Wilders of Timmermans? Het VVD-partijcongres dwong partijleider Dilan Yesilgöz zaterdag tot een evenwichtsoefening.
Raoul du Pré is politiek commentator en chef van de politieke redactie.
Laurens Heinen, VVD-lid, is zaterdag helemaal uit Brussel naar Nieuwegein gekomen, om aan zijn partijleider te vragen waarom zij inhoudelijk niet feller afstand neemt van Geert Wilders’ PVV. ‘Vorig jaar werden wij in Brussel belegerd door mede-Europeanen die zich afvroegen waarom wij in zee gingen met de PVV. Op waarden verschillen we enorm. Ik ben blij dat we dit niet gaan continueren, maar ik denk dat we ons duidelijker moeten uitspreken. De PVV buit haat uit en propageert tweedeling.’
In en buiten de tot de nok gevulde zaal van de Liberale Open Dag krijgt hij bijval van vele kanten. Ivo Opstelten, oud-burgemeester, oud-minister, oud-partijvoorzitter en erelid: ‘We moeten het niet te veel over andere partijen hebben, maar er liggen wel grote kwesties op tafel. Democratie tegen autocratie, daar gaat het nu om wat mij betreft.’
Anouk van Eekelen, VVD-lid te Wassenaar: ‘Ik ben heel blij dat het avontuur met Wilders klaar is. Maar hoe gaan we dit nou omzetten in de campagne? Ik heb grote zorgen over de opkomst van het populisme. Wij hebben daar een taak in. Wij moeten daar afstand van nemen. Stop met oneliners en polariseren, zeg er meteen iets van als mensen rechters, journalisten en Europa overal de schuld van geven. Sta pal voor de liberale waarden.’
En daar is ook Frans Weisglas, oud-voorzitter van de Tweede Kamer en veteraan in dit interne VVD-debat: ‘Het gaat om liberalisme tegenover het uithollen van de rechtsstaat. Over vechten voor democratie tegenover het verloochenen van de democratie. Over het versterken van de instituties tegenover het uithollen van de instituties. Die overwegingen hebben we van onze partijtop de afgelopen week te weinig gehoord.’
Dat is één kant van de VVD. Daar staat een minstens zo groot smaldeel tegenover dat zich zorgen maakt over de nabije toekomst nu Yesilgöz de PVV van samenwerking heeft uitgesloten. Tess Meerding, lokaal lijsttrekker in Utrecht, heeft Yesilgöz horen zeggen dat ze nu hoopt op een ‘rechts-liberaal’ kabinet. ‘Wat betekent dat? Ik hoop dat het niet betekent dat we zomaar zijn overgeleverd aan Frans Timmermans. Ik zie in Utrecht wat links-radicaal beleid doet met een stad.’
In de foyer bij de koffie zegt ‘gewoon lid’ Bernd (doe maar even geen achternaam) dat hij niet snapt waarom de PVV buitenspel wordt gezet. De keuze voor ons is: slecht beleid met een betrouwbare partner of goed beleid met een onbetrouwbare partner? En die keuze kun je nu niet maken. Dat is voor de formatie. De PVV uitsluiten is sowieso niet handig, want je geeft je onderhandelingspositie uit handen. Straks zijn we overgeleverd aan Frans Timmermans. Dan moeten we alles slikken.’
Yesilgöz blijkt haar partij uitstekend te kennen, blijkt uit haar toespraak tot het congres. Zorgvuldig balanceert ze tussen afstand nemen van de PVV en afzetten tegen GroenLinks-PvdA. Voor wat betreft de PVV: ‘Het gaat in deze tijd om leiderschap, richting, vastberadenheid. Die memo had Geert Wilders even niet gekregen. In 2012 liet hij Nederland in de steek tijdens de financiële crisis. Nu doet hij het opnieuw middenin een onstuimige wereld waarin alles op het spel staat. Terwijl hij alle kansen had om te leveren. Wie nu nog denkt dat samenwerking met Wilders ooit nog kans biedt op goed beleid op migratie, veiligheid en vrijheid, die vergist zich.’ Ze oogt er haar langste applaus van de dag mee.
Maar de zaal toont zich ook uiterst tevreden over haar ‘grote zorgen’ over de ontwikkelingen op de linkerflank. Voor de VVD is er een PvdA ‘van vroeger’, de partij waarmee in drie kabinetten tamelijk eendrachtig werd samengewerkt, en een PvdA van nu die fuseert met GroenLinks. ‘De huidige PvdA is onder druk van een links-radicale achterban ver verwijderd van die PvdA waar we in het verleden goede zaken mee deden’, zegt Yesilgöz. Ze ziet nu ‘elitaire politiek met weinig oog voor de zorgen van de Nederlander, steun voor campusbezettingen met vele vernielingen en kosten van dien, sommigen die zeggen dat de Hamas-aanslag van 7 oktober een daad van verzet was, mensen die geweld tegen de politie nuanceren, redelijkheid die steeds verder te zoeken is’.
Paul Slettenhaar, VVD’er uit Castricum en in deze richtingenstrijd al net zo ervaren als Weisglas, is er niet gerust op: ‘Laten we zorgen dat we voor de verkiezingen zoveel mogelijk maatregelen uit het Hoofdlijnenakkoord van het gevallen kabinet door de Kamer krijgen. Daarna moet je gaan samenwerken met wegkijkers. Dat worden heel zware onderhandelingen.’
Yesilgöz knikt instemmend, en belooft keer op keer dat ze in de campagne ‘de verschillen zal laten zien’, maar kijkt er wel voor uit dat ze hier vandaag nóg een deur in het slot gooit. Dat het voor samenwerking met Wilders nu echt einde verhaal is, maakt ze wel nog iets duidelijker als ze de vraag krijgt wat ze doet als de PVV op 29 oktober vijftig zetels haalt. Gaat ze dan wankelen? ‘Nee!’
Hoe ze dan toch dat ‘stabiele rechts-liberale kabinet’ denkt te krijgen waarop ze hoopt? ‘Het is aan ons om de mensen te overtuigen dat elke stem op Wilders een verloren stem is. Dat heeft hij laten zien. Je kunt populisten bestrijden door heel de dag te zeggen dat je het niet met ze eens bent, wat ik zal doen, maar je moet ook proberen te snappen waarom mensen zich aangetrokken voelen tot die flanken. Ik ga naar die mensen toe om op te halen waar ze mee zitten en waarom ze denken dat ik het niet voor ze wil oplossen.’
Ze krijgt er hier vandaag zelfs Frans Weisglas tevreden mee. Hij heeft voldoende gehoord dat hem voorlopig geruststelt. ‘Ga door op die manier, Dilan. Dan koersen we af op een mooi kabinet van echte middenpartijen.’
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant