Het demissionaire kabinet is akkoord met een nieuwe norm voor defensie-uitgaven van 5 procent van het bruto binnenlands product, maar laat besluiten over de financiering ervan over aan een volgend kabinet.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Na de ministerraad vrijdagmiddag zei demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans te verwachten dat andere landen ook akkoord zullen gaan met de nieuwe uitgavennorm. Die is in lijn met de wensen van de Amerikaanse president Donald Trump maar (deels) ook gebaseerd op een Navo-analyse van de militaire capaciteiten die nodig zijn voor de collectieve verdediging en afschrikking.
Het gat tussen de door de regering-Trump geëiste 5 procent en de Navo-analyse is gedicht door een voorstel van Navo-chef Mark Rutte: die wil een scheiding aanbrengen tussen 3,5 procent van het bbp die naar defensie-capaciteiten gaat, en 1,5 procent van het bbp die moet gaan naar ‘defensiegerelateerde’ uitgaven, zoals infrastructuur en mobiliteit.
Over de precieze definiëring van die laatste categorie wordt nog onderhandeld in Brussel.
De verwachting is dat alle landen zullen instemmen met dit doel, zei Brekelmans ook na de ministerraad, maar hij erkende dat er nog meningsverschillen bestaan over de termijn waarbinnen landen op dat uitgavenniveau moeten zitten. Sommige landen willen sneller de norm halen, anderen willen juist meer tijd om hun defensie-uitgaven op te krikken.
Zeker is dat de terugkeer van de Navo naar collectieve verdediging en afschrikking, die vraagt om veel meer parate eenheden, meer middelen en dus ook investeringen, veel bondgenoten voor grote financiële uitdagingen plaatst.
Voor Nederland gaat het op termijn om structureel hogere uitgaven van 16 tot 19 miljard euro per jaar, becijferde Brekelmans op basis van de Navo-vraag aan Nederland.
Wat het demissionaire kabinet betreft, wordt deze hete aardappel doorgeschoven naar een nieuw kabinet. De financiering wordt ‘een van de grote opgaven in de komende kabinetsformatie’, zegt Brekelmans.
Ondertussen hoopt het demissionaire kabinet wél dat er komende week een Kamermeerderheid wordt gevonden die zich in beginsel achter die 5 procent schaart. Dat is ongewis, omdat op steun van de PVV niet langer gerekend hoeft te worden.
Daarmee heeft de grootste oppositiepartij, GroenLinks-PvdA, de sleutel in handen voor het antwoord op de vraag of het gastland van de Navo-top zelf van plan is zich aan de nieuwe norm te houden.
De afgelopen weken is duidelijk geworden dat er grote meningsverschillen bestaan tussen links en rechts over de vraag wie moet opdraaien voor de hogere defensie-uitgaven, al lijkt iedereen bereid het probleem tenminste deels op te lossen via de verhoging van de staatsschuld.
GroenLinks-PvdA vindt dat de defensie-investeringen op geen enkele manier ten koste mogen gaan van sociale uitgaven en pleit naast een nieuwe Navonorm ook voor een ‘nieuwe verzorgingsstaat’. Het wil door hogere belastingen voor rijke burgers en grote bedrijven de rest van het geld vinden.
Andere partijen, zoals het CDA, menen dat – gezien de omvang van de investeringen – niet te ontkomen valt aan pijnlijke keuzes.
CDA-leider Henri Bontenbal sprak in dit verband donderdag, bij een debat over de staat van de Europese Unie, over ‘een subtiele vorm van populisme’ waar GroenLinks-PvdA zich schuldig aan zou maken door ‘allemaal dingen (te) beloven en grenzen (te) trekken die we niet kunnen waarmaken. (...) Zouden we er niet eerlijker over moeten zijn dat het pijn gaat doen als we 15 tot 20 miljard gaan investeren in defensie?’
Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) erkende dat het ‘erg moeilijk’ zou worden, maar dat zijn partij simpelweg ‘andere keuzes’ maakt over hoe het geld gevonden moet worden dan rechtse partijen. Hij zei echter ook: ‘Wel is helder dat dit kabinet met een meerderheid naar de Navo-top moet kunnen. Anders staan ze in hun hemd.’
De verhoging van de defensie-uitgaven zal overigens in jaarlijkse stappen gaan, wat het voor een nieuwe coalitie makkelijker zal maken de eerste hobbels op weg naar 5 procent te nemen.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant