Deze zomer kunnen ouders die slachtoffer zijn van het toeslagenschandaal terecht bij een nieuw loket. Daar moeten ze "ruimhartige" hulp krijgen, maar het ministerie denkt nog na over wie hier recht op heeft.
"Iedereen mag aankloppen natuurlijk", zegt de woordvoerder van demissionair staatssecretaris Sandra Palmen (Toeslagen). Maar het ministerie zit ermee of het uit te leggen is aan Nederland dat ouders met weinig schade hier aanspraak kunnen maken op nog meer schadevergoedingen.
Enerzijds wil het ministerie "geen valse verwachtingen wekken" voor gedupeerde ouders die onterecht een relatief laag bedrag moesten terugbetalen aan de overheid. "Tegelijkertijd moet maatwerk mogelijk zijn."
Om die twijfels te begrijpen is het goed om even terug te gaan naar het begin van de hersteloperatie. Wanneer een ouder door de overheid als slachtoffer is erkend, heeft diegene volgens de Catshuisregeling altijd recht op 30.000 euro. Verder worden schulden kwijtgescholden en hebben de kinderen uit het gezin recht op een bedrag. "Bij elkaar opgeteld kan dit zo 60.000 euro zijn", zegt de woordvoerder.
Dit is bedoeld voor de 40.000 ouders die tussen 2005 en 2019 door de Belastingdienst onterecht als fraudeur zijn aangewezen. Ze moesten kinderopvangtoeslag terugbetalen, oplopend tot tienduizenden euro's. Dit wordt de financiële schade genoemd.
De gevolgen hebben zich voor die mensen jarenlang opgestapeld: ze verkochten hun sieraden en hun huis, haalden hun kinderen van de opvang waardoor ze niet konden werken en leefden met veel stress. In het ergste geval stapelden de problemen zich thuis op en zijn kinderen uit huis geplaatst. Daarover lees je meer in dit artikel:
Ouders kunnen straks voor verschillende tegenslagen een vast bedrag aan schadevergoeding krijgen, op ingewikkelde situaties na. Maar ouders met lage financiële schade zijn inmiddels al ruimhartig geholpen, concludeerde de commissie-Van Dam eerder dit jaar.
Van de 40.000 gedupeerde ouders heeft 40 procent meer dan 30.000 euro financiële schade geleden door het toeslagenschandaal. Dat is het bedrag dat de overheid onterecht bij hen heeft geïnd. Het ministerie vindt het aannemelijk dat deze groep aanvullende schade heeft, zoals het verlies van een huis. De overheid moet voor hen ruimhartiger te werk gaan, vindt de commissie-Van Dam.
Voor 30 procent van de ouders geldt dat de overheid minder dan 5.000 euro terugeiste. Zij hebben hier 30.000 euro voor gekregen door de eerder genoemde Catshuisregeling. Dat is dus 25.000 euro meer dan de hoogte van de vordering.
De vraag waar Palmen mee worstelt is of deze ouders straks welkom zijn bij het nieuwe loket. Ouders hoeven daar geen hard bewijs aan te leveren, al moet hun verhaal in relatie tot het toeslagenschandaal wel aannemelijk zijn.
Mogelijk moeten gedupeerden met een lage financiële schade straks extra bewijs aanleveren, terwijl Palmen juist een einde wilde aan de controles van bonnetjes door haar ambtenaren. Dat kan vertragend werken en ze wil deze hersteloperatie juist eind 2027 afronden. Een andere mogelijkheid is dat ouders met minder dan 30.000 euro financiële schade in principe niet kunnen aankloppen bij het loket.
Op dit moment zijn pas tweeduizend mensen geholpen. Het ministerie gaat er in een schatting van uit dat zo'n twintigduizend mensen in aanmerking komen voor aanvullende schadecompensatie. Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH) heeft ongeveer duizend mensen begeleid en kijkt hier heel anders naar.
De stichting helpt ouders vanuit vertrouwen met een schadeletselexpert en krijgt daar veel waardering voor. Tijdens een pilot konden slachtoffers terecht bij SGH, ongeacht de hoogte van hun integrale beoordeling.
"De hoogte van de onrechtmatig ingevorderde bedragen door het ministerie zegt helemaal niets over het leed en letsel dat ouders is aangedaan", zegt een woordvoerder van SGH. De stichting ziet dat de onterechte vorderingen "een domino-effect" van ellende hebben veroorzaakt.
"Iedereen die onterecht het stempel van fraudeur heeft gekregen, heeft gevolgschade opgelopen, soms zelfs over generaties heen", zegt de woordvoerder. Als het aan SGH ligt, zijn alle gedupeerden dan ook welkom. "Het denken vanuit wantrouwen moet stoppen", vervolgt de woordvoerder. "Het gaat hier om erkend onschuldige mensen. Zij willen gewoon gezien, gehoord en erkend worden."
Daarmee zit de stichting anders in de wedstrijd dan het ministerie. Daar worden vraagtekens gezet wanneer iemand bijvoorbeeld 2.000 euro heeft moeten terugbetalen en daardoor een huis zou hebben moeten verkopen. "Hoe aannemelijk is dat?", zegt de woordvoerder van Palmen. "Als iemand een ton aan schade claimt, is het niet raar dat we even kijken of er een ondersteund stuk bij zit."
Voor het zomerreces komt Palmen met meer informatie over de voortgang van de hersteloperatie.
Source: Nu.nl algemeen