Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft voor duizend euro een (vermoedelijk nooit gebruikt) condoom uit de 19de eeuw aangekocht. Daarop is een erotische ets te zien van een non die met gespreide benen voor drie geestelijken zit.
Het condoom dateert van omstreeks 1830 en is volgens het Rijksmuseum een zeldzaam stuk. Het is namelijk voorzien van een erotische ets: op het condoom is een non afgebeeld. Zij zit met opgetrokken rok en gespreide benen voor drie geestelijken. Ook de geestelijken hebben zich gedeeltelijk ontbloot en laten hun naakte opwinding zien. Wijzend naar één van hen, deelt de non mee Voilà, mon choix (Hier, mijn keus).
De nieuwe aanwinst is voor duizend euro en met steun van het F. G. Waller-Fonds gekocht door het Rijksprentenkabinet. Het Rijksmuseum had nog niet eerder een condoom in de collectie: voor deze nieuwe aankoop moest er zelfs een nieuwe objectnaam aan de catalogus worden toegevoegd.
Onderzoek met een UV-lamp lijkt te suggereren dat het condoom, dat waarschijnlijk vervaardigd is uit een schapendarm, nooit gebruikt is. Volgens conservator Joyce Zelen was het in de 19de eeuw gebruikelijk om condooms uit te wassen en te hergebruiken.
Het zou dus ook kunnen dat dit exemplaar zo grondig is schoongemaakt dat er geen sporen op te vinden zijn, maar aannemelijk is dat niet. Behalve dat op het voorbehoedsmiddel een ets is te zien, is het condoom ook een ongewoon lang exemplaar voor die tijd. Daarom vermoedt Zelen dat het een souvenir is uit een Parijs’ bordeel.
Volgens Zelen was het gebruik van condooms in de 19de eeuw door de kerk verboden, omdat anticonceptie werd afgekeurd. Condooms waren dus alleen ‘onder de toonbank’ te koop. Dit verbod is volgens haar ook precies wat er op de hak wordt genomen in de prent: achter de non staat namelijk een wieg afgebeeld. ‘Er wordt geïnsinueerd dat het haar doel is om zwanger te worden.’
De aankoop van het condoom vormt de aanleiding voor een kleine presentatie in het prentenkabinet van het Rijksmuseum rondom seksualiteit en prostitutie in de 19de eeuw. Dit onderwerp komt pas sinds een paar decennia openlijk aan bod in musea, zegt Zelen. Veel erotische kunst werd namelijk niet goed bewaard uit gêne. ‘We hebben simpelweg weinig erotica. Terwijl bordeelscènes bijvoorbeeld erg populair waren in de 19de-eeuwse Franse schilderkunst.’
Safe Sex, Rijksmuseum, Amsterdam, t/m 30/11.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant