Meters onder zeeniveau moet in de laagste polder van Nederland een heel nieuw dorp verrijzen. Experts zijn kritisch en in diezelfde polder zakt de grond nu zo erg dat weilanden onder water komen te staan. Boeren dreigen te moeten vertrekken.
Het is een beeld dat het Groene Hart typeert. In de polder tussen het Zuid-Hollandse Gouda en Nieuwerkerk aan den IJssel grazen koeien en lopen schapen. Nu nog wel, maar de vraag is hoelang dat nog kan.
Met 6 meter onder zeeniveau is de Zuidplaspolder de laagste polder van Nederland. De veenondergrond zakt elk jaar een klein beetje, steeds een beetje dichter bij het grondwater. In dezelfde polder moet de komende jaren een heel nieuw dorp verrijzen. Over een jaar of vijf moeten er achtduizend woningen staan. Al is er nog een hoop onduidelijk over het dorp dat Cortelande moet gaan heten.
Lange tijd verlaagde het hoogheemraadschap (waterschap) Schieland en Krimpenerwaard telkens het waterpeil in de polder, maar in 2022 besloot het dat niet meer te doen. De bodem werd te instabiel en het waterpeil nog verder verlagen was volgens het waterschap "niet langer maatschappelijk verantwoord".
Het gevolg is dat het voor de boeren in het gebied steeds lastiger wordt om hun vak uit te oefenen. Volgens het waterschap gaan ze "vroeg of laat te maken krijgen met vernatting van hun percelen". Een noodgedwongen vertrek dreigt.
De provincie Zuid-Holland heeft bijna 12 miljoen euro uitgetrokken voor de inrichting van het zogeheten restveengebied van 300 hectare. De provincie denkt aan het creëren van natuur en enkele natuurboerderijen. Het is onduidelijk wat dat betekent voor de boeren die daar nu hun bedrijf hebben.
"Heel raar en heel onzeker", noemt John Olieman uit Nieuwerkerk aan den IJssel het. Hij heeft 120 schapen in de polder lopen. Hij is niet de enige die het zo voelt. Meerdere boeren hebben de laatste tijd hun ongenoegen geuit. "Er is tegen ons gezegd dat er wat gaat veranderen. Maar concreet is er niks."
Olieman probeert er maar het beste van te maken en zich in zijn dagelijkse leven niet al te door de onzekerheid te laten beïnvloeden. De provincie zegt in gesprek te zijn met de boeren, maar een woordvoerder kan niet zeggen of de boeren kunnen blijven.
Het "voelt best krom" dat er een stukje verderop in dezelfde polder een heel nieuw dorp moet komen, zegt Olieman. Het dorp Cortelande wordt op de iets hoger liggende delen van de polder gebouwd, maar nog altijd 4 tot 5 meter onder zeeniveau. Althans, áls het dorp er komt, want dat is nog geen uitgemaakte zaak.
Het waterschap en de gemeente Zuidplas liggen met elkaar overhoop. De Raad van State moet zich zelfs over de kwestie buigen, nadat het waterschap daar bezwaar had gemaakt. Beide partijen vinden dat er rekening moet worden gehouden met klimaatverandering en de plek waar wordt gebouwd: meters onder zeeniveau.
Maar het waterschap vindt dat er meer moet gebeuren dan de gemeente Zuidplas. Het waterschap vindt dat water van heftige regenbuien onvoldoende kan worden afgevoerd en dat het bij een dijkdoorbraak niet overal veilig is. Eerder waren experts ook al kritisch op de plannen om te bouwen op het laagste punt van Nederland.
In de tussentijd moet voormalig deltacommissaris Wim Kuijken de partijen dichter bij elkaar brengen. Hij is door demissionair minister Mona Keijzer (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) als bemiddelaar op de kwestie gezet. Meer over deze slepende kwestie lees je in het verhaal hieronder.
Er rijzen steeds meer twijfels of de huizen van Cortelande ooit wel worden gebouwd. Het is al een duur project en door de vertraging en de hoge eisen van het waterschap kan het nog duurder worden.
Er is Zuidplas veel aan gelegen de bouw van het nieuwe dorp door te laten gaan. Het steekt Olieman dat er voor zijn gevoel nauwelijks naar boeren in dezelfde polder wordt omgekeken. "Als het om woningbouw gaat, kan het ineens wel. Daar wordt dan alles aan gedaan."
Source: Nu.nl algemeen