De bekende kunsthistoricus en oud-Rijksmuseumdirecteur Henk van Os wilde kunst voor iedereen toegankelijk maken.
is kunstredacteur van de Volkskrant.
Kunsthistoricus Henk van Os was in zijn element als hij over kunst kon vertellen. Dat deed hij opgewekt en bevlogen, met een diepe lage stem. Zaterdagavond overleed Van Os op 87-jarige leeftijd thuis in Amsterdam.
Van Os groeide op in Harderwijk en wist al jong dat hij kunsthistoricus wilde worden. Zijn ouders zagen daar aanvankelijk geen toekomst in. Toen Van Os als hoogleraar in 2016 (hij was toen al 78) afscheid nam van de Universiteit van Amsterdam, vertelde hij aan Het Parool over de zorgen van zijn vader, die hervormd predikant was: ‘Mijn vader zei: ‘Je wordt toch nooit directeur van het Rijksmuseum.’ Vroeger kwamen de conservatoren van het museum uit keurige families. Salaris kregen ze niet.’’
Hij wist zijn ouders om te praten door te dreigen dan maar tennisleraar, en daarmee volgens hem ‘gewoon gigolo’, te worden voor rijke dames. Dan maar beter kunstgeschiedenis in Groningen studeren. Twintig jaar nadat hij cum laude promoveerde op de middeleeuwse schilderkunst uit Siena werd hij alsnog directeur van het Rijksmuseum (1989-1996).
Vanuit zijn christen-socialistische opvoeding geloofde hij in Bildung, volksverheffing: ‘Kunst geeft je de mogelijkheid om de wereld om je heen structuur te geven.’ Daarom wilde hij op een toegankelijke manier over kunst praten, zonder moeilijke woorden.
Hij richtte zich tot iedereen: Rijksmuseumbezoekers werden in de jaren 90 via de audiotour door de directeur rondgeleid, kijkers van zijn tv-programma’s Beeldenstorm en Museumschatten hingen aan zijn lippen, en ook studenten aan de universiteit.
Mede door de populariteit van zijn televisieprogramma’s wist hij tijdens zijn bewind meer Nederlandse bezoekers naar het Rijksmuseum te trekken dan voorheen. In 2012 stelde hij echter in de Bart Tromplezing vast: ‘Het is niet gelukt om cultuur te legitimeren voor meer dan een kleine groep cultuurproevers.’
Van Os was teleurgesteld in de toenmalige cultuurbezuinigingen en hij maakte zich zorgen over het draagvlak voor kunst. De kunsthistoricus was ervan overtuigd dat een toegankelijk televisieprogramma over kunst zou kunnen helpen het tij te keren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant