PvdA en GroenLinks heffen zichzelf binnenkort op en gaan samen verder als één linkse partij. Met overweldigende meerderheden stemden de leden van beide partijen in met de fusie, die na de komende verkiezingen wordt beklonken.
De foto’s aan de muren van café Dudok herinneren aan de roerige geschiedenis van links: een juichende Femke Halsema die in het Haagse etablissement met andere GroenLinksers in 2010 de een-na-beste verkiezingsuitslag ooit viert. Aan een andere wand Wouter Bos (PvdA) naast Jan Peter Balkenende (CDA) die samen regeerden en met knallende ruzie uit elkaar gingen. Halsema en Bos spraken er destijds al kortstondig over: linkse samenwerking. Nooit kwam het ervan.
Tot donderdag. Met die foto’s van Bos en Halsema aan de muur maakten partijvoorzitters Esther-Mirjam Sent (PvdA) en Katinka Eikelenboom (GroenLinks) in een volle zaal de uitslag bekend van het fusiereferendum. Met overweldigende meerderheden stemden de achterbannen van PvdA en GroenLinks voor het historische besluit de krachten te bundelen en op te gaan in een nieuwe linkse partij. Bij de PvdA stemde 88 procent voor de fusie, bij GroenLinks zelfs 89 procent.
‘Dat het een positief resultaat zou zijn, daar had ik wel op gerekend’, zegt de politiek leider van GroenLinks-PvdA Frans Timmermans na de bekendmaking. ‘Maar dit was wel een héél mooie uitslag.’ Voorzitter Sent is verheugd over de grote deelname en het duidelijke signaal van de leden. ‘Het is een heel fijne steun in de rug.’
De afgelopen jaren begeleidde Sent samen met GroenLinks-voorzitter Katinka Eikelenboom het fusietraject, dat was begonnen als een poging af te tasten of het PvdA en GroenLinks zou lukken om samen op te trekken. Eikelenboom: ‘Dit is wat wij de afgelopen tijd keer op keer van onze leden horen. Dit klopt voor mensen.’
Al jaren filosoferen progressieve partijen over samenwerking. In een politiek landschap dat sinds de Tweede Wereldoorlog wordt gedomineerd door rechtse partijen, heeft links immers slechts drie keer een premier kunnen leveren.
En die drie keer kwam de minister-president uit de PvdA: Willem Drees (1948–1958), Joop den Uyl (1973-1977) en Wim Kok (1994-2002). Wel regeerde de PvdA regeerde vaker mee, meestal omdat de partij net niet groter werd dan de winnaar. De linkse stem bleek te vaak verdeeld, over partijen als PvdA, SP, GroenLinks en D66.
Herhaaldelijk werden pogingen ondernomen om stembusakkoorden te smeden. Keerpunt ’72 met PvdA, D66 en PPR (een voorloper van fusiepartij GroenLinks) werd een succes en leidde tot het kabinet-Den Uyl. Daarna zocht Femke Halsema (GroenLinks) Wouter Bos (PvdA) en Jan Marijnissen (SP) op, onderzochten Job Cohen (PvdA) en Jolande Sap (GroenLinks) een fusie in de Eerste Kamer, en lukte het Diederik Samsom (PvdA) en Bram van Ojik (GroenLinks) bijna om de Tweede Kamerfracties te laten fuseren. Telkens strandden de pogingen tot een Linkse Lente te komen.
‘Alle sterren stonden dit keer goed: PvdA en GroenLinks waren in 2021 even groot, zaten allebei in de oppositie en de ledenaantallen zijn ook bijna gelijk’, zegt Sent. ‘Dat maakte dat je dit proces gelijkwaardig in kon gaan. Er was geen sprake van een vijandige overname.’ Eikelenboom: ‘Politiek gaat over momentum en timing. Het gaat erom op het goede moment de tijdgeest in te schatten en dan stappen te zetten.’
Na de dramatisch verlopen verkiezingen van 2021, toen GroenLinks en PvdA zwaar verloren, trokken de twee partijen steeds verder naar elkaar toe. In 2023 fuseerden de Eerste Kamerfracties en bij de afgelopen Kamerverkiezingen in datzelfde jaar hadden GroenLinks en PvdA één lijst, één lijsttrekker en één gezamenlijk verkiezingsprogramma.
De linkse samenwerking is beide achterbannen goed bevallen. Het vooruitzicht van een nieuwe linkse volkspartij, die met gebundelde krachten kan meedingen naar de macht, heeft de leden doen besluiten om de partijen nu ook formeel te laten samengaan.
Zover is het nu nog niet. In het voorjaar van 2026 komt er oprichtingscongres, waar een nieuwe naam zal worden gekozen. Dan zullen tevens enkele organisatorische kwesties worden opgelost. De twee partijen hebben verschillende statuten en procedures, bijvoorbeeld voor congresmoties. Zulke zaken moeten worden rechtgetrokken. Ook worden op dat congres de ideologische geboortepapieren van de nieuwe partij getekend. Hoewel GroenLinks en PvdA inhoudelijk dicht bij elkaar zitten, zal er nauwlettend naar de grondbeginselen worden gekeken. En ten slotte moet ook de partijleider worden gekozen.
De stappen die eerder leidden naar de fractiefusies in de Eerste en Tweede Kamer en naar het samen optrekken bij de verkiezingen van 2023 kwamen vanuit de leden, aangevoerd door actiegroep Roodgroen. Bij de aankomende verkiezingen zal voor dezelfde constructie worden gekozen. Pas als de fusie formeel een feit is, zullen PvdA en GroenLinks zichzelf opheffen.
De inzet van de Roodgroen en de jongere generaties in de partijen is cruciaal gebleken, zegt Frans Timmermans: ‘De nieuwe generatie is ongelooflijk idealistisch, zonder ideologisch te zijn.’ Anders dan sommigen in de oude garde hebben de jongeren geen behoefte aan ideologische stempels als sociaaldemocratie. ‘Zij willen dat politiek dingen regelt: get shit done.’
PvdA-voorzitter Sent ziet de toekomst van de fusiepartij rooskleurig in. ‘De partij is een middel, niet het doel. Het doel is een socialer Nederland. Als we beter gepositioneerd zijn door de krachten te bundelen, dan is dat een geweldig project.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant