Het Iraanse regime is verzwakt door de aanvallen van Israël. Nieuwe protesten zijn in Iran het gesprek van de dag.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
‘De meeste mensen in Iran hopen na de Israëlische aanvallen dat er een nieuw regime komt’, zegt Sarosh, een 47-jarige inwoner van Teheran via WhatsApp. ‘Er wordt gezegd: moeten we geen nieuwe protesten gaan voorbereiden?’
Demonstraties zijn niet meteen aan de orde, veel mensen blijven op het moment liever binnen. Maar de stemming kan omslaan. ‘Ik hoor vrienden zeggen dat ze zich nu veiliger voelen dan drie jaar geleden’, zegt de docent Engels. Dat was tijdens de protestgolf na de dood van de ongesluierde Mahsa Ahmini in een politiecel.
Sarosh: ‘Ik kijk veel filmpjes op sociale media. Ik zie mensen op het dak van hun woning staan, lachend, om de beschietingen te filmen. Bang zijn ze niet, want de aanvallen zijn niet gericht op burgers en er is weinig bijkomende schade.’ Hij belde de afgelopen dagen veel met familieleden in de Iraanse hoofdstad. Zelf verblijft hij tijdelijk in Turkije.
Toch zorgen de Israëlische aanvallen ook voor veel paniek en angst voor wat er nog komen gaat. Vrijdagochtend, enkele uren na de eerste reeks bombardementen, ontstonden er ongekende rijen voor de benzinestations in Teheran. Mensen wilden de tank vol gooien om als het verder uit de hand loopt de stad te kunnen ontvluchten.
Een andere Iraniër die via WhatsApp verslag doet, is wel zelf in Teheran. ‘De televisie meldt dat er weer explosies gehoord worden bij de luchthaven Mehrabad, ten zuiden van Teheran’, zegt de 36-jarige Shadi plotseling. Ze was aan het vertellen over de reacties onder Iraniërs op eerdere Israëlische beschietingen.
Die meningen zijn verdeeld. ‘Sommigen veroordelen de Israëlische aanval sterk’, zegt ze. ‘Sommigen veroordelen het niet, maar zijn bang en verdrietig. Anderen zijn echt blij en waarderen wat Netanyahu en Trump hebben gedaan. Het verschilt van persoon tot persoon. Zelfs mijn man en ik zijn het niet helemaal eens. Hij wil liever dat de aanvallen stoppen. Ik vind dat het moet doorgaan, zodat we een eind kunnen maken aan dit regime.’
Shadi en haar man durfden de afgelopen dagen niet naar buiten te gaan. Ze zagen dus niets van de Israëlische aanvallen, maar ze hoorden wel van alles. Ze wonen in Noord-Teheran. Daar werden diverse leiders van de Revolutionaire Garde, zoals Ali Shamkhani, dodelijk getroffen in hun woning. ‘Wij wonen precies in die buurt’, zegt ze. ‘We hoorden luide klappen.’
De Israëlische raketten zijn volgens Shadi zeer accuraat. Meestal wordt volgens haar alleen de verdieping geraakt waar het doelwit woont. Er gaan hooguit enkele ramen in de buurt aan diggelen. ‘Een van mijn vrienden vertelde me dat ze ’s nachts niet hadden kunnen slapen doordat al hun ramen trilden.’
Ook Shadi constateert geen begin van nieuwe protesten. Wel ziet zij dat er op sociale media volop over wordt gesproken. ‘Sommige mensen roepen op de straat op te gaan om dit af te maken, maar tot nu toe is het niet echt serieus. Misschien dat mensen pas naar buiten gaan als Israël onze energievoorziening aanvalt en we te maken krijgen met afsluiting van gas en elektra, of een tekort aan benzine. Niemand weet het.’
Shadi: ‘Deze dingen zijn erg onvoorspelbaar in Iran. Bijna iedereen is ongelukkig, maar mensen worden bang of zijn inmiddels zo onverschillig, dat ze zich er niet toe kunnen zetten om de straat op te gaan en zichzelf in gevaar te brengen. Ze voelen zich misschien ook onzeker over wat er zal gebeuren als het regime instort. In de stad en in hun buurten kan het dan erg onveilig worden.’
Shadi volgt de gebeurtenissen zelf voornamelijk via Instagram en WhatsApp. Ook X is populair in Iran. Voor Instagram en WhatsApp is sinds zaterdag een VPN-verbinding nodig, het reguliere gebruik is stilgelegd door de autoriteiten. De staatstelevisiezender IRIB volgt ze amper. ‘Ik wou dat Netanyahu IRIB bovenaan zijn aanvalslijst had gezet, haha. Ze beweren op tv dat er veel burgerslachtoffers zijn gevallen en tegelijkertijd brullen ze dat ze nergens bang voor zijn: we kunnen dit en we kunnen dat.’
Volgens Shadi zijn er aanwijzingen dat hoge militairen Iran ontvluchten. ‘De hoogste commandanten van de Revolutionaire Garde waren niet eens in staat zich te verdedigen. Die zijn allemaal gedood, terwijl ze in hun bed lagen te slapen. Commandanten die op tv altijd schreeuwden dat Israël niets kon doen, zijn nu dood.’
‘Alle vluchten zijn geannuleerd, maar er zijn video’s van vertrekkende vliegtuigen op de internationale luchthaven. Mensen geloven dat het commandanten zijn die vluchten. Ik denk dat dit tekenen zijn dat de tijd rijp is voor een nieuw regime. Hopelijk met zo min mogelijk nadelige gevolgen voor gewone burgers.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant