De belofte om het eigen risico vanaf 2027 flink te verlagen pakt nadelig uit voor de meest kwetsbare groepen. Door de verlaging stijgt de premie voor de zorgverzekering, waardoor het voordeel bijna verdampt. Maar het raakt vooral arbeidsongeschikten, want de verlaging wordt deels betaald met een tegemoetkoming voor deze financieel kwetsbare groep.
Dat staat in een maandag gepubliceerd advies van de Raad van State (RvS). Het belangrijkste adviesorgaan van de regering stelt dan ook voor om het wetsvoorstel niet in te dienen bij de Tweede Kamer.
De vorige coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB had voorgesteld om het eigen risico vanaf 2027 te verlagen van 385 naar 165 euro per jaar.
Op het eerste gezicht een sympathiek voorstel, want mensen die bijna standaard het eigen risico moeten betalen (zoals chronisch zieken) profiteren hier het meest van. Ook zou het moeten voorkomen dat mensen geen gebruik maken van de zorg, omdat ze vrezen dat ze daardoor (een deel van) het eigen risico moeten betalen.
Maar de Rvs concludeert nu dat het voorstel, dat uit de koker van de PVV komt, een averechts effect heeft. De verlaging van het eigen risico met 220 euro per jaar zorgt ten eerste voor een stijging van de zorgpremie van 200 euro per jaar. "Daardoor is het financiële voordeel van degenen die het eigen risico volledig betalen minder groot", schrijft het adviesorgaan.
Mensen met een laag inkomen die het eigen risico niet volledig betalen gaan er door een hogere zorgpremie zelfs financieel op achteruit.
Het voorstel wordt deels betaald door de afschaffing van de tegemoetkoming arbeidsongeschikten. Die maatregel gaat op hetzelfde moment in als de halvering van het eigen risico. Deze tegemoetkoming voor mensen die niet (volledig) kunnen werken was juist bedoeld als compensatie voor het eigen risico waar ze standaard gebruik van maakten. "Het financiële nadeel hiervan voor de groep arbeidsongeschikten is groter dan het financiële voordeel van de voorgestelde verlaging van het eigen risico", schrijft de RvS dan ook.
Daarbij biedt het wetsvoorstel helemaal geen verbetering voor de langere termijn. Vanaf 2030 wordt het eigen risico namelijk weer ieder jaar verhoogd. Het is dus geen structurele oplossing voor het financieel toegankelijk houden van de zorg voor iedereen, stelt de RvS.
Tot slot zou een lager eigen risico tot een toename van de zorgvraag kunnen leiden. Daardoor wordt de al bestaande druk op de zorg alleen maar groter.
Het eigen risico speelde een belangrijke rol in de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2023. Enkele dagen voor de verkiezingen kwamen PVV-leider Geert Wilders en GroenLinks-PvdA-voorman Frans Timmermans tijdens het SBS6-debat hard met elkaar in aanvaring over dit onderwerp.
In het publiek zat Cindy uit Zaandam. Zij is chronisch ziek en gebruikt daardoor ieder jaar het eigen risico. "Ik betaal 385 euro. Elk jaar weer. Ik kan het niet betalen met alleen een uitkering", zei ze tegen Timmermans.
De GroenLinks-PvdA-leider wilde het eigen risico "stap voor stap" afbouwen, maar dat was voor Wilders niet genoeg. Hij nam het tijdens het debat voor Cindy op. "Mevrouw kan niet wachten. Mevrouw moet nú dat geld hebben", zei hij. Het fragment domineerde de laatste dagen van de campagne.
Het debat werd door onderzoeksbureau Ipsos I&O bovendien als belangrijk omslagpunt gezien (gamechanger): de PVV flink begon namelijk te stijgen in de peilingen. De partij van Wilders won de verkiezingen uiteindelijk met overmacht.
Source: Nu.nl algemeen