In het oosten van de Democratische Republiek Congo zijn 8 miljoen mensen op de vlucht voor geweld. Oxfam Novib probeert hen te helpen, maar dat is bijna onmogelijk sinds het wegvallen van Amerikaans hulpgeld, vertelt landendirecteur Manenji Mankundu.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Hij moest in januari twee enorme klappen opvangen. Manenji Mankundu (49), de landendirecteur van Oxfam Novib in de Democratische Republiek Congo (DRC), hoorde op 20 januari dat Donald Trump alle Amerikaanse hulptegoeden bevroor, oftewel 70 procent van alle buitenlandse hulp aan DRC.
Elf dagen later viel de Oost-Congolese stad Goma in handen van de door Rwanda gesteunde rebellengroep M23. Mankundu was vorige week in Nederland om aandacht te vragen voor deze perfect storm.
Het door Rwanda gesteunde M23 nam tussen januari en maart delen van de provincies Noord- en Zuid-Kivu in. Hoe is de situatie daar nu?
‘Slecht. Vorig jaar hadden we al vijf miljoen vluchtelingen in Oost-Congo. Dit jaar zijn er nog eens drie miljoen mensen op de vlucht geslagen voor het geweld. Ze verbleven eerst in vluchtelingenkampen waar zaken als drinkwater en toiletten goed waren geregeld, maar M23 verbiedt die grote kampen. Sinds de rebellen Goma innamen, hebben ze de vluchtelingen eruit gejaagd. Mensen moesten zich dus opnieuw verplaatsen, maar waar ga je dan heen?
‘Uiteindelijk zijn ze neergestreken in dorpen. Omdat ze geen kampen mochten vormen, hebben de vluchtelingen hun tenten midden in die dorpen opgezet, bij mensen in de tuin.’
Miljoenen vluchtelingen leven dus verspreid over verschillende dorpen. Wat zijn daarvan de gevolgen?
‘Het maakt de situatie heel precair. Je moet je voorstellen dat in een dorp waar eerst 6 duizend mensen woonden, nu opeens 20 duizend mensen wonen. Zo’n dorp is daar helemaal niet op toegerust. Er is gebrek aan drinkwater, waardoor mensen water uit meertjes gaan drinken en er cholera uitbreekt. Vanwege voedseltekorten zijn 2,1 miljoen kinderen ondervoed. En er zijn honderden van dit soort dorpen. Dat maakt ons werk extra lastig.
‘We proberen in te schatten welk dorp wat nodig heeft. Maar vanwege het wegvallen van Amerikaans geld kunnen we weinig doen. In Minova, een dorp 45 kilometer vanaf Goma, verblijven nu bijvoorbeeld 130 duizend vluchtelingen, terwijl er voorheen 10 duizend mensen woonden. Daar zijn op basis van onze berekeningen 2.500 latrines nodig, maar er is slechts geld voor vijfhonderd stuks. Hetzelfde geldt voor het drinkwater. Mensen moeten uren in de rij staan. Vanwege die schaarste ontstaat weer sneller onderling conflict.
‘De woede richt zich ook op ons. Want we zijn er wel, maar we kijken vooral toe hoe ze lijden, terwijl mensen van ons gewend zijn dat we ze helpen.’
Het grootste deel van jullie budget kwam uit de Verenigde Staten. Springen andere donoren nu bij?
‘De Europese Unie heeft haar budget dit jaar verhoogd van 60 miljoen naar 100 miljoen dollar. Maar dat is een druppel op een gloeiende plaat als je bedenkt dat er 800 miljoen dollar is weggevallen.’
In april is een staakt-het-vuren gesloten tussen de regering van DRC en M23. Is het sindsdien rustig?
‘Nee, want naast M23 zijn er nog meer dan tweehonderd andere gewapende groepen in het oosten van Congo actief, die grondstoffen proberen te verkrijgen. We zien tussen hen nog steeds spontane gevechten ontstaan.’
Ondertussen zijn er twee akkoorden aangekondigd voor eind juni: een vredesakkoord tussen Rwanda en DRC en een grondstoffendeal tussen de Verenigde Staten en DRC. Gaan die twee akkoorden helpen om rust te herstellen in Oost-Congo?
‘De grondstoffendeal van de Verenigde Staten is zeer twijfelachtig. Niemand weet wat die precies behelst. Of het een goede deal zal zijn voor de Congolezen of vooral voor de politieke elite van DRC en de Amerikaanse overheid, weten we pas als de deal getekend is.
‘Wat ik vooral niet begrijp, is dat er al over grondstoffen en investeringen gaat, terwijl er nog geen vrede is. En de andere grote vraag is: Waar is de EU in dit verhaal? Ze lijkt op standby te staan.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant