IKON-journalisten Binnen één dag kwam er een einde aan een rechtszaak die eerder nog werd uitgesteld. Volgens de jury zijn de verdachten schuldig aan moord. Ook de staat El Salvador is veroordeeld vanwege het vertragen van de rechtsgang.
De drie verdachten van de moord op vier Nederlandse journalisten in El Salvador in 1982 zijn schuldig bevonden. In een verrassend snel verlopen zitting in het Salvadoraanse plaatsje Chalatenango oordeelde de jury unaniem dat oud-kolonel Mario Adalberto Reyes Mena, oud-minister van Defensie José Guillermo Garcia en de voormalige politiechef Francisco Antonio Morán schuldig zijn aan de moord op het viertal, werkzaam voor de toenmalige IKON-omroep. Alle drie zijn ze veroordeeld tot vijftien jaar celstraf. Daarnaast verliezen ze hun rechten als burgers.
Naast een veroordeling van de drie verdachten, is ook de Salvadoraanse staat veroordeeld vanwege het vertragen van de rechtsgang. De rechter oordeelde dat de Salvadoraanse staat een openbare verklaring moet afleggen en excuses moet aanbieden aan de nabestaanden van de slachtoffers. Het is de eerste keer dat het in een zaak uit de Salvadoraanse burgeroorlog, die onderzocht is door de VN, tot een veroordeling komt.
Lang was onzeker of de zaak dinsdag wel zou beginnen. De zitting stond oorspronkelijk gepland voor eind april, maar werd een dag voor aanvang uitgesteld op verzoek van de advocaat van de verdachten. Vanwege de onzekerheid besloten de nabestaanden van de slachtoffers deze keer niet af te reizen naar El Salvador. Wel was duidelijk dat als de zitting zou beginnen, de zaak in één keer behandeld zou worden. Dat het vonnis al binnen één dag volgde, was echter een verrassing.
Oscar Pérez, directeur van mensenrechtenorganisatie Comunicándonos, is vanaf het begin betrokken geweest bij de zoektocht naar gerechtigheid voor de vier Nederlanders. “Vandaag hebben we gerechtigheid gekregen. Vandaag stonden de slachtoffers van het conflict centraal, niet de daders”, zei Pérez kort na afloop van de zaak tegen NRC. “Maar ook voor El Salvador, waar decennialang straffeloosheid heerste voor de mensenrechtenschendingen uit de burgeroorlog, is dit een belangrijke dag”.
Met de uitspraak komt een einde aan een jarenlange strijd voor gerechtigheid voor de journalisten, die in 1982 namens de voormalige omroep IKON afreisden naar El Salvador om verslag te doen van de bloedige burgeroorlog daar. Op 17 maart reden zij in een hinderlaag van het regeringsleger, toen ze in de rurale provincie Chalatenango arriveerden voor een reportage met linkse guerrilla’s. Alle vier kwamen ter plekke om het leven.
Een amnestiewet maakte het jarenlang onmogelijk om de daders van de moorden, die waren geïdentificeerd door een VN-waarheidscommissie in de jaren negentig, te vervolgen. Toen deze wet in 2016 door het Hooggerechtshof werd ingetrokken, deden nabestaanden alsnog aangifte.
Van de vijf hoofdverdachten zijn er inmiddels twee overleden. Oud-minister van Defensie José Guillermo Garcia en de voormalige politiechef Francisco Antonio Morán zitten in huisarrest sinds 2022, terwijl de 85-jarige Reyes Mena nog altijd in El Salvador zit. Tegen hem is een uitleveringsverzoek ingediend.
Source: NRC