Binnen de Israëlische regering lopen de spanningen over dienstplicht voor ultraorthodoxe studenten hoog op. Ultraorthodoxe partijen dreigen uit de coalitie te stappen en zo nieuwe verkiezingen te forceren. Woensdag stemt de Knesset over zijn eigen ontbinding.
Opnieuw staat premier Benjamin Netanyahu onder grote druk om zijn coalitie bijeen te houden. Maandag kwam de Shas-partij met een ultimatum: als er woensdag geen acceptabele compromis ligt over de dienstplicht, stemmen Shas-parlementariërs voor een motie om de Knesset, het Israëlische parlement, en de regering te ontbinden. Daarmee dreigt de motie een ruime meerderheid te halen.
Bijna een jaar geleden schrapte het Israëlische Hooggerechtshof de uitzondering van de dienstplicht die gold voor ultraorthodoxe studenten van religieuze scholen. De vrijstelling voor de zogeheten haredim, zoals de ultraorthodoxen in het Hebreeuws genoemd worden, was al langer een onderwerp van discussie, maar kwam door de oorlog in Gaza in de schijnwerpers te staan. Een meerderheid van de Israëlische bevolking wil dat de haredim ook hun bijdrage leveren aan het overbelaste leger.
De uitspraak bracht premier Netanyahu in een moeilijke positie. Zijn coalitie is afhankelijk van twee ultraorthodoxe partijen, Verenigd Torah Jodendom en Shas, voor wie het schrappen van de uitzondering onbespreekbaar is. Daarom beloofde Netanyahu een nieuwe dienstplichtwet door het parlement te loodsen, waarin de haredim in elk geval deels uitgezonderd zouden blijven.
Maar die nieuwe wet is er nog steeds niet, tot grote woede van de partijleiders van Shas en Verenigd Torah Jodendom. Zij beschuldigen Likoed, de partij van Netanyahu, ervan de onderhandelingen bewust te hebben uitgesteld en gefrustreerd. ‘De haredim voelen zich vandaag de dag vervolgd, en degenen die hen vervolgen zijn Likoed en Edelstein’, zei Shas-woordvoerder Asher Medina maandag in een interview met de Israëlische publieke omroep.
Yuli Edelstein is Likoed-parlementslid en voorzitter van de Commissie Buitenlandse Zaken en Defensie van de Knesset. Hij blokkeert al lange tijd een door de overheid gesteund wetsvoorstel waarin de haredim grotendeels van dienstplicht worden uitgesloten, precies zoals de ultraorthodoxe partijen willen.
Edelstein staat recht tegenover de haredim-partijen. Hij wil het percentage haredim dat jaarlijks wordt opgeroepen verhogen en zware financiële straffen opleggen aan dienstweigeraars. In het afgelopen jaar hebben volgens The Jerusalem Post zo’n 24 duizend haredim een oproep tot dienstplicht ontvangen, waarvan de grote meerderheid is genegeerd.
Vorige week leek voor Shas en Verenigd Torah Jodendom de grens te zijn bereikt. De twee streng-religieuze partijen, samen goed voor 18 zetels, dreigden uit de coalitie te stappen. Daarop grepen oppositiepartijen hun kans en dienden maar liefst zes verschillende moties in om de Knesset te ontbinden. In de meeste landen kan het parlement zichzelf niet ontbinden, maar in Israël komt dit vaker voor.
Het is nog de vraag of het ditmaal zover zal komen. De ultraorthodoxe partijen hebben eigenlijk geen belang bij nieuwe verkiezingen, omdat ze dan hun sleutelpositie kunnen verliezen. Het dreigement lijkt vooral een manier om een doorbraak te forceren. Volgens Shas-woordvoerder Medina is Netanyahu zich de afgelopen dagen persoonlijk met de onderhandelingen gaan bemoeien.
Ook als er woensdag nog geen compromis ligt, heeft Netanyahu nog voldoende tijd om zijn coalitie te redden. Net zoals iedere andere wet moet de ontbinding nog drie keer ter stemming komen in de Knesset. Volgens Israëlische media kan Netanyahus Likoed-partij dat proces rekken tot het zomerreces, dat eind juli begint.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant