Drones zorgen voor een revolutie in de oorlog tussen Oekraïne en Rusland. De EU en NAVO willen dat andere Europese landen flink investeren in dat soort hightechoorlogsvoering. Niet alleen omdat het de toekomst heeft, maar ook omdat de traditionele Europese wapensector voorlopig tekortschiet.
In de strijd aan het front in Oost- en Zuid-Oekraïne hebben drones inmiddels de overhand. Volgens de Oekraïense legerleiding zijn ze nu verantwoordelijk voor ongeveer 70 procent van de doden en gewonden aan het front, aan beide kanten.
Drones vernietigen ook veruit het meeste militaire materieel, zoals andere voertuigen. Enkele onbemande vliegtuigjes van een paar honderd euro per stuk kunnen korte metten maken met een moderne tank, waarvan de productie meerdere jaren en tientallen miljoenen euro's heeft gekost. Daarnaast bieden ze ongekende mogelijkheden voor verkenning en observatie.
Europese landen willen hun militaire afhankelijkheid van de VS afbouwen en zo snel mogelijk oorlogsklaar worden. De lidstaten van de NAVO bewegen richting een akkoord over enorme investeringen in defensie en de Europese Commissie wil dat EU-lidstaten in 2030 in staat zijn om zichzelf te verdedigen.
Een van de grote hordes op weg naar dat doel is de staat van de Europese wapenindustrie. Die staat te boek als versnipperd en inefficiënt. Om binnen vijf jaar adequaat te kunnen reageren op bijvoorbeeld een Russische aanval, zal Europa moeten inzetten op innovaties zoals droneoorlogvoering.
"De conventionele Europese wapenindustrie kan de inhaalslag niet maken", zei de bevelhebber van de Nederlandse strijdkrachten, generaal Onno Eichelsheim, eerder deze week. "De Europese defensiechefs zijn daar eerlijk over tegen elkaar: het gaat niet op tijd lukken. We kunnen doen wat we willen, maar 2030 halen we niet."
Eichelsheim sprak op een conferentie over Europese herbewapening in Den Haag, georganiseerd door de Europese Commissie en de internationale denktank Clingendael. "We moeten zwaar investeren in cyber, drones, AI, kwantumcomputers en ruimtevaart. Dat zijn de belangrijkste capaciteiten voor de strijdkrachten van de toekomst, niet de conventionele capaciteiten die we nu hebben. Die moeten we snel veranderen, waarschijnlijk sneller dan veel mensen in hun hoofd hebben."
Om dat te bereiken moet volgens Eichelsheim Europese regelgeving worden versimpeld en de samenwerking tussen de verschillende Europese strijdkrachten verbeteren. Zaken zoals een eenduidig gezamenlijk inkoopbeleid kunnen bedrijven en investeerders de zekerheid bieden die nodig is om de Europese defensie-industrie te stimuleren.
"Als Europese defensiechefs roepen we al jaren dat we maar één tank, één vliegtuig en één schip nodig hebben. En eigenlijk gebruiken we die al niet meer, we moeten meer drones hebben. Wij zijn het erover eens, waarom kan ons systeem dat dan niet voor elkaar krijgen?"
Oekraïne stuurde vorig jaar meer drones de lucht in dan de meest gebruikte artilleriegranaten. In het luchtruim volgt de ene innovatie de andere snel op: drones met hagelgeweren jagen bijvoorbeeld op andere drones en een AI-gestuurd 'moederschip' kan honderden kilometers afleggen om twee lichtere aanvalsdrones dichter bij hun doelwit te brengen.
De prominente denktank Institute for the Study of War schreef onlangs dat Oekraïne en Rusland allebei proberen drones te ontwikkelen die dankzij AI geen menselijke bestuurder meer nodig hebben. Daardoor zouden ze veel sneller kunnen opereren en beter in staat zijn om tegenmaatregelen, zoals jammers, te ontwijken. Volgens de denktank kan het nog even duren voordat zulke slimme drones in significante aantallen worden ingezet, maar het staat buiten kijf dat de ontwikkelingen die kant op bewegen.
Op de conferentie in Den Haag zeiden meerdere vertegenwoordigers van de Europese drone-industrie tegen NU.nl dat ze blij zijn dat hun sector nu de populairste danspartner op het bal is. Maar als hindernissen op het gebied van regelgeving en aanbesteding niet worden weggenomen, kunnen ze die belofte niet waarmaken, waarschuwden ze.
Generaal Eichelsheim sloot zich aan bij de geest van die boodschap. "Nederland doet wat het kan, maar als dit niet op Europees niveau wordt geregeld, krijgen we gewoon niet snel genoeg de spullen die we nodig hebben."
Source: Nu.nl algemeen