De tijdelijke voorkeursbehandeling die Oekraïne sinds de Russische invasie had voor de export van landbouwgoederen komt vandaag ten einde. Brussel werkt aan een nieuwe regeling, maar die ligt gevoelig omdat boeren uit buurlanden vrezen voor oneerlijke concurrentie.
Sinds 2022 waren er voor producten zoals graan, kip en suiker uit Oekraïne geen importheffingen of quota's. Met die maatregel wilde de Europese Unie de economie van Oekraïne een stimulans geven. Oekraïense boeren konden hun producten niet meer zomaar kwijt, onder meer doordat Russische oorlogsschepen de exportroute via de Zwarte Zee blokkeerden.
Het geld dat Oekraïne verdient met de verkoop van graan is onmisbaar in de strijd tegen Rusland, zei de Europese Commissie destijds. Ook omdat de inkomsten voor de staatskas gebruikt worden om het Oekraïense leger op de been te houden.
De regeling leidde tot steeds meer spanningen met buurlanden. Boeren in Polen, Hongarije, Roemenië, Bulgarije en Slowakije zeiden dat veel Oekraïens graan op de interne markt belandde, waardoor de prijzen daalden en de inkomsten van de boeren daarmee dus ook.
Het leidde meerdere keren tot grootschalige protesten. Boeren blokkeerden grensovergangen om te voorkomen dat het graan de grens over zou komen. Inmiddels is Rusland verdreven op de Zwarte Zee, is die route weer bruikbaar en de landroute dus minder belangrijk. Uit een brief aan de commissie die in handen is van Radio Free Europe blijkt dat Bulgarije, Hongarije, Roemenië en Slowakije eisen dat de quota's van voor de oorlog weer gaan gelden.
De NOS sprak twee jaar geleden met deze Poolse boer, die uitlegt waar de problemen door kwamen:
Oekraïne verwacht op zijn beurt dat het ontbreken van een vergelijkbare regeling dit jaar tot 700 miljoen euro minder inkomsten zal leiden. Als er helemaal geen nieuwe regeling komt, kan het tekort oplopen tot enkele miljarden euro's in 2026. De totale export vanuit Oekraïne naar de EU is sinds de grootschalige invasie toegenomen van 40 naar 60 procent.
Wel zijn er al gesprekken bezig tussen de EU en Oekraïne over een nieuwe overeenkomst. EU-commissaris Hansen voor Landbouw en Voedsel zegt tegen persbureau Reuters dat de nieuwe importquota's ergens tussen de vroegere regeling en de vandaag afgelopen regeling zullen liggen.
"Het opheffen van heffingen en quota's was zeker aan het begin van de grootschalige invasie een reddingsboei voor de Oekraïense landbouw, omdat zo veel export wegviel. De regeling kon sowieso maar twee keer verlengd worden. Dat er nog geen nieuwe afspraken zijn, toont hoe gevoelig de landbouwexport vanuit Oekraïne ligt. Boeren in buurlanden zoals Polen en Hongarije zeiden dat het leidde tot oneerlijke concurrentie, omdat Oekraïense producten goedkoper zijn en niet hoeven te voldoen aan dezelfde EU-eisen.
Landen zoals Polen organiseerden daarom graankonvooien, die moesten voorkomen dat Oekraïense oogst op de interne markt zou belanden. Sinds de Zwarte Zee-route weer vrij is, is deze landroute niet meer zo belangrijk. Toch hebben de spanningen - aangewakkerd door Russische desinformatie - verder het verhaal gevoed dat EU-lidmaatschap voor Oekraïne grote gevolgen zou hebben voor Europese boeren.
Dat het gevoelig ligt, blijkt ook uit berichten dat de Europese Commissie gewacht heeft met nieuwe afspraken tot na de Poolse presidentsverkiezingen. Brussel zou hebben willen voorkomen dat het debat over de Oekraïense landbouwexport tijdens de campagne in Polen verder zou verscherpen."
Intussen heeft Rusland vannacht weer aanvallen uitgevoerd, volgens de Oekraïense president Zelensky op bijna heel het land. Ruim 400 drones en 40 raketten werden afgevuurd. Oekraïne zegt ongeveer 30 kruisraketten en tot 200 drones hebben neergehaald. Zelensky heeft de VS, Europa en andere landen opgeroepen om de druk op Rusland op te voeren.
Buitenland
Deel artikel:
Advertentie via Ster.nl
Source: NOS nieuws