Tommy Wieringa is schrijver en columnist voor de Volkskrant.
De vijandige houding van de regering-Trump jegens Harvard is terecht, aldus Harvardian Steven Pinker in een opiniestuk in NRC vorige week. De geloofsartikelen van de sociale rechtvaardigheidsbeweging (vaak gesimplificeerd als ‘woke’) brachten de academische vrijheid in het nauw, tal van medewerkers werden op non-actief gesteld of aan ‘herstelhoorzittingen’ onderworpen vanwege opvattingen die de gevoelige zintuigen van activistische studenten hadden geschokt.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De strafexercitie van het Trump-bewind tegen Harvard daarentegen, zoals het verwijderen van buitenlandse studenten en het intrekken van overheidssubsidie, noemt Pinker een tragische blunder en een misdaad jegens toekomstige generaties.
Zelf heb ik ervaren hoe het sociale rechtvaardigheidsdenken een academisch instituut heeft beïnvloed waar ik tweemaal heb mogen verblijven: de eerste keer in 2012 en de tweede keer in 2022. Het Netherlands Institute for Advanced Study (NIAS) biedt elk semester een werkplek voor een schrijver, dichter of vertaler. Het is een stimulerende omgeving met goede onderzoeksfaciliteiten, waar ik gretig gebruik van heb gemaakt, maar het verschil tussen beide verblijfsperioden was veelzeggend. Waar de fellows zich gedurende het eerste verblijf vermaakten met vrolijke tafelgesprekken en een potje badminton na het middagmaal, kenmerkte het tweede verblijf zich door inhoudelijke zwaarte en moeizame discussies over macht en identiteit op basis van titels als Witte Onschuld en A Billion Black Anthropocenes Or None.
Gedurende het semester raakte de populatie internationale onderzoekers steeds verder verdeeld in gedreven activisten en een zwijgende meerderheid, die het tempo van intersectionele scholing niet bijhield en er ook niet bijster geïnteresseerd in was. Liever hielden ze zich bezig met kwesties als semantiek en taalverwerving bij jongeren.
Tot een scherp conflict kwam het in het huis waar de buitenlandse fellows waren gehuisvest, toen iemand voorstelde om elkaar een cadeautje te geven met Sinterklaas. Hoewel het ging om de van Zwarte Piet gekuiste versie, was het kwaad al geschied. Hoe hij durfde zoiets voor te stellen, brieste een Peruviaanse antropologe, om zo’n diep racistische traditie het huis binnen te brengen.
De kwestie legde de verdeeldheid bloot en verdiepte die, en maakte dat de fellows-gemeenschap uiteenviel in facties die elkaar in stilte bestreden. Nee, gezelliger was het er niet op geworden in de tien tussenliggende jaren.
De taalwetenschappers legden me uit hoe de academische wereld in het algemeen een mijnenveld was geworden. Ze meden contact met studenten zoveel mogelijk omdat elk contact een potentieel gevaar opleverde. Een verkeerd begrepen opmerking, een grap of een opvatting die niet strookte met de dogma’s van de jacobijnen van de sociale rechtvaardigheidsbeweging kon je carrière onmiddellijk in gevaar brengen. Want omdat het universiteitsbestuur altijd de kant koos van zijn clientèle, de studenten, was je als medewerker onbeschermd bij conflicten. De sociale rechtvaardigheid werd duur betaald, om zo te zeggen.
Een correctie op de uitwassen ervan is natuurlijk hard nodig, maar de huidige wraakexercitie van de extreemrechtse ideologie op de woke-ideologie is ook meteen de doodssteek van de academische vrijheid. Wat op het spel staat, zijn niet alleen de safe space en een vak als queer etnografie, maar ook intellectuele nieuwsgierigheid, actieve openheid van geest en principiële verdraagzaamheid jegens andere opvattingen dan die van jezelf.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant columns