Het is ruim tien jaar geleden dat het Engelse landhuis Clandon Park afbrandde. De renovatieplannen zorgen voor controverse binnen de National Trust, Europa’s grootste monumentenorganisatie.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Een hert schiet weg in de overwoekerde Dutch Garden van landgoed Clandon Park. Vanuit de verte slaan de klokken van de Church of St. Peter & St. Paul elf keer. Nabij een hinemihi, een Maori-tuinhuis, kijkt een ouder echtpaar deze ochtend naar het landhuis, dat tien jaar geleden afbrandde en nu gehuld is in witte doeken. Daaronder klinkt het geluid van hamers en drilboren.
‘Het zou mooi zijn als het helemaal kan worden gerenoveerd’, zegt Lynne Dowling, die met haar man het landgoed bezoekt. ‘Maar dat gaat blijkbaar niet gebeuren.’
Volledige wederopbouw was aanvankelijk het plan van de National Trust, de landelijke cultuurstichting die het palladiaanse landhuis ten zuidwesten van Londen beheert. Van buiten is de oude zetel van het Onslow-geslacht niet heel bijzonder, maar de marmeren hal van de Venetiaanse architect Giacomo Leoni is een bezienswaardigheid.
Tot aan de vernietigende brand, het resultaat van kortsluiting in de keuken, konden bezoekers zich vergapen aan de engelen en mythische helden op het plafond, net zoals keizers en koningen dat vroeger deden – of actrice Keira Knightley in de rol van gravin in The Duchess (2008).
Maar nu heeft de National Trust besloten om alleen de façade te herstellen, een nieuw dak met een terras aan te leggen en loopbruggen te installeren vanwaar bezoekers de resten kunnen aanschouwen. The Speakers’ Parlour, de salon die de brand heeft overleefd, gaat wel weer open. Deze naam verwijst naar de geschiedenis van de Onslows, die door de eeuwen heen drie voorzitters van het Lagerhuis hebben voortgebracht. Geconfronteerd met hoge erfbelasting heeft de familie het landgoed zeven jaar geleden afgestaan aan de genoemde stichting.
Bij de beslissing om Clandon niet volledig te herstellen is de National Trust teruggevallen op de filosofie van William Morris. Deze utopische denker en grondlegger van de arts-and-crafts-beweging was in de 19de eeuw fel tegenstander van ‘namaakrestauraties’ van kathedralen door de Victorianen.
Een architect die bij het project van de National Trust betrokken is, maar niet met de pers mag praten, vindt de gekozen renovatie niet slecht. ‘Het is een pragmatische keuze, waarbij wordt gelet op de kosten. Op een later moment kunnen delen alsnog worden wederopgebouwd.’
‘Ons plan brengt Clandon Park weer tot leven als een gastvrij, boeiend en functionerend huis’, luidt de belofte van de National Trust. Volgens de organisatie is er zoveel verbrand dat een restauratie in wezen een replicatie zou zijn.
‘The Clandon Park Project’ herstelt de buitenkant van het gebouw, ‘zodat het er als vroeger uitziet. Al het moois dat de vuurzee heeft overleefd zal te zien zijn.’ De stichting belooft een ‘dramatisch uitzicht’ vanaf het dakterras. Geld is geen probleem: de verzekering heeft 77 miljoen euro uitgekeerd. Over vier jaar moet het herstelwerk zijn afgerond.
Het besluit om niet tot volledige restauratie over te gaan heeft tot weerstand geleid tegen de 130 jaar oude National Trust. ‘In het verleden heeft de National Trust afgebrande landhuizen op een liefdevolle wijze hersteld, zoals Uppark House in West-Sussex’, zegt Cornelia van der Poll, een lector Oudgrieks in Oxford en oprichter van Restore Trust, een conservatieve pressiegroep. Het bood werk aan jonge beeldhouwers, stukadoors, timmermannen, tapijtbewerkers, stoffeerders.’
Zij kunnen volgens haar de hedendaagse opvolgers zijn van de Zwitserse stuccatori die eeuwen terug de plafonds versierden. Deze visie krijgt steun van Francis Terry, de oud-voorzitter van de Traditional Architecture Group. Diens vader Quinlan is de favoriete architect van koning Charles, die bekendstaat om zijn conservatieve opvattingen op architectonisch gebied. In The Times wees Terry op de manier waarop de platgebombardeerde stad Dresden na de oorlog is wederopgebouwd, en meer recentelijk de Notre-Dame in Parijs.
Zelfs de Onslows zelf lijken verdeeld over de renovatie. Van de huidige graaf van Onslow, de achtste, mag Clandon Park een totale ruïne blijven. ‘Het zou gewoon zo moeten blijven, zonder renovatie of interventie’, liet hij weten in een interview. ‘Maar ik ben maar een minderheid binnen de familie, die vindt dat het aan de vogels moet worden overgelaten.’ Hij kan zich niet voorstellen dat een deels herstelde ruïne veel bezoekers gaat trekken in een graafschap vol mooie landgoederen.
Wandelend door Clandons tuinen, ontworpen door de fameuze landschapsarchitect Lancelot ‘Capability’ Brown, zegt Lynne Dowling tevreden te zijn over de National Trust, die 5,37 miljoen leden telt en waar ook zij met haar man lid van is. ‘Na onze pensionering bezoeken we vaak landhuizen en er wordt goed voor gezorgd. Het is een leuke geschiedenisles. Jammer dat we Clandon nooit hebben gezien in oude glorie. Er is zoveel.’ Het idee van een dakterras spreekt haar echtgenoot Richard aan. ‘Dat zal vast een mooi uitzicht gaan bieden over het heuvellandschap, met Londen in de verte.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant