Iran heeft vrijdagavond een reeks raketaanvallen uitgevoerd op Israël.
Iran spreekt van een vergeldingsactie voor de grootschalige Israëlische luchtaanvallen op het Iraanse kernprogramma, in de nacht van donderdag op vrijdag.
Lees hier wat we tot nu toe weten over de aanval van Israël op Iran.
Bekijk ons dossier over de crisis in het Midden-Oosten.
Iran voert een nieuwe serie luchtaanvallen uit op Israël. In Tel Aviv en Jeruzalem klinkt het luchtalarm. Dat meldt het Israëlische leger. Ook het Iraanse staatspersbureau Fars News maakt melding van de nieuwe Iraanse aanvallen op Israël.
Het IDF heeft de Israëlische bevolking opgeroepen weer bescherming te zoeken in de schuilkelders. (Redactie)
Twitter bericht wordt geladen...
Het reisadvies voor Israël is aangepast naar rood, meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Reden zijn de aanvallen over en weer tussen Israël en Iran.
'De veiligheidssituatie in Israël is onvoorspelbaar en gevaarlijk', schrijft het ministerie. In het hele land is een verhoogde kans op raketaanvallen. Een rood reisadvies betekent dat mensen niet naar Israël moeten reizen omdat het er te gevaarlijk is.
In januari wijzigde het reisadvies voor Israël nog van rood voor het hele land naar oranje voor grote delen. Oranje wil zeggen dat het ministerie adviseert alleen noodzakelijke reizen door te laten gaan. (ANP)
Bij de Israëlische aanvallen op Iran zijn 78 mensen omgekomen, onder wie hoge militaire commandanten. Meer dan 320 personen raakten gewond. Dit heeft de Iraanse ambassadeur bij de Verenigde Naties vrijdag gezegd.
'De overgrote meerderheid van hen zijn burgers, vrouwen en kinderen', zei ambassadeur Amir Iravani in de VN-Veiligheidsraad.
De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties overlegt over de Israëlische aanvallen op Iran. De raad is bijeengekomen op verzoek van Iran. (ANP)
Volgens het Iraanse staatspersbureau IRNA zijn in de hoofdstad Teheran de luchtafweersystemen geativeerd om nieuwe Israëlische aanvallen af te weren. De Britse omroep BBC meldt explosies in Teheran.
Bij de reeks Iraanse raketaanvallen op Israël zijn zeker veertig mensen gewond geraakt, meldt de Israëlische krant Haaretz. Twee gewonden zijn er slecht aan toe. Meer dan dertig slachtoffers zijn opgenomen in ziekenhuizen in Tel Aviv en andere steden in het midden van Israël.
Volgens het Israëlische leger is het merendeel van de Iraanse raketten onderschept door de Israëlische luchtverdediging, maar zijn vijf tot zeven raketten ingeslagen op Israëlisch grondgebied. Haaretz schrijft dat de Israëlische politie bezig is een getroffen gebouw in Tel Aviv te evacueren vanwege instortingsgevaar.
Daan de Vries
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft aangekondigd dat de aanvallen op Iran niet afgelopen zijn. ‘Er komt nog meer aan’, zei Netanyahu vrijdagavond in een videoboodschap. ‘Het regime weet niet door wat het is geraakt, en door wat het geraakt gaat worden.’
Netanyahu herhaalde dat de aanvallen bedoeld zijn om een einde te maken aan ‘de nucleaire dreiging’ en de dreiging van ballistische raketten uit Iran. Hij richtte zich in het Engels tot de Iraanse bevolking en riep die op om zich te verzetten tegen de Iraanse autoriteiten. ‘Wij maken ook het pad vrij voor u om uw vrijheid te krijgen.’
Tom Vennink
Een verrijkingsfaciliteit voor uranium in het Iraanse Natanz is vernietigd door Israëlische luchtaanvallen. Dat heeft Rafael Mariano Grossi, de directeur van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), vrijdag meegedeeld tijdens een zitting van de VN-Veiligheidsraad.
Grossi stelde dat het gaat om een bovengrondse faciliteit waar Iran uranium verrijkte. Ook vernietigd is elektrische infrastructuur, waaronder een gebouw voor stroomvoorziening, stroomkabels en noodgeneratoren.
Volgens Grossi is er geen indicatie dat ondergrondse delen van het complex in Natanz ook zijn beschadigd. Wel stelde hij dat stroomuitval mogelijk schade heeft aangericht in de ondergrondse centrifuges.
Van een verhoogd stralingsniveau buiten de faciliteit in Natanz is geen sprake, meldde Grossi. De bevolking loopt volgens hem geen gevaar. Wel is er ‘beheersbare’ chemische en radiologische vervuiling in de faciliteiten, aldus de IAEA-directeur.
Tom Vennink
Het Israëlische leger geeft de bevolking toestemming om hun schuilplaatsen te verlaten. Wel roept het leger burgers op om in de buurt van schuilkelders te blijven, mocht Iran later vanavond opnieuw raketten op Israël afvuren. Naar eigen zeggen heeft Iran de afgelopen anderhalf uur drie salvo’s raketten afgevuurd, gericht op tientallen doelwitten in Israël.
Volgens Israël heeft Iran daarbij zo’n honderdvijftig raketten ingezet. Het Amerikaanse leger heeft Israël geholpen bij het onderscheppen van Iraanse raketten. Bij eerdere Iraanse aanvallen zetten de Amerikanen ook gevechtsvliegtuigen in om de Israëlische luchtverdediging te ondersteunen.
Daan de Vries
In Jeruzalem waren zojuist meerdere explosies te horen, zeggen ooggetuigen tegen persbureau Reuters. Eerder klonk een reeks ontploffingen in de lucht boven Tel Aviv, nadat Iran bekend had gemaakt dat het ‘honderden’ raketten op Israël had afgevuurd.
De explosies kunnen veroorzaakt zijn door raketinslagen of door onderscheppingen van de Israëlische luchtverdediging. De Israëlische hulpdiensten melden dat er vijf mensen gewond zijn geraakt door de Iraanse aanvallen. Op beelden uit Tel Aviv is te zien dat er een gebouw in de stad is beschadigd.
De Israëlische autoriteiten hebben burgers opgeroepen om schuilplekken op te zoeken en daar tot nader order te blijven. Iran spreekt van een vergeldingsactie voor de grootschalige Israëlische luchtaanvallen op Iran. Volgens de Iraanse Revolutionaire Garde is de tegenaanval gericht op ‘tientallen doelwitten’ in Israël.
Daan de Vries
Iran heeft naar eigen zeggen twee Israëlische gevechtsjagers neergeschoten. Dat meldt het Franse persbureau AFP op basis van het Iraanse staatspersbureau. Iran stelt een vrouwelijke piloot van een van de twee gevechtsjagers gevangen te hebben genomen.
Er is geen onafhankelijke bevestiging van het bericht. Een woordvoerder van het Israëlische leger ontkent het Iraanse bericht. De Iraanse Revolutionaire Garde zegt tientallen doelen in Israël te bestoken in reactie op de grootschalige Israëlische luchtaanvallen op Iran.
Tom Vennink
Iran heeft een tweede salvo raketten afgevuurd richting Israël, melden zowel Iraanse staatsmedia als het Israëlische leger. Volgens Israël gaat het om ‘tientallen’ raketten. De Iraanse aanvallen, volgens Iran een vergeldingsactie voor de grootschalige Israëlische aanvallen op het Iraanse nucleaire programma, begonnen even na 20.00 uur vanavond (Nederlandse tijd).
Daan de Vries
Het Israëlische leger meldt dat Iran raketten heeft gelanceerd. Israël roept burgers op om tot nader order een veilige plaats op te zoeken. Op verschillende plaatsen in Israël gaat het luchtalarm af, schrijven Israëlische media.
Volgens persbureau Reuters stelt het Iraanse staatsmedium Irna dat ‘het Iraanse antwoord’ op de Israëlische luchtaanvallen is begonnen. Iran zou ‘honderden’ raketten hebben afgevuurd. Het is nog onduidelijk wat het doelwit is van de Iraanse vergeldingsactie. Op beelden van de lucht boven Tel Aviv is te zien dat de Israëlische luchtverdediging actief is.
Daan de Vries
De aanvallen van Israël zijn op zichzelf niet voldoende om het Iraanse kernprogramma te stoppen. Dat zei de Israëlische veiligheidsadviseur Tzachi Hanegbi tijdens een interview met de Israëlische zender Channel 12.
‘Het is onmogelijk om het nucleaire programma met enkel geweld te vernietigen. Het doel is om de Iraniërs te laten inzien dat ze het nucleaire programma moeten stopzetten’, aldus Hanegbi. Hij gaf geen toelichting over wat voor extra maatregelen Israël hiertoe zou moeten treffen.
Volgens Hanegbi richt Israël de aanvallen niet op het politieke leiderschap van Iran. Zo zou er geen plan zijn om ayatollah Ali Khamenei te doden. Tijdens de luchtaanvallen van vandaag doodde Israël wel meerdere atoomwetenschappers en belangrijke militaire leiders van Iran.
Frank Rensen
Israël voert opnieuw luchtaanvallen uit op Iran, melden Iraanse staatsmedia. Er zouden explosies zijn gehoord ten westen van de Iraanse hoofdstad Teheran. Ook in Teheran zelf waren ontploffingen te horen, zeggen ooggetuigen tegen persbureau AP. In de buurt van Fordow, waar een Iraanse verrijkingsfaciliteit staat, heeft Iran naar eigen zeggen een Israëlische drone neergehaald.
Het Israëlische leger heeft bevestigd dat het vanavond een nieuwe reeks luchtaanvallen uitvoert. Volgens Israël zijn de aanvallen gericht op lanceerinstallaties voor raketten en drones.
Daan de Vries
Het dodental door Israëlische luchtaanvallen op het noorden van Iran is gestegen van 8 naar 18. Dat meldt het Iraanse staatspersbureau Irna, op basis van cijfers van regionale autoriteiten. 35 mensen raakten gewond.
Volgens het persbureau viel Israël elf verschillende locaties in de provincie Oost-Azerbeidzjan aan. Het vliegveld en de nucleaire faciliteit in de stad Tabriz waren doelwitten. Israël voerde de grootschalige aanvallen van vandaag naar eigen zeggen uit op nucleaire faciliteiten om te voorkomen dat Iran atoombommen kan bouwen.
De Iraanse overheid heeft nog geen officiële slachtofferaantallen bekendgemaakt. Wel meldden verschillende plaatselijke nieuwsmedia dat er ten minste zeventig mensen in de regio rond de hoofdstad Teheran werden gedood door de Israëlische luchtaanvallen. Meer dan driehonderd mensen zouden bovendien gewond zijn geraakt.
Frank Rensen
Het Israëlische leger zette ook Amerikaanse wapens in bij de grootschalige luchtaanvallen op Iran, zei de Amerikaanse president Donald Trump zojuist tegen nieuwssite Axios. Trump heeft niet gezegd om wat voor materieel het ging. Eerder maakte Israël al bekend dat het de Amerikaanse regering vooraf op de hoogte had gebracht van de plannen om Iran aan te vallen.
Iran houdt de Verenigde Staten, de belangrijkste bondgenoot van Israël, mede verantwoordelijk voor de Israëlische luchtaanvallen. Verschillende Iraanse functionarissen hebben vandaag expliciet gedreigd met vergeldingsacties tegen de VS. Toch zegt Trump nog altijd te geloven in een deal met Iran over het kernprogramma. ‘Ik gaf Iran 60 dagen [om een deal te sluiten, red.], vandaag is dag 61,’ aldus Trump in het interview met Axios. ‘Misschien dat het nu wel zal gebeuren.’
De afgelopen dagen voerden Iran en de VS nog onderhandelingen over het Iraanse nucleaire programma. Door de Israëlische luchtaanvallen heeft Iran die gesprekken voorlopig stilgelegd.
Daan de Vries
In Teheran zijn mensen vandaag de straat opgegaan om te demonstreren tegen Israël. De grootschalige luchtaanvallen van Israël wakkerden ook in andere landen woede tegen Israël aan: ook in Jemen en Pakistan werden protesten georganiseerd.
Frank Rensen
Op verzoek van Iran heeft het Internationaal Atoomenergieagentschap van de Verenigde Naties een buitengewone vergadering ingelast over de Israëlisch aanvallen. Die zal maandag in Wenen plaatsvinden, melden diplomaten aan het Franse persbureau AFP.
De aanvallen van Israël van vandaag waren met name gericht op nucleaire faciliteiten. De centraal gelegen installatie in Natanz, bijvoorbeeld, werd meerdere keren getroffen door Israël. Het land voert de aanvallen naar eigen zeggen uit om te voorkomen dat Iran atoomwapens kan ontwikkelen.
Het aanvallen van nucleaire installaties is volgens de VN-atoomwaakhond niet toegestaan onder internationaal recht. De directeur-generaal van het agentschap, Rafael Grossi, noemde de aanvallen ‘zeer verontrustend’, en benadrukte dat nucleaire sites ‘nooit aangevallen mogen worden’.
Frank Rensen
Binnen de nucleaire atoomfaciliteit van Natanz heeft de Iraanse autoriteit voor nucleaire energie chemische of radioactieve besmetting aangetroffen. Dat vertelt Mohammad Islami, het hoofd van de organisatie, aan Al Jazeera. De aard van de besmetting is nog onduidelijk, maar het lijkt beperkt tot het complex van de faciliteit.
Het is het gevolg van de Israëlische luchtaanvallen op militaire en nucleaire installaties in Iran. ‘Voor zover we weten is de schade beperkt’, vertelt Islami. Er zouden geen slachtoffers zijn gevallen door de aanval. Er is volgens Islami geen reden voor zorg, maar de faciliteit moet wel schoongemaakt worden.
Frank Rensen
Acht Iraniërs zijn gedood door een Israëlische luchtaanval in het noordwesten van Iran. Dat meldt Majid Farshi, de regionale gouverneur, aan persbureau Isna. De aanval was gericht op de stad Tabriz, die eerder vandaag al werd getroffen door Israëlische aanvallen. Twaalf mensen raakten gewond.
Iraanse staatsmedia verspreiden bovendien beelden van grote rookpluimen boven het vliegveld van Tabriz. De Volkskrant kon deze beelden niet verifiëren. Na de eerste golf Israëlische aanvallen meldden Iraanse autoriteiten vanmiddag nieuwe bombardementen op onder meer Tabriz, waar een nucleaire faciliteit staat. Het vliegveld was volgens Isna ook een doelwit van die nieuwe golf aanvallen.
De Iraanse autoriteiten hebben nog geen verklaring afgelegd over het aantal slachtoffers en gewonden van de Israëlische aanvallen van vandaag. Wel meldden verschillende Iraanse persbureaus vanmiddag dat er al zeker zeventig mensen zouden zijn gedood door Israël.
Frank Rensen
In het noorden van Israël is het luchtalarm afgegaan wegens een drone-aanval van Iran. Volgens het Israëlische leger zou Iran zo'n honderd drones hebben afgevuurd, waarvan één het luchtalarm deed afgaan. De drone werd onderschept door het Israëlische luchtafweersysteem.
Iran ontkent de Israëlische berichten dat het drones zou hebben gelanceerd naar Israël. Dat vertelt een anonieme veiligheidsbron aan het Iraanse persbureau Fars. Iran heeft meermaals beloofd om de Israëlische luchtaanvallen van vandaag te vergelden, maar volgens de veiligheidsbron zal dat pas gebeuren ‘in de nabije toekomst’.
Frank Rensen
Volgens Rusland is de Israëlische aanval op Iran ‘illegaal en ongeprovoceerd’. Dat meldt Dmitri Peskov, woordvoerder van het Kremlin, tegen Russische staatsmedia. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken verwijt het Westen bovendien met steun aan Israël ‘anti-Iraanse hysterie’ op te wekken.
Rusland levert als bondgenoot van Iran onder meer wapens aan het land. Het Westen heeft sancties opgelegd aan beide landen, wat Rusland en Iran afhankelijker maakt van onderlinge handel. Iran is ook een belangrijke leverancier van drones aan het Russische leger, die worden ingezet in Oekraïne.
‘De internationale gemeenschap kan het zich niet veroorloven om onverschillig te blijven tegenover zulke wreedheden, die de vrede vernietigen en de internationale veiligheid schaden’, aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Frank Rensen
De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties komt deze vrijdag bijeen vanwege de grootschalig Israëlische luchtaanvallen op Iran. Dat melden diplomaten aan persbureau Reuters.
Eerder vandaag verzocht Iran de Veiligheidsraad per brief zo spoedig mogelijk bijeen te komen. In die brief beloofde Iran de Israëlische aanval ‘op een beslissende, evenredige en afschrikkende manier’ te zullen beantwoorden.
Het tijdstip waarop de Veiligheidsraad vandaag bijeen zal komen, is nog niet bekend.
Frank Rensen
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zal naar verwachting vandaag bellen met de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin. Dat meldt een woordvoerder van Netanyahu.
Eerder vandaag sprak Netanyahu volgens de woordvoerder al met de leiders van Duitsland, Frankrijk en India. Zowel de Duitse bondskanselier Friedrich Merz en Trump werden door Israël van te voren ingelicht over de aanval op Iran. ‘Beide leiders toonden begrip voor het Israëlische recht om zichzelf te verdedigen tegen de dreiging van vernietiging door Iran’, meldt de woordvoerder.
Frank Rensen
De Franse president Emmanuel Macron vindt dat Israël het recht heeft zichzelf te verdedigen tegen de dreiging van een Iraans nucleair programma. Dat schrijft Macron op X. ‘Frankrijk heeft het Iraanse nucleaire programma herhaaldelijk veroordeeld.’ Hij roept ‘alle betrokkenen’ op tot terughoudendheid om de situatie te de-escaleren.
De Turkse president Recep Tayyip Erdogan neemt op X het tegenovergestelde standpunt in: ‘Vanmorgen heeft Israël zijn strategie om onze regio te verdrinken in bloed tot een gevaarlijk niveau gebracht.’ De aanvallen van Israël op Iran zijn volgens Erdogan ‘regelrechte provocaties’ in strijd met het internationale recht.
Frank Rensen
Israël heeft opdracht gegeven tot de tijdelijke sluiting van het grootste gasveld van het land. Dat meldt het Israëlische ministerie van Energie. Het gaat om het aardgasveld Leviathan, gelegen in de Middellandse Zee. Het is een veiligheidsmaatregel, genomen uit vrees voor een Iraanse vergeldingsaanval.
Het Amerikaanse energieconcern Chevron is de beheerder van het Leviathanveld. Het veld voorziet niet alleen Israël van gas: ook buurlanden Egypte en Jordanië gebruiken het gas. Door de sluiting komen gasleveringen aan Egypte naar verwachting in het geding, juist nu dat land meer energie nodig heeft voor voldoende koeling tijdens de zomerhitte.
Het is niet direct duidelijk of Chevron het Israëlische sluitingsverzoek heeft ingewilligd. Een woordvoerder van het bedrijf verwees journalisten van nieuwssite Bloomberg voor vragen naar de Israëlische regering.
Frank Rensen
Volgens de Iraanse staatsomroep heeft Israël nieuwe luchtaanvallen uitgevoerd in het noordwesten van het land. De omroep meldt explosies in de provincie Oost-Azerbeidzjan, waar eerder op de ochtend ook tien doelen zouden zijn bestookt. Volgens staatspersbureau Tasnim zijn er drie doden gevallen.
Israël voert de aanvallen naar eigen zeggen uit om te voorkomen dat Iran nucleaire wapens kan maken. De nieuwe aanvallen waren gericht op de atoominstallatie in Natanz en de buurt van de stad Tabriz. Ook daar staat een nucleaire faciliteit. Volgens Iraanse media is ook de stad Shiraz geraakt.
Frank Rensen
Bij de aanval van Israël zijn zeker twintig hooggeplaatste Iraanse legerfunctionarissen gedood, meldt persbureau Reuters op basis van twee anonieme bronnen. Naast het hoofd van de Revolutionaire Garde, Hossein Salami, is ook de topman van de lucht- en ruimtevaarttak omgebracht. Iran heeft de dood van Amir Ali Hajizadeh bevestigd.
Als hoofd van de luchtmacht van de Revolutionaire Garde was Hajizadeh verantwoordelijk voor het Iraanse raketprogramma. De Israëlische defensieminister Israel Katz meldt dat het grootste deel van de top van de luchtdivisie en ruimtevaartdivisie is gedood. De mannen zouden zich tijdens de aanval hebben opgehouden in een ondergronds commandocentrum.
Iran heeft een deel van de topmilitairen alweer vervangen. Het land meldt dat zowel de Revolutionaire Garde als het leger een nieuwe bevelhebber heeft. Mohammad Pakpour is gepromoveerd tot hoofd van de Garde. Abdolrahim Mousavi is benoemd tot stafchef van de Iraanse strijdkrachten, bestaande uit de Revolutionaire Garde en het leger. Van die laatste afdeling blijft hij opperbevelhebber.
Jasper Daams
Dilan Yesilgöz, de leider van de VVD, vindt de grootschalige Israëlische luchtaanval op Iran ‘een begrijpelijke actie’. Dat schrijft ze op X. ‘[Het] Iraanse regime is een groot gevaar voor Israël, de regio en de rest van de wereld.’ Ze uit met name haar zorgen over de mogelijke gevolgen voor Nederland: ‘Een breed regionaal conflict zou ook directe gevolgen hebben voor onze veiligheid.’
In haar reactie veroordeelt Yesilgöz de aanvallen van Israël niet, terwijl haar partijgenoot en demissionair defensieminister Ruben Brekelmans daar wel naar neigt. ‘Wij betreuren dat Israël nu tot deze stap is overgegaan’, zei Brekelmans vanochtend bij de ministerraad.
Frank Rensen
Hezbollah zal zich niet op eigen initiatief bemoeien met het conflict tussen Israël en Iran. Dat meldt een functionaris van de door Iran gesteunde Libanese militante groepering aan persbureau Reuters.
‘Hezbollah zal de aanvallen van Israël niet zelfstandig vergelden’, aldus de functionaris. Wel uitte Hezbollah in een verklaring solidariteit met Iran, waarbij de groepering de aanvallen van Israël veroordeelde.
Israël en Hezbollah waren vorig jaar verwikkeld in een eigen conflict. In november tekenden de twee partijen een staakt-het-vuren. Toch is Israël luchtaanvallen blijven uitvoeren in het zuiden van Libanon. Gisteren meldden de Libanese autoriteiten dat er één persoon was gedood tijdens zo'n aanval.
Frank Rensen
De Amerikaanse president Donald Trump blijft Iran oproepen om een deal te sluiten over het kernprogramma. ‘Iran moet een deal ondertekenen, voordat er niets meer over is [van het land]’, schrijft Trump op zijn socialemediakanaal Truth Social.
Trump voert de druk op Iran aanzienlijk op door steun te betuigen aan Israël. ‘De Verenigde Staten maken het dodelijkste militaire materieel ter wereld en Israël heeft er een hoop van’, aldus Trump. ‘En er komt nog veel meer aan.’
Trump gaf de Iraniërs naar eigen zeggen ‘kans op kans’ om een deal te ondertekenen. De Iraniërs onderhandelden ‘dapper’, maar ‘ze wisten niet wat hen te wachten stond. Nu zijn ze allemaal DOOD’.
Frank Rensen
Israël heeft zijn grootschalige luchtaanval op verschillende militaire doelen in Iran operatie ‘Rijzende Leeuw’ genoemd. Daarmee verwijst het land naar een Bijbeltekst waarin de leeuw symbool staat voor de ontwikkeling van de joodse natie.
Donderdag stopte premier Benjamin Netanyahu een papiertje in een gleuf van de Klaagmuur van Jeruzalem met de tekst: ‘Het volk zal opstaan als een leeuw’, aldus de Israëlische regering.
De tekst komt voor in het Oude Testament. Verder is de leeuw een oud joods symbool van moed dat wordt gebruikt om kracht en rechtvaardigheid uit te stralen. De leeuw staat op het embleem van de stad Jeruzalem.
Hoewel Israël er zelf niet naar verwijst, houdt de naam mogelijk verband met de oude vlag van Iran, van voor de Iraanse Revolutie van 1979. Op die vlag staat een leeuw afgebeeld die een zwaard vasthoudt, met daarachter een zon. Onder het regime van de sjah waren Israël en Iran bondgenoten. Nu zijn het aartsvijanden.
Yassin Boutayeb
Iran beschouwt de Israëlische aanvallen van vanochtend als een oorlogsverklaring. Dat schrijft de Iraanse buitenlandminister Abbas Araghchi in een brief aan de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Hij roept het hoogste VN-orgaan voor vrede en veiligheid op in te grijpen.
De Iraanse president Masoud Pezeshkian geeft binnenkort een toespraak aan het Iraanse volk, schrijft hij op X. Hij noemt de Israëlische operatie van vanochtend een ‘criminele actie’ en schrijft de regering bijeen te hebben geroepen voor speciaal overleg. Hij sluit zijn bericht af met de boodschap dat Israël ‘spijt zal krijgen’ van de grootschalige luchtaanval van vanochtend.
Jasper Daams
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft Friedrich Merz voorafgaand aan de aanval op Iran telefonisch op de hoogte gesteld. Dat zegt de Duitse bondskanselier in een verklaring, na eerdere berichtgeving van het tijdschrift Der Spiegel.
Merz toonde zich vorige maand nog zeldzaam kritisch over het optreden van het Israëlische leger. Nu schaart hij zich na de Israëlische aanval op Iran achter de Duitse bondgenoot. Israël heeft ‘het recht om zichzelf te verdedigen’, aldus Merz. ‘De Duitse regering heeft jarenlang herhaaldelijk zijn zorgen geuit over het geavanceerde kernwapenprogramma van Iran.’
De Duitse bondskanselier heeft beide partijen opgeroepen om ‘elke nieuwe escalatie’ te voorkomen. Ook heeft hij het Duitse veiligheidskabinet bijeen geroepen en zegt hij in nauw contact te staan met bondgenoten als Frankrijk, de VS en het VK.
Jasper Daams
De Israëlische luchtvaartmaatschappijen El Al, Israir en Arkia halen hun vliegtuigen weg uit Israël. Enkele uren na de Israëlische aanval op Iran melden de vliegmaatschappijen dat de toestellen zonder passagiers zijn vertrokken. Waarheen is niet direct duidelijk.
De internationale luchthaven Ben-Gurion is tot nader order gesloten. Vluchtgegevens van Flightradar 24 tonen aan dat meerdere vliegtuigen vanochtend zijn vertrokken vanaf het vliegveld in Tel Aviv, waaronder het Israëlische regeringstoestel ‘Vleugels van Zion’. Het is niet bekend waar het toestel naartoe gaat; op moment van schrijven bevindt het zich boven Griekse wateren.
Op de kaart van Flightradar 24 is te zien hoe het luchtruim boven Iran, Irak, Syrië en Jordanië leeg is. Gegevens van die website tonen aan dat vlak voor de aanval tientallen commerciële toestellen boven die landen vlogen. Na de Israëlische aanval leidden verschillende vliegmaatschappijen de vluchten om.
Jasper Daams
Israël noemt de bombardementen van vannacht op aartsvijand Iran een ‘preventieve aanval’. Iran zou bijna in staat zijn kernwapens te maken. Dat is de grootste nachtmerrie van Israël, al heeft het land ook andere redenen om aan te vallen.
Lees hier het volledige artikel.
Rafael Grossi, directeur-generaal van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), zegt klaar te zijn om naar Iran te reizen om de situatie in kaart te brengen rondom een belangrijke atoominstallatie in Natanz. De installatie voor uraniumverrijking werd vandaag getroffen door de Israëlische luchtaanval.
Volgens Grossi is er geen sprake van verhoogde stralingsniveaus in Natanz. De Argentijn specificeerde niet welk deel van de installatie werd getroffen, of hoe groot de schade op de locatie is. De installatie bestaat uit een grote ondergrondse uraniumverrijkingsfabriek en een kleinere fabriek waar proeven worden uitgevoerd. Grossi zei dat twee andere belangrijke verrijkingsinstallaties, in Esfahan en Fordow, niet zijn geraakt.
De topman van de atoomwaakhond van de VN riep Israël en Iran op tot de-escalatie. ‘Ik herhaal dat elke militaire actie die de veiligheid en beveiliging van nucleaire faciliteiten in gevaar brengt ernstige gevolgen kan hebben voor de bevolking van Iran, de regio en daarbuiten.’
Jasper Daams
Bij de Israëlische aanval op Iran is in ieder geval de 65-jarige majoor-generaal Hossein Salami gedood. Een harde klap voor de Iraanse strijdkrachten: als leider van de Revolutionaire Garde was Salami een van de machtigste mannen van Iran.
Lees hier het volledige profiel van de gedode leider van de Iraanse Revolutionaire Garde.
Ook demissionair premier Schoof heeft zich op X uitgesproken over de situatie in het Midden-Oosten. Hij spreekt van ‘alarmerende aanvallen’ en roept Israël en Iran op om ‘de rust te bewaren en zich te onthouden van verdere aanvallen en vergeldingen.’ De-escalatie is volgens hem ‘noodzakelijk’.
Twitter bericht wordt geladen...
Ook demissionair minister Brekelmans (Buitenlandse Zaken) heeft zijn zorgen geuit. ‘We betreuren dat Israël tot deze stap is overgegaan’, zei hij voorafgaand aan de ministerraad. ‘We vinden het van belang dat het nu niet verder escaleert.’
Brekelmans voegde toe ook bezorgd te zijn over Irans nucleaire programma. ‘Maar de intentie en de inzet is om dat via de diplomatieke weg op te lossen.’ Israël zegt de aanval te hebben uitgevoerd om te voorkomen dat Iran een kernwapen kan produceren.
Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft vooralsnog geen consulaire hulpverzoeken ontvangen van mensen in Iran. Dat zegt een woordvoerder van het ministerie tegen persbureau ANP. Wel hebben enkele mensen gebeld voor informatie, zowel van mensen in Iran zelf als van familieleden in Nederland. De vragen gingen volgens de woordvoerder met name over geschrapte vluchten.
Jasper Daams
Aan de Israëlische aanval op Iran ging een jarenlange voorbereiding vooraf. Dat zegt een Israëlische veiligheidsbron tegen The Times of Israel. Het Israëlische leger en de Mossad, de geheime dienst, zouden nauw hebben samengewerkt in aanloop naar Operatie Rijzende Leeuw, zoals de aanval wordt genoemd.
Israël heeft volgens de bron een dronebasis gebouwd in de buurt van Teheran. Vanaf daar konden de drones ‘s nachts worden geactiveerd, waarna ze Iraanse raketlanceerinstallaties aanvielen.
Daarnaast zou Israël voertuigen met wapensystemen Iran hebben binnengesmokkeld. Daarmee kon de Iraanse luchtverdediging worden uitgeschakeld, waarna de Israëlische gevechtsvliegtuigen, zo’n tweehonderd stuks, vrij spel hadden. Ook zou de Mossad enkele commando’s het land in hebben gesmokkeld, die vanuit Centraal-Iran precisieraketten konden inzetten.
Jasper Daams
De internationale reacties op de Israëlische aanval stromen binnen. President Donald Trump schaarde zich na de aanval achter Israël. Hij stelde dat de VS bereid zijn om ‘zichzelf en Israël te verdedigen als Iran terugslaat’. Enkele uren voor de aanval sprak hij nog de wens uit om komende zondag de gesprekken met Iran over zijn nucleaire programma voort te zetten.
Landen uit het Midden-Oosten hebben hun zorgen geuit over de aanval. Zij waarschuwen voor de stabiliteit in de regio. Saoedi-Arabië sprak van een ‘flagrante schending’ van internationaal recht en roept de internationale gemeenschap op om in te grijpen. Qatar, dat optreedt als bemiddelaar in de onderhandelingen tussen Israël en Hamas, heeft de aanval eveneens veroordeeld. Deze zit een diplomatieke oplossing in de weg, aldus de Golfstaat.
Veel buitenlandse leiders roepen op tot terughoudendheid en de-escalatie. Zo ook secretaris-generaal António Guterres van de Verenigde Naties. Hij zegt ‘bijzonder bezorgd’ te zijn over de Israëlische aanvallen en dringt bij Israël en Iran aan op ‘de grootst mogelijke terughoudendheid’. Navo-baas Mark Rutte roept lidstaten op om gezamenlijk te werken aan de-escalatie.
De Britse premier Keir Starmer kwam met een boodschap van soortgelijke strekking. ‘Stabiliteit in het Midden-Oosten moet de prioriteit zijn. Het is nu tijd voor terughoudendheid, kalmte en een terugkeer naar diplomatie.’
Jasper Daams
De Israëlische aanval op Iran was ‘zeer succesvol’, aldus de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in een videoboodschap. Daarin is hij te zien met de Israëlische defensieminister Israel Katz en de extreemrechtse ministers Bezalel Smotrich en Itamar Ben-Gvir.
‘We hebben het hoge gezag getroffen’, begint de Israëlische premier zijn opsomming. ‘We hebben hooggeplaatste wetenschappers getroffen die de ontwikkeling van kernwapens bevorderen, evenals nucleaire installaties.’
Het is onduidelijk wat de schade aan Iraanse doelen precies is.
Jasper Daams
Irans regionale bondgenoten hebben Israël en de VS gewaarschuwd dat de aanval op Iran niet zonder gevolgen zal blijven. De Jemenitische Houthi’s en Hamas voorzien verdere escalatie in het Midden-Oosten.
‘Het stichten van branden in de regio zal enkel de vingers bezeren van degenen die ze aansteken’, zeggen de Houthi’s. Volgens hen zijn ook de VS schuldig aan de Israëlische aanval van Iran. De beweging bereikte onlangs een akkoord met Washington en beloofde de aanvallen op Amerikaanse schepen rondom de Rode Zee te staken.
Ook Hamas veroordeelt de aanval op zijn bondgenoot. De beweging spreekt van een ‘gevaarlijke escalatie’ die de regio verder kan destabiliseren. Hamas beschuldigt Netanyahu en zijn regering ervan het Midden-Oosten ‘mee te sleuren in een open confrontatie’, valt te lezen in een verklaring.
Iran is de belangrijkste bondgenoot van de Houthi’s en Hamas. Het regime in Teheran steunt de bewegingen financieel, logistiek en militair. Op die manier voert het al jarenlang een oorlog op afstand tegen Israël.
Jasper Daams
De energiemarkt reageert direct op de Israëlische luchtaanvallen op Iran. De olieprijzen schieten omhoog. Een vat olie kost inmiddels 75 dollar, gisteren lag de prijs op de wereldmarkt nog onder de 70 dollar. Kort na de aanvallen stegen de prijzen even met 13 procent. Dat is de grootste stijging sinds maart 2022, na de Russische invasie van Oekraïne.
Meer onrust in het Midden-Oosten kan de olieproductie negatief beïnvloeden, vrezen beleggers. Een derde van alle olie wordt in het Midden-Oosten geproduceerd.
Iran is na Saoedi-Arabië en Irak de grootste olieproducent in de regio. Door internationale sancties kopen veel landen geen olie uit Iran, het merendeel van de export gaat naar China.
De beurskoersen dalen na de aanval. Beurzen in Europa en de Verenigde Staten moeten nog aan hun handelsdag beginnen, maar in Azië is de daling al ingezet. Zo verloor de Nikkei 225 Index in Japan 1,2 procent aan waarde. En zoals vrijwel altijd in onrustige tijden is goud weer meer waard geworden.
Serena Frijters
De Israëlische luchtmacht is in omliggende landen begonnen met het onderscheppen van de Iraanse drones die onderweg zijn naar Israël. Dat schrijven Israëlische nieuwszenders. Na de Israëlische luchtaanvallen vuurde Iran als vergelding honderd drones af.
Volgens Channel 12 zijn de eerste drones neergehaald in het luchtruim van Saoedi-Arabië. Omroep KAN bericht dat de onderschepping van de onbemande vliegtuigen is begonnen boven Syrië en Jordanië.
Jasper Daams
KLM schrapt vandaag de enige vlucht die van Schiphol naar Tel Aviv zou gaan. Als gevolg van de luchtaanval op Iran is het Israëlische luchtruim gesloten. Ook Iran, Irak en Jordanië hebben het luchtruim gesloten, maar dit heeft volgens KLM geen gevolgen voor vliegroutes naar andere bestemmingen.
Ook de Israëlische luchtvaartmaatschappij El Al heeft al haar vluchten van en naar Israël voorlopig opgeschort, waaronder een vlucht die vrijdagochtend zou vertrekken vanaf Schiphol.
Ten tijde van de Israëlische aanval op Iran vlogen enkele commerciële toestellen door het Iraanse luchtruim. Air India zegt verschillende vluchten te hebben omgeleid of teruggestuurd naar het vertrekpunt, waaronder vluchten vanuit New York, Vancouver, Chicago en Londen.
Jasper Daams
Israël noemt het Iraanse nucleaire programma als reden voor de grootschalige aanval. Het wil voorkomen dat Iran in de toekomst beschikt over een kernwapen. Een overzicht van de Iraanse nucleaire installaties:
Bij de Israëlische aanval op Iran zijn zes nucleaire wetenschappers gedood. Dat meldt de Iraanse staatstelevisie, die ook melding maakt van vijftig gewonden. Israël voert het Iraanse nucleaire programma aan als reden voor de grootschalige aanval. De aanval, genaamd operatie Rijzende Leeuw, gaat volgens een Israëlische legerwoordvoerder nog altijd door.
Het Israëlische leger meldt op Telegram dat bij de aanval, waarbij tweehonderd gevechtsvliegtuigen zijn ingezet, drie van Irans hoogstgeplaatste legerfunctionarissen zijn gedood. Het zou gaan om de stafchef van het Iraanse leger en een commandant van de Revolutionaire Garde.
Jasper Daams
Iran heeft zo'n honderd drones afgestuurd op Israël als vergelding voor de aanval van vannacht. Dat heeft het Israëlische leger bekendgemaakt. Onduidelijk is nog welke doelen die hebben.
Een woordvoerder van het Israëlische leger zei tegen het Franse persbureau AFP dat de luchtafweer de Iraanse drones probeert te onderscheppen.
Jasper Daams
Irak en Jordanië, buurlanden van respectievelijk Iran en Israël, hebben het luchtruim tijdelijk gesloten na de Israëlische aanval op Iran en de toegenomen spanningen in de regio. Alle vluchten van en naar beide landen worden geannuleerd.
Het Iraakse ministerie van Transport gaf geen commentaar op berichten dat Israël het Iraakse luchtruim zou hebben gebruikt voor de aanval. Een ooggetuige zegt tegen persbureau DPA dat hij zag hoe het Iraakse luchtruim werd gebruikt als ‘corridor voor Israëlische raketten en drones richting Iran’.
De VS hebben Amerikaanse burgers dinsdag gewaarschuwd om Irak te mijden, zonder daarvoor een reden op te geven. Woensdag werd de Amerikaanse ambassade in de hoofdstad Bagdad geëvacueerd vanwege ‘verhoogde veiligheidsrisico’s’. Trump waarschuwde gisteren voor een ‘enorm conflict’ in het Midden-Oosten.
Jasper Daams
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant