Het creëren van morele verontwaardiging rond een gemarginaliseerde groep is slechts bedoeld om hun uitsluiting sociaal aanvaardbaar te maken, waarbij onder meer biologie als legitimatie wordt ingezet.
Politici als Donald Trump, Viktor Orbán en Geert Wilders beweren dat er ‘biologisch gezien’ slechts twee geslachten zijn: man en vrouw. Ook het Engelse Hooggerechtshof stelde onlangs dat trans vrouwen ‘geen echte vrouwen’ zijn. En recent nog ontsloeg Trump alle trans mensen in het Amerikaanse leger omdat zij daar volgens hem niet thuishoren vanwege hun ‘medische en mentale beperkingen’.
Dit is geen toeval: het is immers niet zo dat deze politici en rechters nou zoveel belangstelling hebben voor biologische wetenschappen. Hun statements zijn eerder een versimpelde interpretatie van biologie die ingezet wordt als politiek wapen. En deze strategie om mensen uit te sluiten aan de hand van ‘biologie’ is allesbehalve nieuw.
Over de auteurs
Claire Slingerland is documentairemaker. Marijke Naezer is genderwetenschapper, en als adviseur betrokken bij de documentaire Buiten de Gendergrenzen die Slingerland momenteel ontwikkelt.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De uitsluiting van trans mensen, vooral trans vrouwen, wordt voorgesteld als een kwestie van bescherming. Bescherming van cisgender vrouwen (vrouwen die zich identificeren met het geslacht dat hen bij geboorte werd toegewezen), van kinderen en van de maatschappelijke orde en veiligheid. De retoriek gaat ongeveer zo: als trans vrouwen worden erkend als vrouwen, dan zouden ze toegang krijgen tot vrouwendomeinen zoals toiletten, kleedkamers en sportwedstrijden. Volgens deze redenering vormt hun aanwezigheid daar een bedreiging.
Trans vrouwen worden zo geframed als potentiële daders van seksueel geweld, en als seksuele roofdieren die misbruik maken van sociale erkenning om schade aan te richten. Dit ‘beschermingsargument’, dat berust op empirisch aantoonbare misvattingen, is een moderne variant op een oud patroon: het creëren van morele verontwaardiging rond een gemarginaliseerde groep om hun uitsluiting sociaal aanvaardbaar te maken.
Voor de goede orde: trans mensen hebben twee tot zeven keer vaker met seksueel geweld te maken dan de algemene bevolking en zijn dus juist bovenmatig vaak slachtoffer. Plegers van seksueel geweld zijn vooral cisgender mannen.
Echte biologie leert ons bovendien dat de natuur niet zo simpel is als deze politici suggereren. Kijk bijvoorbeeld naar intersekse mensen, die zijn geboren met een lichaam dat niet past in de gangbare definities van ‘mannelijke’ of ‘vrouwelijke’ lichamen. Er bestaan legio variaties wat betreft verschijningsvormen en combinaties van chromosomen, hormonen, en interne en externe geslachtsorganen. Hoewel deze diversiteit lange tijd onzichtbaar is
gemaakt, is er steeds meer aandacht voor, vooral dankzij intersekse mensen, belangenorganisaties en wetenschappers die zich publiekelijk uitspreken.
Ook in de dierenwereld vinden we talloze voorbeelden van seksvariatie en geslachtsveranderingen. De natuur is geen strak keurslijf van twee onveranderlijke categorieën. Ze is een spectrum van diversiteit.
Bovendien zijn lichamelijke kenmerken niet een-op-een te koppelen aan genderidentiteit. Zo kan iemand met een lichaam dat als ‘mannelijk’ gekwalificeerd wordt, zich identificeren als vrouw of non-binair persoon. En iemand met een lichaam dat als ‘vrouwelijk’ gezien wordt, kan zich als man of non-binair persoon identificeren. Identiteit is niet het onvermijdelijke gevolg van bepaalde lichamelijke kenmerken, maar een ingewikkeld samenspel van biologie, psychologie en sociaal-culturele factoren.
Bij het bepalen van iemands gender wordt vaak voorrang gegeven aan het label dat iemand bij geboorte kreeg op basis van externe geslachtsdelen: piemel of vulva. De eigen identificatie van mensen wordt hieraan ondergeschikt gemaakt. Dat is denigrerend en dehumaniserend: waarom zou iemands geslachtsdeel bij geboorte belangrijker zijn dan iemands huidige, doorleefde identiteit?
Het gebruik van een versimpelde interpretatie van biologie om mensenrechten te beperken, heeft een lange en discriminerende geschiedenis. In de 19de eeuw legitimeerden wetenschappers slavernij met schedelmetingen en onjuiste genetische theorieën die zwarte mensen als inferieur bestempelden; theorieën die hebben bijgedragen aan hedendaags racisme. Vrouwen werden en worden uit bepaalde beroepen en functies geweerd, omdat ze ‘van nature’ te emotioneel en irrationeel zouden zijn. Joden werden in nazi-Duitsland biologisch gedehumaniseerd, voorgesteld als een bedreiging voor het ‘gezonde volkslichaam’, en vermoord onder het mom van ‘raciale hygiëne’.
We zien nu dat hetzelfde instrument wordt toegepast op transgender mensen. De geschiedenis leert dat samenlevingen die bepaalde groepen uitsluiten en dehumaniseren, vroeg of laat geconfronteerd worden met de desastreuze gevolgen. Daarom is het belangrijk om deze patronen te herkennen en ze krachtig te bestrijden.
Diversiteit is geen afwijking van de natuur. De natuur is een en al diversiteit. En ‘biologie’ is geen alles verklarende factor; het is slechts één element in de complexiteit en rijkdom van menselijk leven. Laten we deze rijkdom vieren, in plaats van hem proberen te vernietigen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant