is columnist voor de Volkskrant.
Wapserveen is een lint van boerderijen en een blokje nieuwbouw. De beroemde Europese landbouwcommissaris Sicco Mansholt (1908-1995) woonde hier in zijn laatste jaren. Rondom het dorp is boerenland, veel bollenakkers. Landbouwmachines met sproeiarmen rijden af en aan.
Sinds een paar weken verdelen de sproeiwagens het dorp. De sfeer is brutsig, zeggen ze in de nieuwbouw. Nee, dat woord kennen jullie niet als krant uit de Randstad, het is Drents voor: broeierig, benauwd.
De bestrijdingsmiddelen waarmee wordt gespoten, zijn goedgekeurd, benadrukt het ene kamp. De teler van het bollenperceel dicht bij basisschool De Vuursteen, ook de kinderopvang zit daar, spuit pas na zessen. Dan spelen er geen kinderen meer op het plein. Parkinson, waar je weleens van hoort? Niet hier, Wapserveen is kerngezond.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Weet je wat het echte probleem is? ‘Nieuwe Wapserveners.’ Mensen uit het westen die zich hier vestigen, soms in boerderijen waar ze de plaats innemen van boeren die geen boer meer kunnen zijn. Natuurlijk, zo zwart-wit ligt het niet. Maar toch. Ze komen van buiten en gooien de boel op de schop. Een geboren Wapservener: ‘Niemand deed moeilijk, tot die ene huisarts alles oprakelde.’
Die huisarts heet Evelien van Soldt, ze is hier komen wonen, ze werkt als waarnemer in omliggende dorpen. Dit voorjaar gingen vlak bij haar huis bloembollen in de grond. De ‘gifspuit’ verscheen op het land, terwijl haar man buiten was met hun jonge kinderen.
Samen met een collega concludeerde Van Soldt dat er in de gemeente Westerveld, waar Wapserveen onder valt, relatief veel patiënten zijn met Parkinson en ALS. Ze is geen onderzoeker, dit is alleen ‘gevoel toetsen’, geeft ze toe. Waar het haar om gaat: bestrijdingsmiddelen zijn niet bewezen veilig, dan moet je ze vermijden vlak bij een dorp.
Op haar website begon ‘dokter Evelien’ een petitie die steun kreeg van collega-artsen. Het RIVM en de Gezondheidsraad twijfelen al langer aan de veiligheid van bestrijdingsmiddelen. Haar actie haalde de Tweede Kamer, daar staat Wapserveen ineens op de kaart. Ze heeft er een ‘driedubbele vrijwilligersbaan’ aan.
Dokter Evelien staat niet alleen. Een lokale vrijwilligersvereniging deed in de omgeving metingen waaruit blijkt dat pesticiden zich verspreiden tot ver buiten de akker, naar natuurgebieden, tuinen en schoolpleinen. De Raad van State oordeelde in april dat een vergunning nodig is voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen dicht bij natuurgebieden.
Overal buigen ambtenaren zich over deze uitspraak van de hoogste bestuursrechter. De gevolgen lijken groot. Vergunningen zijn nodig, schrijft de provincie Overijssel in een snoeiharde brief, bij ‘alle projecten’ in de landbouw. Dus niet alleen bij lelies, maar ook bij aardappelen. En zo’n vergunning verlenen? Dat is vooralsnog ‘onmogelijk’.
Wapserveen is een dorp waar een bewoner met zachte ogen vertelt dat hij vroeger boer was, maar helaas, ‘we waren te klein’. De gemeente Westerveld besloot vorige week unaniem te onderzoeken hoe de ‘impact’ van sierteelt kan worden beperkt. Inhoudelijk stelt dit niks voor, maar in deze agrarische gemeenschap geldt het als een rechtse directe.
Plaatselijke akkerbouwers hebben een woordvoerder, Johan Moes, eerder actief bij de provinciale VVD, zo’n man die over zichzelf zegt: ‘Ik kan lullen.’ Vorige week organiseerde hij met meer dan honderd boeren een trekkerprotest bij het gemeentehuis, uit ongenoegen over de campagne van huisarts Evelien. ‘Mensen praten elkaar ziek. Als ze een spuitmachine zien, dan wordt iedereen bij wijze van spreken al ziek.’
Vraagt hij: weet je hoe het vroeger ging met bestrijdingsmiddelen? Met vliegtuigjes. ‘En dan gingen we er als kinderen nog onder staan ook. Het is goed dat dat niet meer mag.’
Het uitvliegen van pesticiden werd in 1986 verboden. We zijn het allang vergeten, maar dat had ingrijpende gevolgen: ‘landbouwspuitvlieger’ is een uitgestorven beroep. Toch vinden we het verbod achteraf normaal, de gezondheidsrisico’s waren te groot.
Vier decennia later lijkt het onafwendbaar dat sproeiwagens aan banden worden gelegd. En dat gaat pijn doen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant