is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
Activisten eisen steeds vaker dat media hun taalgebruik aanpassen. Vorig weekend stonden honderd leden van Extinction Rebellion voor het kantoor van de NOS op het Mediapark in Hilversum.
In deze rubriek schrijft de hoofdredacteur wekelijks over de journalistieke werkwijze van de Volkskrant en de dilemma’s die de redactie daarbij tegenkomt, meestal naar aanleiding van een klacht of vraag van een lezer.
De protesten deden me denken aan de coronatijd toen bij ons ook meermaals tientallen demonstranten voor de deur stonden. Ze waren van mening dat de Volkskrant niet kritisch genoeg schreef over het coronabeleid van het kabinet. Ik was blij dat ze deze kritiek persoonlijk kwamen overbrengen, zodat ik met hen in gesprek kon.
Kritiek op de media is zeer welkom. We doen elke dag ons uiterste best recht te doen aan alle perspectieven, maar het is onvermijdelijk dat we soms iets over het hoofd zien of niet zwaar genoeg laten meewegen.
Ingewikkelder wordt het wanneer demonstranten eisen dat je hun taal, hun perspectief en hun waarheid helemaal overneemt. Zij lijken niet zo goed begrepen te hebben waarvoor onafhankelijke media op aarde zijn en welke rol die moeten vervullen in een democratische rechtsstaat.
Het verweer van de demonstranten is dat het objectieve perspectief dat een medium als de NOS probeert aan te houden, in werkelijkheid het perspectief van de macht is, dat de onderdrukten op deze aarde er daardoor per definitie bekaaid vanaf komen. Dit vertoont raakvlakken met het frame waarvan veel radicaal-rechtse populisten zich bedienen: de media horen tot het establishment en doen de machtelozen, het volk, per definitie tekort.
Daarbij wordt meestal niet verwezen naar reportages die het verkeerde perspectief hadden of nieuwsberichten waarin bepaalde elementen ontbraken, maar puur naar het taalgebruik. Ze pleiten niet voor taalgebruik dat recht doet aan verschillende perspectieven, maar voor de overname van hun taalgebruik.
Media moeten in de eerste plaats de actualiteiten zo nauwkeurig mogelijk beschrijven, en daarbij voortdurend de vraag stellen of ze niet iets over het hoofd zien of het toch niet geheel anders in elkaar steekt dan gedacht.
Sommigen, zoals onze columnist Asha ten Broeke, willen dat de journalistiek activistischer wordt. Met activistische journalistiek stel je wellicht je achterban tevreden, maar voor het deel van de kijkers – zoals bij de NOS – dat je activisme niet deelt, word je in één klap ongeloofwaardig.
Voor de journalistiek als geheel is het ook slecht als het idee ontstaat dat journalisten niet hun uiterste best doen om een eerste schets van de geschiedenis te maken, maar die geschiedenis naar hun hand willen zetten. Dat ondermijnt het vertrouwen in onafhankelijke media – ‘die verkondigen ook maar een mening’ – en dat is op den duur schadelijk voor de democratische rechtsstaat.
De beste verhalen van de week, getipt door Pieter Klok
Elke zondag praat hoofdredacteur Pieter Klok u in de nieuwsbrief Beste van de week bij over de afgelopen (nieuws)week. Welke verhalen, columns, podcasts en speciale producties mag u echt niet missen? Schrijf u hier in voor de nieuwsbrief.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Luister ook naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts zijn te vinden op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns