons kiest voor een geëngageerde manier van politiek bedrijven en neemt afstand van de ontwikkeling van PvdA en GroenLinks tot bestuurderspartijen.
Naast de twee politieke bewegingen van jongere partijleden begint zich ook een nieuwe generatie af te tekenen in de Tweede Kamerfractie. De GroenLinks-PvdAfractie is met 39 jaar gemiddeld (na Volt en Denk) weliswaar de jongste fractie in het parlement. Maar jonge Kamerleden als Habtamu de Hoop worden in hun politieke profilering niet geholpen door de voortgaande partijdiscussie en het ontbreken van een inspirerend gezamenlijk links verhaal.
Deze drie bewegingen onder jongeren in de PvdA en GroenLinks staan niet geïsoleerd. De manifesten van RoodGroen en De Partij is Van Ons zijn opvallend vaak medeondertekend door ervaren oud-politici uit beide partijen. Men vindt er de namen van Jeltje van Nieuwenhoven, Hedy d’Ancona, Job Cohen, Jacques Wallage, Paul Rosenmöller, Ruud Vreeman en vele anderen. Volgens deze gestaalde kaders moet een jongere generatie nu het voortouw krijgen. Oud-ministers Jan Pronk en Tineke Netelenbos verwoordden dat in NRC van 21 maart kernachtig: ‘Zorg voor een sterk links antwoord op de problemen van deze tijd en laat de jongeren aan het woord.’
Dit brengt ons bij de kern van het congres van 21 juni: gaan de oude kaders van GroenLinks en Partij van de Arbeid nu niet alleen definitief samen, maar zijn zij ook bereid vormgeving, profiel en program van de nieuwe volkspartij in handen te leggen van een jongere generatie? Heeft het congres de moed om de partijbesturen op te dragen het voorbereidende bestuur te vormen uit kernleden van RoodGroen en Van Ons? En durft men het schrijven van een nieuw beginsel- en politiek program in handen te leggen van talentvolle jongeren uit de fractie, journalistiek en wetenschap?
De komende verkiezingscampagne biedt de nieuwe volkspartij GroenLinks-PvdA een uitgelezen kans te laten zien dat oude tijden voorbij zijn en een nieuwe generatie nu de koers bepaalt. De lijsttrekker mag dan de oudste van allemaal zijn, de fractie is al vrijwel de jongste in de Kamer en de dynamiek op weg naar een nieuwe volkspartij wordt geheel gedreven door een nieuwe generatie. Zij hebben nog een lange toekomst voor zich en willen die terecht zelf invullen. Wat de nieuwe volkspartij voor de toekomst van Nederland kan betekenen behoort te worden bepaald door mensen die de consequenties van hun politiek handelen zelf nog aan den lijve zullen ondervinden.
Het ziet ernaar uit dat het congres van 21 juni de doorbraak van de nieuwe generatie zal bekrachtigen. Daarmee kan GroenLinks-PvdA een vliegende start maken in de campagne voor de Kamerverkiezingen van 29 oktober. De fout die in de vorige campagne is gemaakt door de lijsttrekker neer te zetten als elder statesman die naar huis was teruggekomen om premier te worden, zal niet worden herhaald. Dat heeft meer kiezers weggejaagd dan aangetrokken.
Frans Timmermans is intelligent en ervaren genoeg om deze keer zichzelf minder centraal te plaatsen en ijdel gespeculeer over het premierschap te vermijden. Hij heeft de kans een keur aan nieuwe, jonge gezichten naar voren te laten komen. Zodat de kiezer de nieuwe volkspartij werkelijk als nieuw, verrassend en hoopgevend kan zien, en niet als ‘oude wijn in nieuwe zakken’.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant