Asielzoekers Volgens de spreidingswet moeten er in Zaltbommel 168 asielzoekers gehuisvest worden. Volgens het COA is het rendabeler de voorzieningen in te richten op driehonderd mensen. Het gemeentebestuur breekt er het hoofd over. „Geen enkele partij pleit voor uitstel, maar dit gedrag leidt wel tot uitstel.”
Foto Simon Lenskens
Vangt Zaltbommel straks 168 asielzoekers op, zoals is afgesproken in de Spreidingswet? Of komt er een groter asielzoekerscentrum voor driehonderd mensen, wat betekent dat het COA zorgt voor een huisartsenpost en dagelijkse begeleiding, en de gemeente daar dus niet in hoeft te voorzien?
Het vraagstuk deed de gemoederen in de Gelderse gemeente de afgelopen weken flink oplopen. En dus zit donderdagavond, als het besluit tijdens een ingelaste vergadering moet vallen, niet alleen de publieke tribune in het Zaltbommelse stadhuis vol mensen. Buiten protesteert een dertigtal demonstranten tegen de komst van een azc. Politieagenten houden de groep in de gaten, maar het blijft rustig.
Foto Simon Lenskens
In de raadszaal zijn de luiken en gordijnen uit voorzorg gesloten. Met het geluid van een loeiende sirene van de actievoerders op de achtergrond verdedigt waarnemend burgemeester en portefeuillehouder Opvang Marnix Bakermans het collegevoorstel: een opvanglocatie voor driehonderd asielzoekers. Dat betekent niet alleen organisatorische ontzorging door het COA, maar garandeert volgens hem ook de toegang tot voorzieningen als de huis- en tandarts voor de éigen inwoners. Bovendien is een uitruil met andere gemeenten mogelijk: bij een groter azc hoeft Zaltbommel weer minder statushouders te huisvesten, en zijn er dus meer sociale huurwoningen te verdelen. Bij een kleinere opvang betaalt het Rijk nog steeds mee, maar moet de gemeente veel meer zelf regelen.
De discussie over de grootte van de opvanglocatie speelt in meer gemeenten. Zij krijgen te horen dat voor het COA alleen de exploitatie van een groter asielzoekerscentrum financieel uit kan, vanwege de schaalvoordelen. Zo presenteerde het college in Aalten dit voorjaar een voorstel voor een azc met driehonderd plekken, terwijl de gemeente volgens de spreidingswet tweehonderd mensen moet opvangen. Inwoners in deze Achterhoekse gemeente protesteerden, waarop de raad vorige week op de rem trapte. Zij wil nu eerst ‘kaders’ stellen voordat het gemeentebestuur met een nieuw opvangvoorstel komt. In het Brabantse Best viel de raad terug van een plan voor een locatie voor 192 asielzoekers naar het aantal (88) uit de spreidingswet.
In Zaltbommel blijkt donderdagavond al snel een meerderheid van de raad tegen het voorstel te zullen stemmen. Niet omdat zij principieel tegen de opvang van asielzoekers zijn, alle partijen onderschrijven de wettelijke taakstelling van 168 asielzoekers. Nee, het draagvlak voor het plan wordt gemist.
Foto Simon Lenskens
Het stemgedrag kan niet los worden gezien van de tumultueus verlopen raadsvergadering van twee weken geleden, toen eigenlijk een besluit zou vallen. Merel Duijzer van coalitiepartij Zaltbommel Veranderen met Visie (ZVV), samen met SGP met vijf zetels de grootste in de raad, beweerde toen dat „sommige fractievoorzitters” al wisten welke locatie de gemeente op het oog heeft, terwijl het college stelde dat nog geen locatie vaststaat. Twee van haar partijgenoten stapten in de nasleep uit ZVV. Een voorstel van de partij om het besluit over het aantal op te vangen asielzoekers uit te stellen, werd gesteund door coalitiepartners SGP en VVD.
Het ‘grote’ asielzoekerscentrum voor driehonderd man zou moeten komen in een gebouw van opleidingscentrum Schouten & Nelissen, vlak bij de A2. Directeur Jan-Hein Schouten zag zich genoodzaakt zijn personeel na de politieke discussie vast te informeren, zei hij eind mei tegen het Brabants Dagblad „Het is nog lang niet zeker, maar ik moest wel. De politiek heeft dit gekaapt en dat vind ik kwalijk.”
Foto Simon Lenskens
Geert Bok van de SGP omschrijft de politieke gang van zaken donderdag als soms „lelijk buiten de lijntjes”, ZVV’er Duijzer vindt dat er geen sprake is van een „zorgvuldig en transparant proces”. En dus steunen de partijen het voorstel niet. De VVD wil vasthouden aan de taakstelling van 168 asielzoekers, legt Isabel Plessius uit. „Niet omdat we onverschillig zijn, maar omdat we geven om draagvlak. Dit is een getal op basis van rechtvaardigheid”. Ze wil dat de gemeente inzet op meer kleinschalige opvang, die zorgt voor meer samenhang en bovendien de integratie van asielzoekers zou bevorderen.
Maar portefeuillehouder Opvang Bakermans noemt dat een „wensbeeld” en roept op tot realisme. „Zorg ook dat het beheersbaar en uitvoerbaar is. Het liefst willen we ook allemaal onze kinderen in klassen van twintig leerlingen naar school laten gaan. Toch hebben we soms klassen van dertig kinderen. We weten wat optimaal is, willen het zo hebben, maar je moet naar de werkelijkheid leven.” Meer financiële ruimte voor het COA, zodat gemeenten ook bij kleinere locaties kunnen worden ontzorgd, zou hij toejuichen: „Wat mij betreft is de volgende asielminister minder halsstarrig”.
Vlak voordat de raad overgaat tot stemmen, doet Hein de Kort (CDA) nog een emotionele oproep. De deadline uit de spreidingswet om op 1 juli opvangplekken te hebben gerealiseerd, wordt sowieso niet gehaald, en hij wil weten wat de gevolgen zijn. „We zijn hier in Zaltbommel hetzelfde aan het doen als het voormalig kabinet in Den Haag aan het doen is geweest. Helemaal geen zak”, verwijt hij zijn collega-raadsleden. Als SGP’er Bok ontkent te pleiten voor uitstel, interrumpeert De Kort hem: „Geen enkele partij pleit voor uitstel, maar het gedrag leidt wel tot uitstel.”
Volgens Bakermans is het voor het Rijk afdoende als het college op 1 juli aangeeft wat het tot nu toe heeft gedaan heeft om een asielzoekerscentrum te bewerkstelligen, en zal het missen van de deadline niet meteen consequenties hebben. Hij zegt dan ook te hebben besloten niet te zullen „vechten” voor zijn eigen voorstel, maar „te luisteren en te kijken hoe verder te gaan”. De raad wil eerst nog een goed participatietraject voor inwoners, voordat het college een nieuw voorstel indient over de vorm die het azc zal krijgen. Een besluit over het aantal asielzoekers in Zaltbommel laat in ieder geval nog maanden op zich wachten.
Source: NRC