De ongekende populariteit van kapitein Ibrahim Traoré, de interim-president van Burkina Faso, reikt veel verder dan zijn eigen land. Zijn anti-imperialisme is een inspiratie voor jonge Afrikanen op het hele continent.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
De prins van de Sahel, de Afrikaanse messias, de meest door Amerika gevreesde leider: een kleine greep uit de eervolle titels waarmee fans van over de hele wereld kapitein Ibrahim Traoré beschrijven. De interim-president van het West-Afrikaanse Burkina Faso is ongekend populair. Hij prijkt zelfs op taxi’s in Kenia en Tanzania, duizenden kilometers verderop.
In de afgelopen maanden is een ware digitale cultus rondom de juntaleider opgebloeid. In door AI gegenereerde video’s, die viraal gingen op TikTok, verslaat Traoré een imaginair Westers leger, zingen wereldsterren als Beyoncé hem toe en verkondigt hij dat Burkina Faso een belastingvrije staat wordt. Het lijkt de meeste fans niet uit te maken dat de video’s nep zijn. Na decennia heeft Afrika weer een held om in te geloven.
Traorés faam ontkiemde op 30 september 2022. Hij pleegde met een groep jonge soldaten een coup, uit onvrede over de onmacht van voorgaande regeringen om de bevolking tegen jihadistisch geweld te beschermen. Kort na de staatsgreep werd Traoré aangewezen als interim-president. Met 34 jaar oud was hij de jongste president ter wereld.
De strijd tegen het opkomend jihadisme in de Afrikaanse regio Sahel vormt een rode draad in zijn leven, net als teleurstelling in de regering. Hij werd geboren op 14 maart 1988 en groeide op in een plattelandsdorpje in het westen van het land.
Het was zijn droom om zijn vaders voetsporen te treden en het leger in te gaan. Toen het in 2009 zover was, stond hij versteld van de gebrekkige materialen en slecht getrainde soldaten.
Traoré vocht tegen jihadistische groeperingen in Mali als onderdeel van de VN-vredestroepen. Daarna vocht hij in eigen land. Als hoofd van een antiterreureenheid kreeg hij veel klachten over wapens, salarissen en voedseltekorten. De jonge kapitein raakte gefrustreerd over de Burkinese leiders die in luxe in de hoofdstad leefden en in zijn ogen de troepen verraadden.
Zodra Traoré zelf aan de macht kwam, nam hij daar afstand van. Hij promoveerde zichzelf niet tot generaal en weigerde het presidentiële salaris. ‘Macht interesseert ons niet’, zei hij kort na de coup. ‘We willen onze bevolking uit hun lijden verlossen.’
Traoré stelt zich op als president in oorlogstijd: sterk, pragmatisch en immer gekleed in volledige legeruitrusting met kenmerkende rode baret. Op kalme toon, maar met de borst fier vooruit, beloofde hij iedere centimeter grondgebied terug te winnen op de jihadisten. Geen onderhandelingen meer, maar een volledige oorlog, hard tegen hard.
Het enige mandaat van de junta is volgens Traoré een einde maken aan armoede, geweld en uitbuiting. Uitbuiting door het Westen welteverstaan, met oud-kolonisator Frankrijk voorop. Het Westen heeft volgens Traoré belang bij instabiliteit in de Sahel, zodat het natuurlijke rijkdommen kan plunderen. Hij sneed alle banden met Frankrijk door en vond een nieuwe militaire partner in Rusland.
De charismatische Traoré gaf een van de armste landen ter wereld nieuwe hoop, maar zijn populariteit reikte al snel verder dan Burkina Faso. De Afrikaanse jeugd herkent zich veel beter in Traoré dan in de bejaarde politieke elite. De helft van de Afrikaanse bevolking is nog geen 19 jaar oud, maar het continent heeft veel oude leiders.
Veel mensen in Afrika vinden hun leiders slecht, incompetent en corrupt. In Traoré zien ze iemand met de juiste motivatie om aan de macht te zijn. Ze zien in hem een opvolger van Thomas Sankara, de legendarische panafrikanist die in de jaren tachtig een socialistische revolutie leidde in Burkina Faso. De geliefde Sankara werd in 1987 vermoord, mogelijk met betrokkenheid van Frankrijk.
Traoré vergelijkt zichzelf graag met Sankara, die net als hij 34 was toen hij door middel van een coup aan de macht kwam. Hij besteedt ieder jaar veel aandacht aan de sterfdag van de nationale held, en heeft een enorm mausoleum laten bouwen, dat twee weken geleden werd geopend.
Ook gaat hij op vergelijkbare wijze de strijd aan met corruptie, haalt uit naar westerse bemoeienis en echoot Sankara’s wens ‘de Afrikaanse mentaliteit te dekoloniseren’.
Toen de Franse president Emmanuel Macron in januari tot woede van veel Afrikaanse leiders zei dat ze waren vergeten ‘dankjewel te zeggen’, benadrukte Traoré dat juist Frankrijk ondankbaar is. ‘Het Frankrijk van vandaag bestaat dankzij onze voorouders.’ Hij riep Afrikanen op om ‘wakker te worden, te werken voor het geluk van Afrikaanse mensen en te vechten tegen het imperialisme’.
Dergelijke speeches worden massaal gedeeld, maar Traoré heeft eigenlijk weinig tastbare resultaten behaald. Wie de roze bril afzet, ziet een president van een fragiele transitieregering in een van de gevaarlijkste landen ter wereld. Vorige week werden tientallen soldaten en burgers gedood bij een jihadistische aanval in het noorden van het land.
Traoré opende een fabriek voor ingeblikte tomaten, maar van een agrarische revolutie – zoals onder Sankara – is vooralsnog geen sprake. Zijn grootste succes is de oprichting van een staatsmijnbouwbedrijf om meer te verdienen aan de grondstoffen. Burkina Faso vierde een paar maanden geleden zijn allereerste in eigen land geproduceerde goudstaaf.
3x Ibrahim Traoré
Toen honderden extremisten in 2018 een VN-legerbasis in Mali aanvielen, negeerde Traoré de bevelen van zijn meerderen en leidde een succesvolle tegenaanval. Hij kreeg een medaille voor zijn moed.
Volgens geruchten willen westerse landen Traoré uit de weg ruimen en zijn er al negentien Amerikaanse moordcomplotten verijdeld.
Na een veronderstelde couppoging in april gingen duizenden in de Burkinese hoofdstad Ouagadougou de straat op om steun aan Traoré te betuigen. Ook waren er demonstraties in Ghana, Nigeria, Jamaica en Engeland.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant