Reizigers hebben vandaag last van de landelijke staking door NS-personeel. NU.nl-lezers vragen zich af: kan het personeel niet gewoon een dag stoppen met kaartjes controleren? Dan is vooral de NS de dupe en niet de reiziger, is het idee.
Volgens sommige lezers is het simpel: als NS-personeel nou gewoon een dag lang de poortjes op de stations laat openstaan, kunnen mensen zonder problemen met de trein reizen. Dan wordt de NS geraakt door gemiste inkomsten, maar blijven reizigers dus gespaard. Of controleer een dag lang geen kaartjes, opperen lezers.
Maar mogen medewerkers dat zomaar doen? Dat ligt juridisch wat ingewikkeld.
Een werkgever mag bijvoorbeeld geen disproportionele economische schade aan een staking overhouden. Zo moet Schiphol bereikbaar blijven tijdens de ov-staking, oordeelde de rechter vorig jaar. Tussen het vliegveld en Amsterdam Centraal rijden daarom nog enkele NS-treinen.
Een dag geen kaartjes controleren mag ook niet zomaar, zegt een woordvoerder van FNV tegen NU.nl. De kosten van zo'n actie zijn te groot zijn in verhouding met de reden om te staken. "In het verleden is het NS-personeel nadrukkelijk door de NS en de rechter gewaarschuwd dat dat juridisch gezien niet mag", legt hij uit. Mensen gratis laten reizen vindt hij "kort gezegd een hartstikke goed idee, maar het mag simpelweg niet van de rechter".
Evert Verhulp, hoogleraar Arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam, vindt dat wat kort door de bocht. Hij verwijst naar eerdere stakingen in bijvoorbeeld het busvervoer, waarbij chauffeurs ook stopten met het controleren van kaartjes. Het is dus wél mogelijk.
Maar op treinstations zou je dan de poortjes moeten openzetten. En NS-medewerkers kunnen dat niet zomaar doen: daarvoor hebben ze toestemming nodig van de NS-directie, zegt Verhulp. "Dat is een afweging die de NS zelf kan maken. Maar ik denk dat de stakingen dan ook wat minder effectief zullen zijn."
Pascal Besselink, advocaat Arbeidsrecht bij DAS, wijst erop dat de NS loon kan inhouden van werknemers die bijvoorbeeld stoppen met het controleren van kaartjes. "Maar het is lastig te controleren wie wel deelneemt aan deze meer publieksvriendelijke actie en wie niet", zegt hij. "Voor de NS is het dus lastig te bepalen wie geen of minder loon krijgt. En voor de vakbonden is het ook moeilijker te bepalen wie ze dan wel en wie niet uit de stakingskas het loon betalen."
Kortom: zo'n publieksvriendelijke staking wordt erg onoverzichtelijk. De landelijke NS-staking is voor zowel werkgevers als werknemers overzichtelijker en duidelijker.
NS-medewerkers zijn dus gebonden aan bepaalde beperkingen als het gaat om staken. Toch is er voor reizigers een manier om de hinder door stakingen enigszins te compenseren. Bij landelijke stakingen geldt namelijk de stakingsregeling. Als je door de staking die dag niet kunt reizen, kun je onder voorwaarden een vergoeding krijgen van de NS of een tegemoetkoming van 25 euro in de kosten voor vervangend vervoer.
En de vakbonden doen wat ze kunnen om de reiziger te ontlasten, benadrukt de FNV-woordvoerder. "Daarom kondigen we de stakingen ruim van tevoren aan." Dan hebben reizigers de mogelijkheid om alternatief vervoer te regelen, zoals een busreis of het huren van een auto. Of toch thuiswerken, als dat mogelijk is.
Source: Nu.nl algemeen