Sinds Donald Trump terug is in het Witte Huis, maakt hij gretig gebruik van zijn macht om gratie te verlenen. Daarbij is het motto: ‘Geen MAGA’er zal vergeten worden.’ Is het ongehoord wat Trump doet?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Een reality-tv-koppel veroordeeld voor fraude, een platenbaas die de cel indraaide voor het beramen van moord, en een Republikeins Congreslid dat belastingen ontdook: het is een greep uit de opvallende reeks mensen die de afgelopen weken gratie kregen van Donald Trump. Allemaal delen ze één belangrijke eigenschap: onvoorwaardelijke steun voor de president.
De macht van een president om een straf te verminderen of volledig kwijt te schelden, roept al decennialang ongemak op. De president hoeft er geen enkele verantwoording over af te leggen aan het Congres of de rechterlijke macht. Een gratieverlening is onvoorwaardelijk en kan zelfs preventief worden uitgesproken. Toch lijkt Trump nog verder te gaan dan zijn voorgangers. Aan de manier waarop hij zijn bevoegdheid inzet, valt een aantal dingen op.
Trump is niet de eerste president wiens gratiebesluiten controverse veroorzaken. Zich daar goed bewust van, stellen presidenten de meest politiek gevoelige gratieverleningen uit tot vlak voor zij het Witte Huis verlaten.
Zo brak Trumps voorganger Joe Biden pas afgelopen november zijn belofte om geen gratie te verlenen aan zijn zoon Hunter. President Bill Clinton wachtte tot zijn laatste dag in het Witte Huis om een streep te zetten door de veroordelingen van een voormalig politieke donor. Harry Truman hield in de nadagen van zijn presidentschap in 1953 een reeks gratieverleningen en strafverminderingen zelfs uit de publiciteit.
Maar Trump kijkt niet op van een ophefje meer of minder. Nog nooit vergaf een Amerikaanse president in het eerste jaar van zijn termijn zo vaak misdaden als Trump in zijn eerste halfjaar al heeft gedaan: 1.644 keer (naast 26 strafverminderingen).
Ter vergelijking: Biden en Trump zelf (in 2017) begonnen hun termijn met nul, respectievelijk één pardon. Voor een president die ook maar in de buurt komt, moeten we terug naar Richard Nixon, die in 1973 – het beginjaar van zijn tweede termijn – 202 keer zijn handtekening onder een pardon zette.
Behoorden aanhangers of familieleden bij gratieverleningen van vorige presidenten tot de uitzondering, bij Trump zijn ze tot nu toe de norm. Het bulk van Trumps gratieverleningen betreft bestormers van het Capitool. Op zijn eerste dag gaf Trump gratie aan 1.600 gewelddadige aanhangers die daarvoor een aanklacht of veroordeling voor aan hun broek hadden gekregen. Trump had daar al op gehint, maar dat hij ook mensen vrijliet die geweld tegen politieagenten hadden gepleegd, was volgens critici bewijs dat hij geen gêne kent.
Dat is ook gebleken uit de gratieverzoeken die Trump sindsdien heeft ingewilligd. Zo zag zorgbestuurder Paul Walczak in april veroordelingen voor belastingfraude in rook opgaan, nog geen drie weken nadat zijn moeder een miljoen dollar had betaald om een benefietdiner van Trump in Mar-a-Lago bij te wonen. In zijn gratieverzoek had Walczak er al op gewezen dat zijn moeder, Elizabeth Fago, in het verleden een gulle gever is geweest voor de Republikeinse Partij.
Treffend was wat Ed Martin, de man die bij het ministerie van Justitie verantwoordelijk is voor gratieverleningen, zei over het schrappen van de celstraf van een voormalig sheriff, Scott Jenkins: ‘No MAGA left behind.’ Jenkins, een aanhanger van Trump, hoefde daardoor niet naar de cel voor het aannemen van steekpenningen.
Een ander opvallend element aan het pardon van Jenkins: Trump deed alsof de sheriff onder Biden het slachtoffer was geworden van een politieke heksenjacht. Jenkins zou ‘door een hel zijn gegaan’ dankzij het ‘corrupte en politiek gemotiveerde ministerie van Justitie van Biden’.
Graties en strafverminderingen dienen met regelmaat een politiek doel. Zo zette Barack Obama zich ervoor in de straffen te verlagen van mensen die in zijn ogen onrechtvaardig hard geraakt waren door strenge antidrugswetten uit het verleden. Trump wil ‘het onrecht rechtzetten dat Amerikanen is aangedaan’ door ‘een gepolitiseerd rechtssysteem’, zoals een Witte Huis-medewerker het verwoordde, nadat ex-Afgevaardigde Michael Grimm zijn veroordelingen voor belastingfraude uit de boeken gehaald had zien worden.
Veroordeelden en hun medestanders die een pardon willen, weten inmiddels welke argumenten resoneren bij Trump. In het (toegewezen) verzoek van reality-tv-sterren Todd en Julie Chrisley stond dat hun veroordeling (financiële fraude) het ‘toonbeeld was van hoe Justitie achter conservatieve publieke figuren’ aan is gegaan.
Met name witteboordencriminelen met geld en de juiste connecties met Trump en zijn getrouwen lijken te profiteren. In de rechtszaak van de gepardonneerde Walczak zei de rechter dat er ‘geen verlaat-de-gevangenis-zonder-betalenkaart bestaat’ voor de rijken. Maar, schreef The Washington Post in een commentaar, met Trump is dat ‘voor sommigen helaas wel het geval’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant