Bij de Amsterdamse ondernemingskamer stond het personeel van FNV dinsdag tegenover de eigen vakbond. Zij eisen twee nieuwe leden voor de inmiddels leeggelopen raad van toezicht. ‘Bij andere werkgevers hadden we allang een ketting op de deur gedaan.’
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
In de rechtszaal van het Amsterdamse hof ziet het dinsdagmiddag zwart van de advocaten. Zeven stuks zijn het er, en allemaal vertegenwoordigen ze een ander gremium binnen de vakbond: een raadsman voor FNV Personeel, een voor het ledenparlement, een voor de raad van toezicht, de ondernemingsraad, de sectorraden, het interim-bestuur én de directie. Het toont nog eens aan hoe diep verdeeld ‘s lands grootste vakbond is.
Dinsdag procedeerde het personeel van de FNV tegen de FNV. Of, zoals het dat zelf liever zegt, ‘vóór de FNV’. In een poging de crisis te bezweren die de bond al sinds februari dit jaar in haar greep heeft, eisen werknemers dat de ondernemingskamer ingrijpt.
Er moeten twee externe toezichthouders worden aangesteld die toezien op de verkiezingen voor een nieuw bestuur en aanbevelingen doen voor een nieuwe bestuursstructuur, zo luidt de eis.
De rechtszaak is weer een nieuw dieptepunt in de bestuurscrisis binnen de bond. Het wantrouwen tussen de verschillende afdelingen van de bond is dusdanig opgelopen dat de bestuursverkiezingen van eerder dit jaar inmiddels tot twee keer toe zijn uitgesteld. Een interim-bestuur werd na drie weken weggestuurd en vervangen door nieuwe interimmers.
De sfeer in de zaal dinsdag geeft een inkijkje in de onderlinge verhoudingen. Aan de ene kant van de tafel zit FNV Personeel, de vakbond van de vakbond. Zij worden gesteund door de ondernemingsraad en vertegenwoordigers van grote sectoren als de overheid en metaal.
Tegenover hen staat het interim-bestuur en de raad van toezicht, zij het dat van een raad niet echt meer sprake is, aangezien die na het recente vertrek van twee leden nog slechts één lid telt.
Uit alles blijkt dat de strijdbaarheid die de vakbond aan cao-tafels en in de polder aan de dag legt, ook in eigen gelederen wordt ingezet. ‘Bij andere werkgevers hadden we allang een ketting om de deur gedaan en waren we pas weggegaan als het was opgelost’, zegt de voorzitter van de sector Overheid.
De vakbond, zo vat een raadsman samen, is als een loodgieter bij wie altijd de kraan lekt. ‘Niet omdat het een slechte loodgieter is, maar omdat hij zo’n hart heeft voor zijn klanten dat hij vergeet het voor zichzelf te regelen.’
Die analogie is inmiddels door talloze onderzoeken bevestigd. Sinds de fusie van de verschillende sectorbonden in één ongedeelde FNV, heerst er verdeeldheid. ‘Men is en blijft bezig elkaar te bestrijden’, was de conclusie van een rapport uit 2019. Naar aanleiding van de meest recente bestuurscrisis verschenen dit jaar nog twee onderzoeken. ‘FNV is een onveilige en slechte werkomgeving’, kopte een daarvan.
‘De geschiedenis van de vakbond is ook 110 jaar fusies en strijd’, zegt Leo Hartveld die sinds drie weken interim-voorzitter is bij de bond. ‘En daar zijn we steeds zelf weer uitgekomen.’ Net als de voorzitter van het ledenparlement, blijft hij wijzen op de democratische structuur bij de vakbond. Die structuur ziet er sinds tien jaar zo uit dat FNV-leden het ledenparlement verkiezen. Binnen die structuur moet dit conflict gewoon opgelost worden, vinden zij.
Daarop volgen strenge vragen van een van de rechters: ‘U lijkt de verenigingsdemocratie belangrijker te vinden dan het functioneren van de organisatie?’ Een goede verstandhouding met de medewerkers en sectorraden is toch onontbeerlijk als de vakbond goed zijn werk wil doen, vraagt de rechter retorisch.
De ondernemingskamer heeft er moeite mee om in te grijpen bij de FNV, bekent de voorzitter van de zaak. Want de rechtbank gaat over ondernemingen en niet over verenigingen. De rechters benadrukken hoe belangrijk een gezaghebbende vakbond is, ‘nu misschien wel belangrijker dan ooit’.
‘Hier dreigt iets verschrikkelijks te gebeuren’, zegt een van de raadsheren vol vuur. ‘Dat de FNV er een pokkenbende van maakt. En het zelf niet kan oplossen zodat de ondernemingskamer toezichthouders moet parachuteren.’ De raadsheer doet een suggestie: ‘We schorsen de zitting en u regelt het gewoon.’
Maar nog voordat alle toga’s de zaal hebben verlaten, is het duidelijk dat het niet tot een oplossing zal komen. Zelfs het nog enige lid van de raad van toezicht vindt het wel een goed idee als de ondernemingskamer twee toezichthouders toevoegt. ‘We hebben zelf al diverse zwaargewichten benaderd’, zegt ze. ‘Maar iedereen heeft tot nu toe bedankt.’
De ondernemingskamer doet eind volgende week uitspraak.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant