Schiphol moet terug naar de tekentafel om een natuurvergunning te verkrijgen. De rechtbank in Den Haag zette woensdag een streep door de huidige vergunning, omdat die in strijd is met de stikstofregels. Ondanks deze uitspraak blijft Schiphol voorlopig in bedrijf.
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en stikstof.
Dat de natuurvergunning van Schiphol woensdag sneuvelde in de rechtbank, komt niet onverwacht. Een jaar geleden bleek dat toenmalig minister van Natuur en Stikstof, Christianne van der Wal, de vergunning in 2023 ondanks waarschuwingen van haar eigen ambtenaren had verstrekt. Die wezen erop dat de aanvraag vermoedelijk niet strookte met de stikstofregels.
Dat hadden milieuorganisaties MOB, Greenpeace en Milieudefensie ook al gezien. Zij tekenden datzelfde jaar bezwaar aan tegen de vergunning. Ze kregen daarbij steun van de gemeenteraad van Nieuwkoop.
De milieuorganisaties richtten zich onder meer op het aantal vluchten waar Schiphol historisch gezien recht op zou hebben. De milieuorganisaties gaan uit van 273 duizend, Schiphol zelf zet in op 460- of zelfs 480 duizend. In deze kwestie kreeg de luchthaven woensdag gelijk van de rechtbank.
Een ander twistpunt was de uitkoop van negen boerderijen door Schiphol om de eigen uitstoot te compenseren. Voorwaarde voor zulke stikstofhandel is dat de uitstootverlaging van de stoppende boeren niet eerst nodig is voor natuurbescherming.
Nederland is namelijk verplicht de natuur in goede staat te houden. Rond natuurgebieden waarin te veel stikstof belandt, moet de uitstoot daarom omlaag. Uitstoot die vrijvalt, bijvoorbeeld omdat een veehouder stopt, mag niet zomaar weggestreept worden tegen nieuwe uitstoot elders, zoals op Schiphol.
Het ministerie beweerde publiekelijk dat die voorwaarde alleen voor overheidspartijen geldt, maar de Raad van State maakte vorig jaar een einde aan dat beeld. Uit interne stukken, opgevraagd door NRC, bleek dat ambtenaren op het ministerie van Landbouw er al vroeg op wezen dat dit argument mogelijk geen stand zou houden in de rechtbank.
Het vonnis van woensdag bewijst hun gelijk. Volgens de rechtbank heeft Schiphol ‘onvoldoende inzichtelijk gemaakt’ of aan deze eis is voldaan.
Sinds een uitspraak van de Raad van State eind vorig jaar geldt dezelfde eis voor compenserende stikstofmaatregelen die Schiphol op eigen terrein neemt. Ook hier oordeelt de rechter dat de luchthaven onvoldoende duidelijk heeft gemaakt dat die stikstofreductie niet eerst nodig is om de natuur te beschermen.
De directe gevolgen van het vonnis zijn voor Schiphol beperkt. De natuurvergunning van de luchthaven is vernietigd, maar die situatie is niet nieuw. Tot 2023 opereerde Schiphol decennialang zonder natuurvergunning. Opeenvolgende regeringen gedoogden die situatie.
De luchthaven zal in een nieuwe vergunningaanvraag beter moeten motiveren waarom ze haar eigen uitstoot tegen die van de gestopte boeren mag wegstrepen. Het ministerie van Landbouw zal die aanvraag opnieuw beoordelen. Ook kan Schiphol nog in hoger beroep tegen het vonnis.
MOB-voorzitter Johan Vollenbroek is ‘erg blij’ met de uitspraak. ‘Dat geld is over de balk gegooid’, zegt hij over de miljoenen die Schiphol uitgaf aan stikstofhandel. Zolang effectief landelijk stikstofbeleid uitblijft, zal het volgens Vollenbroek onmogelijk zijn voor Schiphol om een juridisch houdbare vergunning te verkrijgen.
Vollenbroek overweegt nu een handhavingsverzoek in te dienen omdat Schiphol niet over de juiste vergunning beschikt. Dat hangt af van de reactie van de luchthaven en het demissionaire kabinet, zegt hij. ‘Als ze besluiten het aantal vluchten substantieel te verlagen, hoeven we geen handhavingsverzoek in te dienen.’
Schiphol erkent in een reactie dat ‘een landelijke oplossing van de overheid’ nodig is om stikstofhandel weer mogelijk te maken. De luchthaven kondigt aan hoger beroep aan te tekenen, en tegelijkertijd te werken aan een nieuwe vergunningaanvraag.
Dat een dergelijk vonnis was ingecalculeerd, blijkt uit de geopenbaarde stukken van het ministerie. Ambtenaren pleiten daarin voor het bewust verstrekken van een juridisch wankele vergunning. Een oordeel van de rechtbank zou immers enige tijd op zich laten wachten, wat het ministerie en de luchthaven tijd biedt om aan andere oplossingen te werken.
In zekere zin heeft die strategie gewerkt: Schiphol heeft twee jaar kunnen draaien met vergunning. Maar in de tussentijd is het Nederlandse stikstofprobleem nauwelijks kleiner geworden, en het vergunningprobleem van de luchthaven alleen maar groter.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant