Duizenden Oekraïense burgers steunen hun leger door thuis munitie te produceren met 3D-printers. Ze hebben al vier miljoen plastic bommen naar het front gestuurd. ‘Ik ben bang voor metalen wapens. Plastic voelt anders.’
doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne. Voor dit verhaal reisde hij naar een munitiefabriekje in een woning in Kyiv.
Natalja heeft geen idee hoeveel granaten er liggen opgeslagen in haar appartement. ‘Alleen daar zitten er al een paar honderd in’, zegt ze, en ze wijst naar een grote tas die tegen de piano leunt. Ook de stapels kartonnen dozen bij de crosstrainer zitten vol bommen en ontstekingsmechanismen. Als er ineens een kat via de dozen naar de piano springt, dreigt er even een granaat op de vloer te vallen.
‘Ik dacht eerst dat dit werk lastig zou zijn met zeven katten in huis’, zegt Natalja, die op de achtste verdieping van een flatgebouw in Kyiv woont met haar man en hun 9-jarige dochter. ‘Maar tot dusver gaat het goed.’
Natalja is lid van een snel groeiend legertje burgers die thuis met 3D-printers wapens maken voor het Oekraïense leger. Sinds de Russische invasie hebben al 3.500 mensen zich aangesloten. Samen hebben ze ruim vier miljoen stuks munitie geprint voor het front, stelt DrukArmija, een Oekraïense organisatie tussen de vrijwilligers en het leger.
De hobbykamer van Natalja’s gezin is in het afgelopen jaar getransformeerd in een munitiekamer. Natalja, in kantooruren werkzaam bij een bank, zit op de vloer een doos granaten in te pakken voor een eenheid in Donetsk. Haar man Ivan, een componist, werkt tussen de rondslingerende projectielen aan een digitaal model van een bom die aan een drone kan worden bevestigd. Ondertussen worden er achter in de kamer nieuwe granaten gefabriceerd in vier zoemende elektronische apparaten ter grootte van magnetrons.
‘Het is heel simpel, kijk’, zegt Natalja, en ze pakt een huls die uit een van de 3D-printers is gekomen. De plastic huls is ongeveer net zo groot als een traditionele handgranaat en heeft twee vakken aan de binnenkant. ‘Onze jongens aan het front stoppen stukjes metaal in het buitenste vak en een kilo springstof in het binnenste vak’, zegt ze. ‘Dan draaien ze er een ontsteker in en de granaat is klaar voor gebruik.’
De 3D-modellen voor de granaten downloadt het gezin van een site van het vrijwilligersnetwerk. ‘Je hoeft het model alleen maar in je printer te laden’, zegt Ivan, die zich na de invasie van componist heeft omgeschoold tot programmeur (‘De muziek die ik sinds de invasie in mijn hoofd hoor, wil je niet op papier zien’). Sinds kort ontwerpt hij ook een eigen dronegranaat, die hij ‘Masjanja the Killer’ noemt, naar een personage uit een satirische animatieserie die het Kremlin op de korrel neemt. Een vriend van Ivan gaat de bom binnenkort testen op een oefenterrein.
Ivan kan zelf bijna niet geloven dat nota bene hij, als iemand met een diepe afkeer van wapens, nu thuis een munitiefabriekje runt. Maar hij voelde zich verplicht om bij te dragen aan de verdediging van zijn land. ‘Ik ben bang voor metalen wapens’, zegt hij. ‘Plastic voelt anders.’
‘Schei toch uit met die softe praatjes’, roept Natalja vanachter de dozen. Zij heeft geen enkele moeite met de wetenschap dat ze nu een schakel is in de Oekraïense wapenindustrie. Ze kijkt graag naar de video’s die militairen haar sturen, waarin vanuit drones te zien is hoe projectielen uit haar printer uiteen spatten op Russische militairen. Hadden die Russen haar land maar niet moeten aanvallen.
De betrokkenheid van burgers bij de wapenindustrie is van groot belang voor de Oekraïense strijdkrachten. Particuliere initiatieven zijn de motor achter de succesvolle Oekraïense ontwikkeling van aanvalsdrones, momenteel de dodelijkste wapens op het slagveld. Ook voor de productie van munitie en wapenonderdelen maakt het leger gebruik van vrijwilligers.
Als bedankje kregen Ivan en Natalja een Javelin opgestuurd van een groep frontmilitairen. Ivan schrok zich wild toen het antitankwapen werd afgeleverd. Stond er plots een koerier met een raketwerper voor de deur. ‘Ik vroeg hem of dat ding ging exploderen’ zegt Ivan. ‘Maar die koerier wist het ook niet. Ik heb hem toen gevraagd om de Javelin héél voorzichtig aan me te overhandigen.’ Ivan heeft de raketwerper maar aan de muur gehangen.
Naast vier miljoen stuks munitie hebben de vrijwilligers zestien miljoen andere onderdelen voor het leger geprint. Reserveonderdelen voor tanks, staarten voor dronegranaten, een kwetsbaar onderdeel voor Starlink-internetontvangers dat vaak breekt aan het front.
‘Dit is de eerste oorlog waarin militairen rechtstreeks vanuit de loopgraven kunnen aangeven wat ze nodig hebben’, zegt Jevhen Volnov, mede-oprichter van DrukArmija, dat vrijwilligers met 3D-printers in heel Europa verbindt met tienduizenden geregistreerde militairen aan het front. ‘De militairen zeggen wat ze nodig hebben en onze ontwerpers maken meteen een op maat gemaakt model. De vrijwilligers printen het uit en sturen het op. Binnen twee dagen hebben de militairen hun bestelling.’
De gedecentraliseerde productieketen is symbolisch voor de Oekraïense defensieindustrie. Russische luchtaanvallen maken het riskant te fabriceren in grote fabrieken. Liever duizenden kleine wapenfabriekjes, zegt Volnov. ‘Poetin kan natuurlijk een flatgebouw beschieten en een gezin met een 3D-printer doden, en dat zou een groot verlies voor ons zijn, maar dat zou niet het systeem vernietigen.’
In de munitiekamer is Natalja klaar met het inpakken van weer een doos granaten. Voor ze de doos dichtplakt en naar een groep militairen stuurt, stopt ze wat snoepjes tussen de hulzen en voegt ze een handgeschreven kaart toe. ‘Dank je wel voor je werk’, staat er op de ene kant van de kaart. Dan draait ze hem om en beschrijft de andere zijde: ‘Kom levend terug.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant