De PVV stapt uit het kabinet nadat de coalitiepartijen NSC, BBB en VVD niet blind de deels onhaalbare asielplannen wilden overnemen.
Er komen nieuwe verkiezingen. Voor een minderheidskabinet was onvoldoende steun, concludeerde premier Schoof na een spoedberaad met het gevallen kabinet.
De Tweede Kamer debatteert morgenochtend om 10.35 over de val van het kabinet.
Lees ook:
- Nalatenschap: Wat kreeg het kabinet-Schoof (niet) voor elkaar?
- Tijdlijn: de opmerkelijkste momenten van het kabinet-Schoof
Wat NSC-leider Nicolien van Vroonhoven betreft stapt haar partij niet nog eens in een coalitie met de PVV van Geert Wilders. ‘Met deze gast gaan we niet meer in zee’, zei Van Vroonhoven in het EO-radioprogramma Dit is de Dag.
Van Vroonhoven, die Omtzigt onlangs opvolgde als politiek leider van NSC, voelde naar eigen zeggen ‘altijd een soort van terughoudendheid’ over samenwerking met de PVV. ‘Maar daar heb ik me overheen gezet, gezien de uitslag en gezien het feit dat we inhoudelijk veel met elkaar te bereiken hadden.’
Van Vroonhovens voorganger, NSC-oprichter Pieter Omtzigt, zei in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 ook dat hij zichzelf niet zag samenwerken met Wilders. Reden daarvoor was onder meer dat Wilders met zijn standpunten over de islam volgens Omtzigt geen respect zou hebben voor de Nederlandse grondrechten. Na een ‘rechtstaatverklaring’ en toezegging dat Wilders geen premier zou worden, trad NSC toch toe tot de coalitie.
VVD-leider Dilan Yeşilgöz wilde een nieuwe samenwerking met de PVV nog niet uitsluiten. ‘Ik moet daar nog even over nadenken’, zei ze in het SBS-programma Nieuws van de Dag. Yeşilgöz zei vooral te twijfelen, omdat ze samenwerking met GroenLinks-PvdA evenmin ziet zitten. ‘Je hebt weinig aan allebei.’ Tijdens de verkiezingen van twee jaar geleden zette Yesilgöz na jaren van blokkade door haar voorganger Rutte opnieuw de deur open voor samenwerking met de PVV.
Thom Canters
In koelen bloede bracht Geert Wilders vanochtend het kabinet-Schoof ten val. Waarom nu, en waarom op deze manier? In deze ingelaste extra aflevering van De kamer van Klok buigt ons politieke panel zich erover. Ook nemen we vast een voorschot op de komende verkiezingscampagne én de formatie. Want wie gaat er nu nog met Wilders in een coalitie zitten?
De PVV-kabinetsleden die vertrekken na de coalitiebreuk zullen tijdelijk worden vervangen door bewindslieden van VVD, NSC en BBB. Demissionair premier Dick Schoof meldt in een brief aan de Tweede Kamer dat aan de vijf ministers en vier staatssecretarissen van de PVV ontslag is verleend.
Minister Dirk Beljaarts van Economische Zaken wordt voorlopig vervangen door VVD-financiënminister Eelco Heinen. Minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei, VVD) neemt de portefeuilles waar van minister Barry Madlener en staatssecretaris Chris Jansen, beide van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid, VVD) neemt de taken over van de opgestapte staatssecretaris op zijn ministerie, Ingrid Coenradie. Ook vervangt hij minister Marjolein Faber van Asiel. Judith Uitermark (Binnenlandse Zaken, NSC) vervangt haar staatssecretaris Zsolt Szabó. Caspar Veldkamp (Buitenlandse Zaken) vult de plek die minister Reinette Klever voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp op zijn department achterlaat.
De post van minister Fleur Agema en staatssecretaris Vicky Maeijer, beiden Volksgezondheid, wordt tijdelijk waargenomen door NSC-minister Eddy van Hijum van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Of de aangebleven ministers tot aan de verkiezingen de taken van hun opgestapte collega’s waarnemen is nog niet bekend. Verkiezingen zullen naar alle waarschijnlijkheid nog maanden op zich laten wachten. Het demissionaire kabinet blijft ook daarna nog aan, totdat er een nieuwe regering is gevormd.
Thom Canters
Lees hier ook: Het kabinet is gevallen, maar verkiezingen zijn ver weg, dus premier Schoof gaat ‘onverdroten door’
De Tweede Kamer debatteert woensdagochtend om 10.35 uur met premier Dick Schoof over de kabinetsval. Kort daarvoor geeft Schoof een korte verklaring over de ontstane situatie. Zijn kabinet is sinds vandaag demissionair, nadat PVV-leider Geert Wilders zich terugtrok uit de coalitie.
Oppositiepartijen hebben gezegd morgen tekst en uitleg te willen van Schoof over de val van het kabinet. Schoof gaf eerder vandaag al wel een verklaring aan de pers.
Het is de komende tijd verder de taak van Tweede Kamer om een lijst op te stellen met zogenoemde controversiële onderwerpen. Dat zijn zaken die in principe niet meer op de Kameragenda worden gezet en dus niet meer worden behandeld tot er een nieuw kabinet aantreedt. Tussen de val van kabinet Rutte-IV en de beëdiging van het kabinet-Schoof zat bijna een jaar.
Thom Canters
Ingrid Coenradie, voormalig staatssecretaris namens de PVV van Justitie en Veiligheid, had graag willen aanblijven in het demissionaire kabinet. Hoewel PVV-leider Geert Wilders zijn partij terugtrok uit de coalitie, heeft Coenradie ‘tot het laatste moment gestreden’ om aan te blijven.
Dat Coenradie dat heeft geprobeerd komt niet geheel onverwachts. Tussen haar en Wilders boterde het de laatste tijd minder goed. Zo botsten ze onder meer over Coenradie’s plan om gedetineerden vanwege het cellentekort desnoods vervroegd vrij te laten.
Tijdens de speciaal ingelaste ministerraad eerder vandaag zou zijn gebleken dat aanblijven, ook als partijloos staatssecretaris, geen optie was voor Coenradie. ‘Het is staatsrechtelijk heel complex, heb ik begrepen’, aldus het voormalige gemeenteraadslid voor Leefbaar Rotterdam, die dat verder niet verduidelijkte.
Wel zegt Coenradie dat ze niet denkt dat dit haar ‘laatste moment in de politiek is’. Haar politieke toekomst ligt naar eigen zeggen ‘in ieder geval niet bij de PVV’.
Ook van voormalig PVV-minister Dirk Beljaarts (Economische Zaken) werd gezegd dat hij misschien wilde aanblijven, maar dat ontkent hij. ‘Ik heb vanochtend al de afweging gemaakt om dit ambt neer te leggen en me op een andere manier voor de BV Nederland in te zetten’, zei hij na de ministerraad. Beljaarts was net als Coenradie voor zijn kabinetsdeelname niet actief voor de PVV.
Thom Canters
Vicepremier en minister van Volkshuisvesting Mona Keijzer (BBB) heeft na het inderhaast ingelaste kabinetsberaad hard uitgehaald naar Geert Wilders. ‘Zijn emoties van deze week zijn onverklaarbaar’, aldus Keijzer. Ze vindt dat het kabinet gewoon door had gekund.
‘We gingen stappen zetten. Dat je dan langs de Eerste en Tweede Kamer moet, dat hoort bij een democratie.’ De woonminister zei het onder onder andere heel jammer te vinden dat het kabinet nu ‘niets kon doen aan het moslim-extremisme’, iets wat overigens helemaal niet in het hoofdlijnenakkoord stond.
Keijzer had geen goed woord over voor Wilders. ‘Hij heeft zichzelf op één gezet en verraadt Nederland’, zei de vicepremier. ‘Geert Wilders is weggelopen voor het oplossen van problemen.’
Volgens Keijzer is het onverklaarbaar dat Wilders’ besluit de stekker eruit te trekken. ‘Omdat hij het niet meer trok? Omdat hij het spannend vond? Wees een kerel.’
Dylan van Bekkum
Er komt geen herstart van het kabinet. Dat heeft premier Dick Schoof zojuist bekendgemaakt na een spoedberaad in het Catshuis. Dat betekent dat er nieuwe verkiezingen moeten komen, die waarschijnlijk in november plaatsvinden.
‘We hebben geconcludeerd dat er in de Tweede Kamer onvoldoende draagvlak is’, zei Schoof tijdens een korte persconferentie. Het kabinet gaat demissionair verder, maar zonder de PVV. Schoof gaat nu naar de koning om het ontslag van alle PVV-bewindslieden aan te bieden.
Dat betekent dat er flink wat posten vrijkomen. Hoe die worden ingevuld, is nog niet bekend. Mogelijk moeten de overige coalitiepartijen VVD, NSC en BBB op zoek naar nieuwe bewindslieden die de plekken demissionair willen invullen.
De schuld van de val van het kabinet legde Schoof tijdens zijn korte verklaring bij de PVV en Wilders. ‘Maar als bij één partij de wil ontbreekt, kan je niet met elkaar verder’, zei Schoof. Het besluit van Wilders noemt hij ‘onnodig en onverantwoord’.
Dylan van Bekkum
Een meerderheid in de Tweede Kamer stuurt erop aan om ‘zo snel mogelijk’ nieuwe verkiezingen te houden. VVD-leider Yesilgöz voegde zich dinsdagmiddag bij Geert Wilders (PVV) en Frans Timmermans (GL-PvdA) met die wens. Samen hebben zij een Kamermeerderheid.
Daarmee boort Yesilgöz voor NSC en BBB - die er slecht voor staan in de peilingen - alle hoop de grond in om misschien nog een doorstart te maken als minderheidskabinet. ‘Het land heeft nu duidelijkheid en een sterk kabinet nodig’, aldus de VVD-leider op X. ‘Kiezers moeten zich kunnen uitspreken over welke kant ze willen dat het land opgaat. Dus zo snel als mogelijk verkiezingen.’
Wat ‘zo snel mogelijk’ precies betekent, is nog wel onduidelijk. Het wordt sowieso na het politieke zomerreces. Dat duurt tot begin september.
Raoul du Pré
De bewindslieden druppelen momenteel binnen bij het Haagse Catshuis. De ogen zijn onder meer gericht op staatssecretaris Coenradie (Justitie en Veiligheid), die namens de PVV in het kabinet zit. Zij wilde geen antwoord geven op de vraag of zij als bewindspersoon in het kabinet doorgaat.
‘Ik heb daarover nagedacht, maar ik wil daarop nog geen antwoord geven.’ Dat Wilders zijn partij uit het kabinet heeft teruggetrokken, kwam volgens haar ‘niet helemaal’ als een verrassing. Coenradie zei vooraf niet van het plan op de hoogte te zijn geweest.
Klimaatminister Sophie Hermans (VVD) zei ‘boos, verbijsterd, pissig en teleurgesteld’ te zijn. Zij verweet Wilders ‘onverantwoord’ te zijn en ‘op te stappen wanneer het erop aankomt’. Minister Caspar Veldkamp (Buitenlandse Zaken, NSC) kwam met soortgelijke teksten: ‘Ik vind het onverantwoord, er is oorlog in en rond Europa. En op dat moment loopt hij van tafel weg. Ik vind het schandalig.’
PVV-vicepremier Fleur Agema wilde de pers voorafgaand aan de ministerraad niet te woord staan. Minister Reinette Klever (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp) deed dat wel en wees met de beschuldigende vinger naar de drie coalitiepartners. De terugtrekking uit de coalitie had van haar ‘niet gehoeven’, zei ze.
Klever hield vol dat Wilders zich ‘genoodzaakt’ zag zich terug te trekken: ‘De afspraken uit het hoofdlijnenakkoord waren niet voldoende en daarom had hij aanvullende maatregelen willen afspreken. Ik vind het ongelofelijk jammer dat daar geen steun voor is.’
Minister Hermans betwistte dat laatste op haar beurt. Volgens haar zat de VVD met de PVV op één lijn, wat betreft asiel en migratie.
Maartje Geels
De kans lijkt klein dat het tot een doorstart komt, waarmee het huidige kabinet demissionair wordt. Dat houdt in dat het in principe alleen lopende zaken afhandelt en geen grote besluiten meer neemt. Minister Mona Keijzer (Volkshuisvesting) liet even na het middaguur al weten dat ze de huurbevriezing intrekt. Daarmee moesten de huren van corporatiewoningen twee jaar worden bevroren.
Een aantal onderwerpen zal zoals gebruikelijk bij een kabinetsval tot ‘controversieel’ worden bestempeld. Die onderwerpen komen niet meer op de Kameragenda, tot er een nieuw kabinet is. Na de val van het vorige kabinet, in juli 2023, werd bijvoorbeeld afgesproken dat de wijziging van de veelbesproken Transgenderwet in de koelkast zou worden gezet.
Niet alle bewindslieden zullen naar verwachting demissionair worden. PVV-leider Wilders maakte vanochtend duidelijk dat hij wil dat ‘zijn’ mensen zich uit het kabinet terugtrekken. De vraag is nu of zij daar allemaal gehoor aan zullen geven.
Zo is het bijvoorbeeld denkbaar dat PVV-bewindslieden met meer afstand tot de partij, wel aanblijven. Het gaat dan bijvoorbeeld om minister Beljaarts van Economische Zaken of staatssecretaris Coenradie van Justitie en Veiligheid, die eerder met Wilders op ramkoers lag. Beiden waren voor hun ministerschap niet actief voor de PVV.
Maartje Geels
Als Nederland nu verkiezingen voor de Tweede Kamer zou houden, zouden NSC en de PVV de meeste zetels verliezen ten opzichte van hun huidige aantal. Deze partijen raken respectievelijk 18 en 8 zetels kwijt, blijkt uit de jongste peiling (van vorige week) van Peilingwijzer, het gemiddelde van de peilingen van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag. CDA zou juist 13 zetels winnen.
De PVV, GroenLinks-PvdA en VVD zouden alle drie kans maken om de grootste te worden. Op dit moment heeft de PVV in de peilingen met 29 zetels een nipte voorsprong, maar rekening houdend met de onzekerheidsmarge van de Peilingwijzer zouden ook de VVD (28 zetels) en GroenLinks-PvdA (27) als grootste partij uit de bus kunnen komen.
Dat er nieuwe verkiezingen komen is overigens nog niet officieel, maar dit scenario lijkt wel waarschijnlijk: oppositieleider Frans Timmermans is niet bereid om met zijn partij steun te geven aan een minderheidskabinet van VVD, NSC en BBB. VVD-leider Dilan Yesilgöz zei vanochtend ook te verwachten dat nieuwe verkiezingen aanstaande zijn.
Pepijn de Lange
Om 13.30 uur vanmiddag vindt een spoedministerraad plaats in het Catshuis. Premier Schoof – die nog niet van zich heeft laten horen – is daarbij aanwezig. Tijdens het spoedberaad zullen de PVV-bewindslieden, zoals Wilders eerder vanochtend aankondigde, laten weten dat zij zich terugtrekken uit het kabinet. Dat besluit is overigens al aan Schoof medegedeeld, zei de PVV-leider vanmorgen.
Dit betekent dat een aantal belangrijke ministersposten vrijkomt, waaronder die van Fleur Agema op Volksgezondheid. Met haar vertrek heeft het kabinet bovendien een vicepremier minder. Daarnaast komt ook het ministerie van Asiel en Migratie zonder minister te zitten, net als de ministeries van Infrastructuur, Economische Zaken en Buitenlandse Handel.
De (overgebleven) ministers en staatssecretarissen hebben overigens nog niet gereageerd op het besluit van Wilders. Zij overleggen momenteel met hun eigen partijen. VVD-leider Yesilgöz zei tegen de NOS wel dat ze haar ministers niet terugtrekt.
Premier Schoof zal in overleg met de fractieleiders van VVD, NSC en BBB nu snel moeten beslissen hoe het kabinet verdergaat. Hier en daar wordt geopperd dat het zou kunnen doorgaan als minderheidskabinet, maar dat hangt dan wel volledig af van de steun van de PVV. Op de oppositie hoeft Schoof niet te rekenen; zij wil zo snel mogelijk nieuwe verkiezingen.
Maartje Geels & Raoul du Pré
VVD-leider Dilan Yesilgöz denkt dat er nieuwe verkiezingen komen, nu het kabinet Schoof gevallen is en de PVV haar bewindslieden heeft teruggetrokken. BBB en NSC zeggen de deur open te houden voor een minderheidskabinet, maar Yesilgöz denkt dat het niet zover komt.
‘Een demissionair kabinet tot de volgende verkiezingen, ik denk dat dat het wordt’, aldus de VVD-leider in gesprek met de NOS. Ze voegde daaraan toe dat er nog geen besluiten zijn genomen. Ze sluit een minderheidskabinet dan ook niet per definitie uit. ‘Wij zijn geen weglopers’.
Na een overleg met haar fractie was de campagnelijn van de VVD duidelijk: Wilders is een wegloper. ‘Dat kennen we van hem’, zei Yesilgöz. ‘Niemand was tegen zijn plannen, ik heb zelfs nog een motie op tafel gelegd. Maar we konden vanochtend niet eens praten. Hij heeft geen vertrouwen in zijn eigen minister en is gewoon weggelopen.’
Dat Geert Wilders een ‘wegloper’ zou zijn, klonk al veel vaker bij de VVD. Gedoogpartner Wilders trok in 2012 de stekker uit het kabinet-Rutte I, omdat hij zich niet in de bezuinigingsplannen kon vinden. In de jaren erna zette premier annex VVD-leider Mark Rutte de PVV-leider in diezelfde bewoordingen langs de zijlijn van het landsbestuur: met Wilders valt niet samen te werken, want die loopt weg, viel bij Rutte en de VVD voortdurend te horen. Tot aan de verkiezingen van november 2023, toen Yesilgöz toch weer de deur openzette voor samenwerking met de PVV.
Opmerkelijk genoeg weigerde zij tegenover de NOS vanochtend opnieuw uit te sluiten ooit weer met Wilders samen te werken. ‘Die vragen ga ik nu echt niet beantwoorden.’
Dylan van Bekkum
Inmiddels heeft oppositieleider Frans Timmermans via de NOS ook een reactie gegeven. Een ‘doorstart’ van het kabinet, waarbij de overgebleven drie coalitiepartijen steun krijgen van GroenLinks-PvdA, is volgens Timmermans uitgesloten.
‘Met deze coalitiepartijen is geen stabiel landsbestuur te vormen’, zei hij beslist. Wat Timmermans betreft komen er dan ook zo snel mogelijk nieuwe verkiezingen: ‘Er is lang genoeg stilstand geweest’.
Omdat Timmermans niet bereid is in het kabinet te stappen, lijkt een doorstart van het kabinet-Schoof uitgesloten. Daarmee zijn nieuwe verkiezingen zo goed als zeker. Eerder vanmorgen spraken zowel de BBB als NSC zich nog wel uit voor een hervorming van het huidige kabinet. Beide partijen staan er momenteel slecht voor in de peilingen en dreigen bij nieuwe verkiezingen gedecimeerd te worden.
Maartje Geels
Het kabinet-Schoof is het kortst zittende kabinet sinds premier Jan Peter Balkenende in het Torentje zat. Precies 336 dagen nadat de ministers en staatssecretaris van PVV, VVD, NSC en BBB aantraden, viel dinsdagochtend het kabinet. Het laatste kabinet dat korter regeerde, was het overgangskabinet-Balkenende III, dat in 2006 en 2007 welgeteld 138 dagen aan de macht was.
De totstandkoming van het kabinet-Schoof duurde vorig jaar juist relatief lang. Tussen de verkiezingen die de PVV won (22 november 2023) en het aantreden van het kabinet zaten 223 dagen. Na de Tweede Wereldoorlog duurde het gemiddeld 103 dagen om een nieuw kabinet te voeren. De langste formatie in de parlementaire geschiedenis was die van het vorige kabinet, Rutte IV (299 dagen).
Pepijn de Lange
Het kabinet is gevallen en de PVV heeft haar ministers teruggetrokken. Maar dat er nu nieuwe verkiezingen komen, is nog niet helemaal zeker. NSC en BBB sluiten een doorstart niet uit. Beide partijen staan er zeer slecht voor in de peilingen en zijn niet gebaat bij nieuwe verkiezingen.
BBB-leider Van der Plas zei eerder vanochtend dat het misschien mogelijk is dat er een doorstart komt. Dan zou het kabinet-Schoof niet hoeven te vallen. Dit zou kunnen door met een ‘rompkabinet’ door te gaan. De overige coalitiepartijen zouden daarbij in een minderheid steeds in de Kamer op zoek gaan naar een meerderheid voor hun plannen.
Ook NSC-leider Nicolien van Vroonhoven ziet een minderheidskabinet als een logische optie om de regeringscoalitie zonder de PVV voort te zetten. ‘In het verleden is dat vaker gebeurd als een van de coalitiepartners wegvalt. Dan heb je geen meerderheid in de Tweede Kamer en zul je echt moeten buurten om tot een meerderheid te komen. Het is niet de meest makkelijke manier om politiek te bedrijven, maar het is wel een manier om te zorgen dat de hele Kamer betrokken is.’
Zo ver is het echter nog niet, zegt Van Vroonhoven, die nu eerst met de NSC-fractie gaat overleggen. Nieuwe verkiezingen noemt ze ‘natuurlijk’ een optie. ‘Ik zie ook wel dat er een nieuw mandaat (bij de kiezer) gehaald moet worden. We gaan er met open vizier in.’
Dylan van Bekkum & Mark Misérus
Volgens CDA-fractievoorzitter Henri Bontenbal ‘heeft Nederland vandaag gezien dat deze coalitie geen verantwoordelijkheid heeft durven nemen voor de toekomst van Nederland’. Op X noemt hij het ‘onverantwoord en roekeloos’ dat ‘in deze tijd van internationale onveiligheid’ en onzekerheid partijen ‘het eigenbelang belangrijker vinden’ dan de toekomst van Nederland.
Twitter bericht wordt geladen...
Volgens Bontenbal zijn PVV, VVD, NSC en BBB ‘vooral met zichzelf bezig geweest’ en hebben ze twee jaar na de vorige verkiezingen het vertrouwen in de politiek alleen maar verder geschaad. Hij spreekt van ‘een jaar lang politiek amateurisme.’
Verkiezingen gaan Nederland een tijd op stilstand zetten. ‘Maar de huidige coalitie doet dat ook’, zegt de CDA-leider tegen de NOS. Volgens Bontenbal zijn nieuwe verkiezingen nog altijd beter dan ‘doorgaan met dit politieke avontuur’. Omdat die mogelijk pas in november op zijn vroegst gehouden kunnen worden, belooft hij daarom dat zijn partij ‘constructief in de wedstrijd blijft zitten’.
Een beroep op het CDA om het gat van de PVV op te vullen, is echter zinloos. ‘Die vraag is niet aan ons. We hebben vijf zetels in de Tweede Kamer, getalsmatig kunnen wij dat helemaal niet aanvullen.’
Mark Misérus
Het ging onverwachts snel vanmorgen. De coalitiepartners meldden zich rond 9.00 uur bij de werkkamer van Wilders, nadat de spanningen bij een spoedberaad tussen de vier gisteravond al hoog waren opgelopen. Rond 9.15 uur liet de PVV-leider weten dat hij zijn partij terugtrekt uit de coalitie, waarmee het kabinet ten val komt.
Premier Schoof heeft nog niets van zich laten horen. Later vandaag zullen de vier coalitiepartners naar alle waarschijnlijkheid met hem rond de tafel gaan. Schoof zal daarop een spoedministerraad bijeen moeten roepen, waarin er een klap op de val van het kabinet gegeven moet worden. Het is vervolgens aan Schoof om het ontslag van het kabinet bij de koning aan te bieden.
Maartje Geels
De eerste oppositieleiders laten inmiddels van zich horen. D66-leider Rob Jetten zei tegenover de NOS ‘niet verrast’ te zijn dat PVV-leider Wilders zijn partij heeft teruggetrokken uit de coalitie. ‘Je weet dat als je met Wilders gaat samenwerken, dat dat niet goed kan gaan. En dat zien we vandaag.’
Jetten benadrukte dat er sinds het afsluiten van het hoofdlijnenakkoord ‘veel ruzie’ in de coalitie is geweest en er ‘weinig knopen zijn doorgehakt’.
‘Dit kabinet heeft Nederland anderhalf jaar stilgezet’, reageerde Laurens Dassen even daarna. ‘Ze struikelden over elkaar heen en waren met elkaar bezig.’ De Volt-leider gaf aan blij te zijn dat het kabinet is gevallen: ‘Ik ben blij dat we uit deze slop kunnen komen.’
Maartje Geels
PVV-leider Wilders meent dat hij geen garanties kreeg voor zijn asielplannen. ‘Ik heb getekend voor het strengste asielbeleid, en niet voor de ondergang van Nederland’, zegt PVV-leider Geert Wilders in een eerste reactie tegen de pers. ‘Onze verantwoordelijkheid voor het kabinet houdt dan ook op.’
De PVV heeft de kiezer het strengste asielbeleid van Nederland beloofd, zegt Wilders. ‘We hebben in een plan voorgesteld de grenzen te sluiten voor asielzoekers, ze weg te sturen, ze tegen te houden en geen asielzoekerscentra te bouwen. Een strenger beleid om te zorgen dat Nederland geen groot asielzoekerscentrum wordt.’ Veel van deze plannen zijn overigens juridisch onhoudbaar.
‘Ik heb de coalitiegenoten, of voormalig coalitiegenoten, gevraagd om hun handtekeningen en die hebben ze niet gegeven’, zei Wilders over de gang van zaken. ‘Ze zeiden: dien maar een voorstel in, of een motie om het te onderzoeken, of vraag je minister maar om iets te maken.’
‘Maar dat is geen garantie’, meent de PVV-leider. ‘Ik kon niets anders doen dan dit, ik kan hier niet meer achter staan.' Wilders zegt de premier te hebben laten weten dat hij alle PVV-ministers terugtrekt uit het kabinet.
Mark Misérus & Dylan van Bekkum
VVD-leider Yesilgöz toont zich dinsdagochtend woedend over het besluit van Wilders. ‘Ik vind het ongelofelijk onverantwoord. Het is kiezen voor je eigen ego, en je eigenbelang. Ik kan er gewoon niet bij’. Yesilgöz zei daarnaast ‘verbijsterd’ te zijn dat ‘iemand zo voor zichzelf kan gaan’.
Ook voegde de VVD-leider toe dat het Wilders ‘niet om asiel of inhoud' te doen is: ‘Het is iemand die de verantwoordelijkheid niet wil dragen’. Dat Wilders de stekker eruit trekt op een moment dat de ‘mensen thuis wakker liggen van de rekeningen en we te maken hebben met oorlogen op het continent’, neemt zij hem kwalijk, zei Yesilgöz desgevraagd.
Op wat het besluit van Wilders over de PVV-leider zelf zegt antwoordde ze desgevraagd: ‘Hij kiest gewoon weer voor zichzelf en dat hebben we al eerder gezien’. Daarnaast zei ze sterk te betwijfelen of het bij volgende verkiezingen mogelijk is weer een rechtse meerderheid te behalen.
Twitter bericht wordt geladen...
Maartje Geels
‘Geen handtekening voor onze asielplannen. Geen aanpassing Hoofdlijnenakkoord. PVV verlaat de coalitie’, twittert Geert Wilders, nadat zijn partij uit de regeringscoalitie is gestapt.
Maandagavond zag de PVV-leider al weinig heil in voortzetting van de coalitie, maar de hoop bij de drie andere coalitiepartijen was dat hij ‘na een nachtje slapen’ tot inkeer zou komen. Dat is niet gebeurd: dinsdagochtend kondigde Wilders na een heel kort gesprek met de coalitiepartners het vertrek van zijn partij aan.
Twitter bericht wordt geladen...
Mark Misérus
Caroline van der Plas, fractievoorzitter van de BBB, vindt dat Wilders de andere partijen geen mogelijkheid gaf om het kabinet nog te lijmen.
‘Er was geen enkele ruimte voor overleg', zei ze tegen de aanwezige pers. ‘Hij zei: jullie doen (tekenen, red.) dat toch niet, ik heb jullie al bij de pers gehoord en ik stap er uit.’
Van der Plas noemt Wilders’ besluit ‘onverantwoord’. ‘Hij geeft zijn eigen kiezer zometeen een linkse regering op een presenteerblaadje. Ik hoop dat hij zich dat realiseert. Ik hoop dat ook de PVV-kiezer zich dat realiseert. (...) De Nederlanders zijn hier niet mee geholpen. De enige voor wie dit leuk is, is Geert zelf.’
Mark Misérus
NSC-fractievoorzitter Van Vroonhoven toont zich verbijsterd na ‘de zeer korte mededeling van de heer Wilders’ dat hij het kabinet laat vallen. ‘We hebben het gisteren gehad over vergaande asielmaatregelen en in het hoofdlijnenakkoord staat zoveel wat hij kan doen. En dan gooit hij dat zo weg.’
Ze noemt het besluit van Wilders ‘onverantwoord en onbegrijpelijk’. ‘We zitten nu in een coalitie die zoveel moet doen. En dan toch dit doen: het is echt onbegrijpelijk.’
Even voor aanvang van het overleg liet de NSC-leider weten dat de kabinetscrisis wat haar betreft afgewend kon worden, als Wilders bereid was op ‘de welwillendheid’ van de coalitiepartners te vertrouwen. Over Wilders eisen toonde ze zich wel sceptisch: ‘Hij wil commitment en handtekeningen vooraf. Zo werkt het niet in een democratie’.
Dylan van Bekkum & Maartje Geels
PVV-leider Geert Wilders is zojuist uit de coalitie gestapt. Dat liet hij weten nadat zijn coalitiepartners even daarvoor naar zijn werkkamer waren gekomen. Dit betekent dat het kabinet is gevallen.
Op X schreef hij even daarna: 'Geen handtekening voor onze asielplannen. Geen aanpassing Hoofdlijnenakkoord. PVV verlaat de coalitie'. De PVV-leider dwong zijn coalitiepartners VVD, NSC en BBB te tekenen voor zijn nog niet uitgewerkte tienpuntenplan om het asielbeleid aan te scherpen. De drie partijen weigerden dat te doen.
VVD, NSC en BBB menen dat de voorstellen van Wilders geen aanpassing van het hoofdlijnenakkoord nodig hebben. De PVV-minister Faber zou hiermee aan de slag moeten. Nu VVD, NSC en BBB niet tekenen, stapt Wilders uit de coalitie.
Later meer.
De coalitiepartners komen vanaf 9 uur opnieuw samen in de werkkamer van Geert Wilders over diens migratieplannen. Gisteravond vond ook al een overleg plaats over migratie. Het gesprek duurde ongeveer een uur en na afloop stelde de PVV-leider dat het er wat hem betreft ‘niet goed’ uitzag. ‘Het was geen aangenaam gesprek’, voegde hij toe.
De gesprekken draaiden om een aanvullend pakket aan asielmaatregelen, dat hij vorige week plotseling op tafel legde. De tien voorstellen zijn grotendeels onhaalbaar en onuitvoerbaar, maar Wilders dreigde desondanks weer om het kabinet te laten vallen als de meerderheid van zijn eisen niet ingewilligd wordt.
De coalitiepartners houden op hun beurt vol dat Wilders met uitgewerkte voorstellen over de brug moet komen. VVD, NSC en BBB gaven gezamenlijk aan niet opnieuw over het hoofdlijnenakkoord te willen onderhandelen, maar wel open te staan voor gesprekken.
Maartje Geels
Lees ook: Ontevreden over het asielbeleid wil Wilders tien nieuwe maatregelen om achterban gerust te stellen
Geert Wilders, de leider van de PVV, heeft de coalitie onder hoogspanning gezet. Dilan Yesilgöz (VVD), Nicolien van Vroonhoven (NSC) en Caroline van der Plas (BBB) kwamen maandagavond met Wilders bijeen op zijn werkkamer in de Tweede Kamer om te praten over de asielvoorstellen die hij vorige week deed. Wilders zei na afloop dat het gesprek niet goed is gegaan en dreigt nog steeds uit de coalitie te stappen.
Wilders eist onder meer scherpere grensbewaking, het tegenhouden en terugsturen van asielzoekers bij de grenzen en een bouwstop voor asielzoekerscentra. Ook wil hij dat statushouders (mensen die met succes asiel hebben aangevraagd) na veertien weken uit de asielzoekerscentra worden gezet.
De coalitiepartners probeerden daar gedurende de week in eerste instantie laconiek op te reageren. Zij wezen erop dat de PVV met minister Marjolein Faber zelf de minister voor Asiel en Migratie levert en dus met voorstellen kan komen. Ook maandag voorafgaand aan het overleg benadrukten ze dat de bal wat hen betreft bij Wilders en Faber ligt.
Lees hier het hele artikel van de chef van de politieke redactie, Raoul du Pré.
Met zijn vorige week gepresenteerde tien aanvullende asielmaatregelen wilde PVV-leider Geert Wilders vooral zijn eigen achterban gerust stellen. De partijleider dreigde bij de presentatie al met een kabinetsval, als de coalitiepartijen de maatregelen niet zouden overnemen. Daar werd toen nog schouderophalend op gereageerd. Lees verder in het stuk van politiek verslaggever Avinash Bhikhie.
Lees hier het Volkskrant Commentaar van afgelopen week terug. Daarin beschrijft Raoul du Pré, chef van de politieke redactie, hoe Wilders door vorige week nieuwe asielmaatregelen te presenteren en de coalitiepartijen onder druk te zetten de aandacht op zichzelf heeft weten te richten.
PVV-leider Geert Wilders heeft een kabinetscrisis ontketend. Wilders prestenteerde vorige week aanvullende asielmaatregelen en heeft als eis dat de coalitiepartijen NSC, BBB en VDD die zouden overnemen. Dat weigeren ze vooralsnog te doen, met als gevolg dat de PVV-leider dreigt de stekker eruit te trekken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant