In de VVD barst na de val van het kabinet het debat los over een mogelijke nieuwe coalitie met de PVV. Partijleider Dilan Yesilgöz, die zelf nog twijfelt, wordt van diverse kanten opgeroepen om Geert Wilders in de ban te doen.
Raoul du Pré is politiek commentator en chef van de politieke redactie.
De aan de VVD gelieerde liberale jongerenorganisatie JOVD was deze week de eerste die zich meldde met een pleidooi om de deur naar Wilders dicht te gooien. ‘Niet eens per se vanwege de standpunten’, legde voorzitter Mauk Bresser uit op BNR Nieuwsradio.
De jongeren zitten er vooral pragmatisch in: ‘De manier waarop de PVV zich heeft opgesteld is onverantwoordelijk. Een nieuw kabinet moet aan de slag met de grote thema’s die er nu toe doen. Daar hebben we keuzes voor nodig. De PVV reageert via Twitter, loopt weg als het moeilijk wordt en levert geen volwassen, capabele mensen. Daar kun je niets mee.’
De jongeren snappen ook niet dat Yesilgöz zich publiekelijk doorgaans feller afzet tegen GroenLinks-PvdA-lijsttrekker Frans Timmermans dan tegen Geert Wilders. ‘Het is niet ideaal om samen te werken met partijen die verder van je af staan, maar het verschil is wel dat de PvdA in het verleden heeft bewezen, net als het CDA, dat ze capabele mensen kunnen leveren, dat ze staan voor hun afspraken en dat ze doelen willen behalen die goed zijn voor de toekomst van dit land.’
Intussen is er ook een stroming in de partij die de keuze principiëler benadert. Oudgedienden als voormalig Tweede Kamer-voorzitter Frans Weisglas en oud-minister Ed Nijpels keren zich net als rond de vorige verkiezingen tegen samenwerking met Wilders vanwege diens standpunten en manier van opereren.
‘Liberalisme en niet-rechtsstatelijk populisme gaan niet samen’, aldus Weisglas. Nijpels kijkt op de recente coalitie terug als ‘een van de grootste fouten uit de geschiedenis van de VVD’.
Zij krijgen nu bijval van het Hilversumse VVD-gemeenteraadslid Haitske van de Linde, voormalig lijsttrekker van Leefbaar Nederland. Zij richt zich in een open brief tot Yesilgöz en partijvoorzitter Eric Wetzels. ‘In plaats van een moreel kompas te laten spreken, herhaalt onze partijleider het frame ‘degelijk versus onbetrouwbaar’. Strategisch wellicht bruikbaar, maar intellectueel leeg’, aldus Van de Linde.
‘We moeten uitspreken dat het PVV‑programma – met voorstellen als een ‘Koranverbod’ en tweederangs burgerschap – onverenigbaar is met liberale en humanistische waarden. Ondertussen klinkt er wél inhoudelijke felheid richting PvdA‑GroenLinks, terwijl dat een partij is die de democratische spelregels wél onderschrijft. Die asymmetrie kan ik niet uitleggen aan liberale, kritische kiezers.’
Daarmee sluit Van de Linde zich aan bij de kritiek van voormalig fractievoorzitter Klaas Dijkhoff, die onlangs in het opiniemagazine Maarten stelde dat Yesilgöz haar prioriteiten moet verleggen. ‘Er is een beweging die het politieke landschap herschikt langs een nieuwe dominantere tweedeling. Het gaat niet meer om socialisme versus liberalisme of markt versus overheid, maar om democratie versus niet-democratie. De antidemocraten zijn verenigd en hebben een voorwaartse energie.’
Democratische partijen zullen daarop samen een antwoord moeten vinden, denkt Dijkhoff. ‘Daarvoor moeten ze misschien ongemakkelijke samenwerkingen aangaan met partijen die normaal niet hun bondgenoten zijn. Ik vind dat gevoelsmatig ook lastig, want ik ben gewend dat je alleen met de PvdA samenwerkt als het moet. Maar dat is niet meer zo relevant als je ziet wat er op het spel staat.’
In het Kamerdebat over de val van het kabinet wilde Yesilgöz woensdag nog niet ingaan op de vraag wat ze gaat doen. Ze wil dat eerst in eigen kring bespreken. Volgende week is de ‘Liberale Open Dag’ in Nieuwegein, waar de partijtop in gesprek zal gaan met de leden. Het partijbestuur neemt vooraf geen standpunt in. ‘Dit is aan de leden’, aldus een woordvoerder van voorzitter Wetzels vrijdag.
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant