De Hongaarse wet die informatie over homoseksualiteit verbiedt in schoolboeken en tv-programma’s is in strijd met het Europese recht. Dat stelde de advocaat-generaal van het Europees Hof van Justitie donderdagochtend in een advies waar Brussel en Boedapest met spanning naar uitkeken.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Advocaat-generaal Tamara Capeta veegde in scherpe bewoordingen de vloer aan met de Hongaarse wet. Die schendt volgens haar niet alleen de EU-regels voor vrije media en handel, maar is een inbreuk op het Europese verbod op discriminatie op grond van seksuele geaardheid en menselijke waardigheid.
Capeta verwees naar artikel 2 van het Europees Verdrag, dat de bescherming van de rechten van minderheden vastlegt. Deze rechten zijn ‘rode lijnen’ die niet overtreden mogen worden, aldus de advocaat-generaal. Het is voor het eerst dat artikel 2 op deze manier wordt gebruikt om een nationale wet als illegaal te verklaren. Dat zet volgens betrokkenen de deur open naar meer zaken op basis van dit verdragsartikel.
Dan moet het Hof wel het advies van de advocaat-generaal overnemen. Dat gebeurt niet altijd, maar wel vaak. Het oordeel van het Hof wordt dit najaar verwacht.
De regering van premier Viktor Orbán voerde de omstreden wet in juni 2021 in. Volgens Boedapest is de wet nodig om minderjarigen tegen pedofielen te beschermen. Informatie in schoolboeken, tv–programma’s en online over homoseksualiteit werd aan banden gelegd. Als tv-programma’s met homoseksualiteit al mochten, werden ze verbannen naar de nacht: tussen tien uur ’s avonds en vijf uur ’s ochtends.
Dezelfde beperkingen gelden voor informatie over een andere genderidentiteit dan het biologische geslacht en verandering van geslacht. Beroepen die daarmee te maken hebben – gericht op seksuele ontwikkeling en gedrag – zijn verboden.
De Commissie tekende direct protest aan. Omdat Boedapest zich daar niets van aantrok, begon de Commissie een zaak bij het Hof. Ze werd daarin gesteund door vijftien EU-landen, een uitzonderlijk hoog aantal bij Hofzaken.
Volgens de Commissie is de Hongaarse wet in strijd met de Europese regels voor vrije media, het vrij verkeer van goederen en diensten alsook die voor de privacybescherming. Maar de Hongaarse wet stond volgens de Commissie ook haaks op artikel 2 van het Europees Verdrag, dat gaat over bescherming van de rechten van minderheden.
Advocaat-generaal Capeta geeft de Commissie op alle punten gelijk. Ze ‘geeft het Hof in overweging het beroep (van de Commissie, red.) op alle punten gegrond te verklaren’. Volgens Capeta heeft Hongarije geen bewijs geleverd dat ‘de gezonde ontwikkeling van minderjarigen’ in gevaar komt als die geïnformeerd worden over ‘het normale leven van lhbti-personen’.
Orbán en zijn Fidesz-partij liggen al jaren onder vuur van de andere lidstaten, de Commissie en het Europees Parlement. Eind vorige maand veroordeelden twintig EU-landen de Hongaarse anti-lhbti-wetten, het protest was een initiatief van minister Caspar Veldkamp van Buitenlandse Zaken.
Het Europees Parlement zwengelde in 2018 een strafprocedure tegen Hongarije aan vanwege de systematische ondermijning van de rechtsstaat door Orbán. Deze procedure, met als ultieme straf het ontnemen van het stemrecht bij EU-besluiten, is vastgelopen door verdeeldheid onder de lidstaten.
De Commissie heeft inmiddels 18 miljard euro aan EU-subsidies voor Hongarije bevroren, omdat een goede besteding ervan niet langer kan worden gegarandeerd. Geen enkel ander EU-land heeft ooit een dergelijke sanctie gekregen.
Vooralsnog gaat Orbán verder met wat hij doet sinds zijn aantreden in 2010: het uithollen van de rechtsstaat en de vrije media en de aanval op de rechten van lhbti’ers. Hij verbood onlangs de Pride-optocht die later deze maand in Boedapest is gepland. De burgemeester van de stad, zijn grootste politieke rivaal, zoekt echter naar wegen om de manifestatie toch door te laten gaan.
Orbán ligt ook steeds dwars bij het opstellen van economische en financiële sancties tegen Rusland. Hij onderhoudt goede relaties met president Poetin. Niettemin is hij akkoord gegaan met de zeventien sanctiepakketten die de EU tegen Moskou heeft afgekondigd sinds de invasie van Oekraïne door Rusland.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant