Premier Benjamin Netanyahu heeft de diplomatie route moedwillig getorpedeerd vanwege zijn eigen agenda.
Met gerichte aanvallen op Iraanse nucleaire en militaire installaties, atoomgeleerden en hoge militairen heeft Israël vrijdag een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten ontketend. Een tegenreactie van Iran kon niet uitblijven. Hoewel de meeste raketten niet door de Israëlische luchtafweer kwamen, raakten enkele wel doel waarbij zeker 13 Israëlische burgers zijn omgekomen en honderden gewond raakten.
Het heeft er alle schijn van dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zijn eigen koers vaart en zich zelfs niets meer aantrekt van zijn belangrijkste bondgenoot: de Verenigde Staten. Sterker: met de aanval op Iran heeft Israël de diplomatieke route die de Verenigde Staten juist wilden bewandelen, moedwillig getorpedeerd. De grote vraag is nu of president Donald Trump zich laat meesleuren in een oorlog die hij zegt niet te willen.
Zondag zouden Iran en de Verenigde Staten juist opnieuw bijeenkomen om te praten over een nucleair akkoord. Voor Trump zou dit een geopolitieke kopzorg in de regio minder betekenen in zijn op handel gerichte America-First-beleid en voor Iran zou een akkoord uitzicht bieden op verlichting van de sancties die de Iraanse economie al jaren beknellen.
Israël, echter, is altijd fel gekant geweest tegen een nucleair akkoord en wist Donald Trump in zijn eerste termijn mee te krijgen om het tot aartsvijand bestempelde Iran juist te isoleren. Het door oud-president Barack Obama onderhandelde atoomakkoord werd opgeblazen en met diverse Arabische landen werden de diplomatieke betrekkingen met Israël aangehaald. Na de terreuraanval op 7 oktober van Hamas en de daaropvolgende genocidale oorlog in Gaza door Israël zijn de verhouding in de regio volledig herschikt.
Nu is het Israël dat geïsoleerd dreigt te komen staan vanwege het buitensporige geweld tegen de Palestijnse bevolking. De aanval op Iran kan daarom worden gezien als een poging van Netanyahu om de internationale aandacht van Gaza af te leiden en zijn eigen bevolking weer achter zich te krijgen nu zijn ultrarechtse regering draagvlak verliest. Na het trauma van 7 oktober 2023 is de Israëlische bevolking nog dieper dan ooit tevoren overtuigd geraakt van het gevaar van ‘vijandige buren’. De aanvallen op Hamas, Hezbollah, Houthi’s en nu dus Iran kunnen doorgaans rekenen op brede instemming.
De vraag is hoe reëel de nucleaire dreiging van Iran is en of Israël deze werkelijk definitief kan wegnemen. Volgens analisten loopt het atoomprogramma hooguit vertraging op en moedigen de aanvallen Iran mogelijk zelfs aan om de ontwikkeling van kernwapens te versnellen. In Iran worden de Israëlische aanvallen vooral gezien als een – voor sommigen welkome – poging het Ayatollah-regime omver te werpen.
De internationale gemeenschap roept op tot de-escalatie, maar daarvoor zullen diplomaten toch vooral bij Netanyahu moeten aankloppen. Iran heeft geen belang bij oorlog met Israël en heeft aangegeven te stoppen met aanvallen als Israël stopt. Te hopen valt nu vooral dat geen Amerikaanse doelen worden geraakt, zodat Trump niet gedwongen wordt om zijn op sociale media geuite oorlogszuchtige dreigementen in daden om te zetten. Als de VS zich in de strijd mengt, dreigt het scenario van een bredere regionale oorlog werkelijkheid te worden.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant