is natuurkundige, oud-politicus en columnist van de Volkskrant.
Ongevraagd advies aan alle redacties van websites, kranten, tv en radio, die op dit moment bij elkaar zitten om te bespreken wat ze in de aankomende verkiezingscampagne allemaal aan specials, interviews en debatten gaan uitzenden of afdrukken: laten we er deze keer de allersaaiste verkiezingscampagne ooit van proberen te maken.
Dus niet ‘koken met lijsttrekkers’, geen debatten die meer hebben van een kooigevecht dan een uitwisseling van argumenten, geen lijsttrekkers uitnodigen aan Neerlands’ stamtafel om ze een dildohelm op het hoofd te zetten en geen eindeloze stoet duiders die politiek verslaan als ware het een voetbalwedstrijd: ‘Met een prachtige beweging zette die lijsttrekker zijn tegenstander goed klem hoor, even los van de inhoud natuurlijk.’
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Laten we eens een verkiezingscampagne proberen die juist wél over de inhoud gaat. Dat is helaas een minder obligate verzuchting dan het lijkt. Want het gebrek aan inhoud en de overdreven aandacht voor het spel in de vorige campagne is er mede de oorzaak van dat we nu al anderhalf jaar naar een politieke schijnbeweging in plaats van een functionerend kabinet zitten te kijken.
In de campagne van 2023 kwamen partijen gewoon weg met niet doorgerekende verkiezingsprogramma’s vol met gratis bier. De partij die bestaanszekerheid voorstond vond het niet nodig om objectief te laten bekijken hoeveel zekerheid haar voorstellen nu echt opleverden voor mensen. En niemand vroeg er in de campagne echt op door. Een lijsttrekker riep dat het stikstofprobleem kon worden opgelost door in Brussel met de vuist op tafel te slaan. Er werd niet gevraagd of ze ook een serieus plan had.
Iemand riep om een totale asielstop. Er werd geïnteresseerd geknikt. En toen een politicus zich beledigend en schmierend door een lijsttrekkersdebat heensloeg, vond de debatleider dat geweldig. De kijkcijfers zouden geheid door het dak gaan.
Nederland worstelt al lange tijd met een aantal complexe vraagstukken. Stikstof, woningbouw, energie, veiligheid, migratie, vermogensverdeling, toeslagen. Ze raken uit balans of lopen zelfs geheel vast. Niks doen lost de problemen niet op, dat is nu lang genoeg geprobeerd. Vooruitgang is alleen mogelijk door op al deze onderwerpen moeilijke en omstreden keuzes te maken, vaak ook nog eens in onderlinge samenhang.
Keuzes waarover we in een democratie de kiezer aan het woord laten om vervolgens in een door de verkiezingsuitslag bepaalde krachtsverhouding politieke besluiten te nemen. Maar dan moet de campagne wel over die keuzes en al hun consequenties gaan. Niet oppervlakkig, maar diepgaand. Want de makkelijke keuzes zijn al lang op.
‘Daar is de kiezer helemaal niet in geïnteresseerd joh’, hoor ik vaak als verweer. Die kan slechts langs boude stellingen, rode knoppen en in te zetten jokers door een verkiezingsdebat geloodst worden, is het heersende idee. Ik heb me altijd verbaasd over deze grove onderschatting van de kiezer.
Indertijd voerde ik als politicus vele huis-aan-huisgesprekken. In alle buurten en windstreken van Nederland waren die stuk voor stuk inhoudelijk en bestreken ze het hele spectrum van onderwerpen. Er kwam geen leuk filmpje of lekker polariserende stelling bij kijken. Mensen, ook degenen die zo’n gesprek aanvankelijk met een tirade aftrappen, weten heel goed dat de wereld niet zwart-wit is, dat er compromissen nodig zijn en dat resultaten niet morgen al geboekt worden.
In landen om ons heen is het niet ongebruikelijk om politici aan lange vraaggesprekken van meer dan een uur te onderwerpen. Of ze een-op-een langdurig met elkaar in debat te laten gaan waarbij de verkiezingsprogramma’s en achtergronddossiers op tafel liggen. Kandidaten mogen daarbij elkaar ook ondervragen om zwaktes en keerzijdes van gepropageerde oplossingen bloot te leggen.
Ook hier was dat in het verleden gebruikelijk, nu gebeurt het nog slechts bij hoge uitzondering. Zullen we het deze campagne weer eens proberen? Politici in gesprek met elkaar en met de samenleving over onderwerpen die ertoe doen. Over hun plannen om Nederland veiliger te maken, om meer woningen te bouwen, de natuur te redden en hoge energieprijzen aan te pakken. Over onze ambities in Europa en de wereld.
Dus nu eens niet over de peilingen, ook niet over huisdieren, niet over vakantiefoto’s. Ja, doodsaai allemaal, nul entertainment. Maar ik heb mijn buik inmiddels wel vol van spektakelpolitiek. En ik ben vast niet de enige.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns